Διπλή εκλογική δοκιμασία για γερμανικό πολιτικό σύστημα και Μέρτς-Το ακροδεξιό AfD απειλεί με εδραίωση-“Παρέμβαση” Μόσχας

Νέο τεστ για το γερμανικό πολιτικό σύστημα. Περίπου 2,5 εκατομμύρια ψηφοφόροι εκλέγουν το νέο κοινοβούλιο του Βερολίνου, ενώ σχεδόν 1,3 εκατομμύρια καλούνται στις κάλπες στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου το ακροδεξιό AfD διεκδικεί την πρώτη θέση. Πριν από μόλις δύο εβδομάδες στη Σαξονία-Άνχαλτ, το AfD συγκέντρωσε 43,8%, υπερδιπλασιάζοντας ουσιαστικά την προηγούμενη δύναμή του και αφήνοντας τη CDU του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς στο 17,2%.

Με 39 από τις 83 έδρες έμεινε μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία. Ήταν η ισχυρότερη επίδοση ακροδεξιού κόμματος σε γερμανικό κρατίδιο στη μεταπολεμική περίοδο και μετέφερε αυτομάτως την πίεση στις δύο σημερινές κάλπες.

Η εκλογική άνοδος του AfD δεν έχει μέχρι σήμερα μετατραπεί σε αντίστοιχη κυβερνητική ισχύ, επειδή τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα επιμένουν στην άρνηση συνεργασίας μαζί του. Η Σαξονία-Άνχαλτ έδειξε πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει αυτή η εξίσωση όταν το AfD πλησιάζει μόνο του την απόλυτη πλειοψηφία.

Έτσι σημερινές κάλπες της 20ής Σεπτεμβρίου αποτελούν κάτι περισσότερο από δύο περιφερειακές αναμετρήσεις. Θα δείξουν εάν η νίκη της ακροδεξιάς στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν η κορύφωση ενός τοπικού κύματος ή μέρος μιας ευρύτερης αναδιάταξης του γερμανικού πολιτικού χάρτη — σε μια συγκυρία κατά την οποία η Μόσχα δεν κρύβει πλέον ότι θεωρεί το AfD προνομιακό συνομιλητή για την επαναπροσέγγιση Ρωσίας και Γερμανίας.

Μεκλεμβούργο: μάχη ψήφο με ψήφο SPD και AfD

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνεται στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου το SPD κυβερνά επί σχεδόν τρεις δεκαετίες και η πρωθυπουργός Μανουέλα Σβέζιγκ επιχειρεί να ανακόψει τη δυναμική της ακροδεξιάς.

Η τελευταία προβολή του ZDF, από τη Forschungsgruppe Wahlen, καταγράφει πραγματικό ντέρμπι: SPD 37% και AfD 36%, με τη Linke στο 9%, τη CDU μόλις στο 6%, τους Πράσινους στο όριο του 5% και το BSW στο 4%. Πρόκειται για εικόνα πολύ διαφορετική από τις εκλογές του 2021, όταν το SPD είχε αποσπάσει 39,6% και το AfD μόλις 16,7%.

Η προσωπική δημοτικότητα της Σβέζιγκ αποτελεί το σημαντικότερο πλεονέκτημα των Σοσιαλδημοκρατών. Σύμφωνα με το ZDF, 61% θα την προτιμούσε για πρωθυπουργό έναντι 28% του υποψηφίου του AfD. Η DW επισημαίνει ότι η ίδια έχει μετατρέψει την αναμέτρηση σχεδόν σε προσωπική μονομαχία, παρουσιάζοντας την επιλογή ως «Σβέζιγκ ή AfD».

Για το AfD, αντίθετα, ακόμη και μια πρωτιά δεν σημαίνει αυτομάτως πρόσβαση στην εξουσία. Τα υπόλοιπα κόμματα που θεωρείται πιθανό να εισέλθουν στο Landtag έχουν αποκλείσει συνεργασία μαζί του. Έτσι, το λεγόμενο Brandmauer – «τείχος προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά εξακολουθεί, τουλάχιστον θεσμικά, να λειτουργεί.

Βερολίνο: Linke και CDU για την πρωτιά, το AfD ενισχυμένο

Διαφορετικό είναι το σκηνικό στη γερμανική πρωτεύουσα. Στο Βερολίνο η μάχη για την πρώτη θέση δίνεται κυρίως ανάμεσα στη Linke και τη CDU, με το AfD όμως να έχει παγιωθεί σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από εκείνα που κατέγραφε παλαιότερα στην πόλη.

Το τελευταίο ZDF-Politbarometer Extra, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 14 και 17 Σεπτεμβρίου, δίνει στη Linke 22%, στη CDU 20%, στο AfD 18%, στους Πράσινους 15% και στο SPD 12%. Η δημοσκόπηση της Infratest dimap για το rbb λίγες ημέρες νωρίτερα κατέγραφε επίσης οριακές διαφορές, με Linke 21%, CDU 20% και AfD 18%.

Στην πρωτεύουσα, πάντως, η ατζέντα διαφοροποιείται από εκείνη της ανατολικής Γερμανίας. Η στεγαστική κρίση και η εκτόξευση των ενοικίων βρίσκονται στο επίκεντρο. Σύμφωνα με το Reuters, τα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2014, ενώ εκτιμάται ότι μέχρι το 2040 η πόλη θα χρειαστεί περίπου 211.000 επιπλέον κατοικίες. Η Linke προβάλλει αυστηρότερο έλεγχο των ενοικίων και ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, ενώ το AfD συνδέει μεγάλο μέρος της στεγαστικής πίεσης με τη μετανάστευση.

Η Μόσχα μπαίνει ανοιχτά στην προεκλογική συζήτηση

Μέσα σε αυτό το ήδη πολωμένο περιβάλλον, η τελευταία ημέρα της προεκλογικής περιόδου σημαδεύτηκε από μια ασυνήθιστα άμεση δημόσια παρέμβαση από τη Ρωσία.

Ο Κίριλ Ντμίτριεφ, ειδικός απεσταλμένος του Βλαντίμιρ Πούτιν για τη διεθνή οικονομική συνεργασία, έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία «θα ανθίσει ξανά» εφόσον επιστρέψει το «προσιτό και αξιόπιστο αέριο του Nord Stream» μέσω «κοινής δουλειάς με το AfD».

Η γερμανική δημόσια τηλεόραση ARD/Tagesschau παρουσίασε τη δήλωση ως υποστήριξη από τη Μόσχα προς το AfD πριν από την κάλπη. Η ρωσική κυβέρνηση, από την πλευρά της, δηλώνει διαχρονικά ότι δεν παρεμβαίνει σε εκλογές άλλων χωρών.

Η παρέμβαση δεν έρχεται σε πολιτικό κενό. Το AfD ζητεί την άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, την αποκατάσταση των οικονομικών σχέσεων και την επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου. Ο υποψήφιος του κόμματος στο Μεκλεμβούργο, Λάιφ-Έρικ Χολμ, έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ του τερματισμού των κυρώσεων.

Μόλις δύο ημέρες πριν από τις εκλογές, το Reuters αποκάλυψε επίσης ότι ο Ντμίτριεφ και η ηγεσία του AfD, Άλις Βάιντελ και Τίνο Κρουπάλα, προετοιμάζουν για το 2027 συνομιλίες με αντικείμενο την ενδεχόμενη επανέναρξη των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου προς τη Γερμανία, εφόσον οι διεθνείς συνθήκες το επιτρέψουν.

Ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν, σχολιάζοντας λίγες ημέρες νωρίτερα την εκλογική νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, την ενέταξε στην ευρύτερη κρίση των ευρωπαϊκών πολιτικών συστημάτων και υποστήριξε ότι οι εξελίξεις οφείλονται σε «συστημικά λάθη» των δυτικών ελίτ.

Ρωσική παραπληροφόρηση και εκλογές

Το ζήτημα είναι ακόμη ευρύτερο από τις δημόσιες δηλώσεις Ρώσων αξιωματούχων. Η Deutsche Welle έχει εντοπίσει εκτεταμένη διαδικτυακή εκστρατεία παραπληροφόρησης ενόψει των κρατιδιακών εκλογών, με εκατοντάδες ψευδείς αναρτήσεις και κατασκευασμένα βίντεο που επιχειρούν να εμφανίσουν τη Γερμανία ως χώρα σε βαθιά αποσύνθεση.

Γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας παρακολουθούν, σύμφωνα με τη DW, ρωσικές απόπειρες επιρροής, οι οποίες στρέφονται κυρίως εναντίον πολιτικών που αντιτίθενται στη Μόσχα και αντιπάλων του AfD. Το NDR, επικαλούμενο έρευνα της DW σε περίπου 180 αναρτήσεις, σημείωνε ότι υποψήφιοι του AfD και του BSW εμφανίζονταν σε μεγάλο βαθμό να εξαιρούνται από τις συγκεκριμένες δυσφημιστικές επιθέσεις. Αυτό αποτελεί ένδειξη για την κατεύθυνση της καμπάνιας, όχι απόδειξη ότι το AfD οργανώνει ή ελέγχει αυτές τις επιχειρήσεις.

Μόλις το Σάββατο, η DW αποκάλυψε και πλαστό βίντεο που υποτίθεται ότι έδειχνε επιστολικές ψήφους υπέρ του AfD να καταστρέφονται στο Βερολίνο. Το υλικό διαδόθηκε μαζικά λίγο πριν από την κάλπη, επιχειρώντας να καλλιεργήσει αμφιβολίες για την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας.

Η κρίση Μερτς πίσω από τις δύο κάλπες

Για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι εκλογές αποτελούν άλλη μία δοκιμασία έπειτα από μόλις 16 μήνες στην καγκελαρία. Το Reuters καταγράφει το AfD πλέον πάνω από CDU/CSU σε εθνικές δημοσκοπήσεις, ενώ η CDU κινδυνεύει στο Μεκλεμβούργο να καταγράψει ένα από τα χειρότερα αποτελέσματα της ιστορίας της — στο τελευταίο ZDF-Politbarometer βρίσκεται μόλις στο 6%.

Η πολιτική φθορά τροφοδοτείται από τη στασιμότητα της γερμανικής οικονομίας, το αυξημένο κόστος ζωής και ενέργειας, τις διαφωνίες γύρω από το κοινωνικό κράτος και τη μετανάστευση, αλλά και τη συζήτηση για τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία.

Ο Guardian χαρακτηρίζει τις σημερινές εκλογές κρίσιμη δοκιμασία για την ηγεσία του Μερτς, καθώς μια νέα μεγάλη ενίσχυση του AfD θα τροφοδοτούσε περαιτέρω τις εσωτερικές πιέσεις στους Χριστιανοδημοκράτες.