Το κυβερνητικό σχέδιο για τα καύσιμα–ΕΦΚ, επίδομα θέρμανσης, diesel, πλαφόν-Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

Το κυβερνητικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της νέας ενεργειακής ακρίβειας αλλά και να συγκρατηθεί η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης ενόψει της έναρξης της νέας περιόδου διάθεσης περιλαμβάνει τέσσερις βασικές παρεμβάσεις : αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους σε όλη την αλυσίδα διακίνησης καυσίμων, παράταση της επιδότησης στο diesel κίνησης και, υπό προϋποθέσεις, προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ).

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει ότι οι λεπτομέρειες των μέτρων θα παρουσιαστούν την ερχόμενη εβδομάδα, με τις τελικές αποφάσεις να συναρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στο επίκεντρο η μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά τη δυνατότητα προσωρινής μείωσης του ΕΦΚ στα καύσιμα. Η κυβέρνηση αναμένει το ευρωπαϊκό πλαίσιο προκειμένου να οριστικοποιήσει το ύψος και τον χρόνο μιας ενδεχόμενης παρέμβασης.

Ο κ. Μητσοτάκης έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας έκτακτης και χρονικά περιορισμένης μείωσης του φόρου, εφόσον υπάρξει σχετική ευρωπαϊκή διευκόλυνση ώστε το δημοσιονομικό κόστος να μην υπολογιστεί στις υφιστάμενες οροφές δαπανών.

Η ανάγκη για παρέμβαση συνδέεται με τις ιδιαίτερα αυξημένες τιμές με τις οποίες αναμένεται να ξεκινήσει η φετινή διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης. Με τα σημερινά δεδομένα, η τιμή εκκίνησης δεν αποκλείεται να κινηθεί πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ στόχος της κυβέρνησης είναι να περιοριστεί κάτω από τα 1,75 ευρώ, περίπου στα επίπεδα όπου είχε ολοκληρωθεί η περυσινή περίοδος.

Η διαφορά σε σχέση με την έναρξη της προηγούμενης περιόδου είναι μεγάλη, καθώς τον Οκτώβριο του 2025 το πετρέλαιο θέρμανσης είχε ξεκινήσει περίπου από τα 1,10 ευρώ το λίτρο.

Ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης κατά την περίοδο διάθεσής του ανέρχεται σε περίπου 28 λεπτά ανά λίτρο, αποφέροντας στο Δημόσιο έσοδα περίπου 300 εκατ. ευρώ. Ως εκ τούτου, μια μείωση του φόρου θα είχε άμεσο δημοσιονομικό κόστος, το οποίο θα πρέπει να καλυφθεί από τον διαθέσιμο χώρο.

Μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης στη βενζίνη

Σε περίπτωση που δοθεί η δυνατότητα φορολογικής παρέμβασης, διαφορετικά είναι τα περιθώρια μεταξύ των επιμέρους καυσίμων.

Ο ΕΦΚ στη βενζίνη ανέρχεται σήμερα σε 700 ευρώ ανά χιλιόλιτρο, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από το κατώτατο ευρωπαϊκό όριο των 359 ευρώ. Αντίθετα, ο ΕΦΚ στο diesel κίνησης διαμορφώνεται στα 410 ευρώ ανά χιλιόλιτρο, έναντι ευρωπαϊκού κατώτατου ορίου 330 ευρώ.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, μεγαλύτερο περιθώριο για φορολογική παρέμβαση που θα μπορούσε να επηρεάσει αισθητά την τιμή στην αντλία υπάρχει στη βενζίνη. Ωστόσο, η κυβέρνηση θα πρέπει να σταθμίσει το όφελος για τους καταναλωτές με την απώλεια κρατικών εσόδων.

Αυξάνεται το επίδομα θέρμανσης

Παράλληλα με τον ΕΦΚ, στο κυβερνητικό σχέδιο εντάσσεται η οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ώστε η στήριξη να μην περιοριστεί αποκλειστικά στη συγκράτηση της τιμής του πετρελαίου.

Σήμερα το επίδομα ξεκινά από τα 100 ευρώ και φτάνει έως τα 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να ανέλθει έως και τα 1.200 ευρώ.

Η αύξηση αναμένεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις υπόλοιπες παρεμβάσεις, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημα των δικαιούχων απέναντι στην αύξηση του κόστους θέρμανσης.

Παρατείνεται η επιδότηση στο diesel κίνησης

Στο κυβερνητικό πακέτο περιλαμβάνεται και η παράταση της επιδότησης στο diesel κίνησης για τον Οκτώβριο.

Η υφιστάμενη επιδότηση ανέρχεται σε 10 λεπτά το λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο να αυξηθεί ακόμη και στα 20 λεπτά, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα.

Στο οικονομικό επιτελείο υπολογίζεται ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για πρόσθετες παρεμβάσεις κινείται σήμερα στην περιοχή των 130-150 εκατ. ευρώ, ποσό που λειτουργεί ως βασικός περιορισμός για το εύρος των μέτρων.

Η παρέμβαση στο diesel έχει ιδιαίτερη σημασία για το κόστος των μεταφορών και των επιχειρήσεων, καθώς η αύξηση των τιμών των καυσίμων μετακυλίεται σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομική αλυσίδα.

Επανέρχεται το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους

Την ίδια ώρα, επανέρχεται από τον Οκτώβριο το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην αγορά καυσίμων, με στόχο να περιοριστούν πρόσθετες επιβαρύνσεις κατά μήκος της αλυσίδας εμπορίας και διάθεσης.

Αντίστοιχη ρύθμιση είχε εφαρμοστεί από τις 11 Μαρτίου έως τις 30 Ιουνίου 2026. Τότε, για τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών στη χονδρική είχε οριστεί ανώτατο περιθώριο κέρδους 5 λεπτά ανά λίτρο, τόσο για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων όσο και για το diesel κίνησης.

Στη λιανική, το αντίστοιχο όριο για τα πρατήρια είχε διαμορφωθεί στα 12 λεπτά ανά λίτρο, με αποτέλεσμα το συνολικό ανώτατο περιθώριο χονδρικής και λιανικής να φτάνει τα 17 λεπτά ανά λίτρο.

Η παραβίαση των ορίων συνοδευόταν από αυστηρές κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα, τα οποία μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ.

Στο Eurogroup η ευρωπαϊκή διάσταση της κρίσης

Η ενεργειακή κρίση αναμένεται να απασχολήσει και το Eurogroup, υπό την προεδρία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αποσαφηνίσει τα περιθώρια που υπάρχουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για έκτακτες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.

Το βασικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος ώστε μια προσωρινή φορολογική ελάφρυνση να μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να δημιουργήσει αντίστοιχη πίεση στους δημοσιονομικούς στόχους.

Διαβεβαιώσεις για την επάρκεια καυσίμων

Παρά την ένταση της διεθνούς κρίσης, η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν τίθεται ζήτημα επάρκειας καυσίμων στην ελληνική αγορά. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η χώρα διαθέτει διυλιστήρια με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα και, ως εκ τούτου, η ασφάλεια εφοδιασμού θεωρείται διασφαλισμένη.

Ανάλογη εκτίμηση έχει διατυπώσει και ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), Κωστής Σταμπολής, ο οποίος χαρακτήρισε τη σημερινή ενεργειακή κρίση ως τη μεγαλύτερη μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι, χωρίς τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας που έχει πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν στη δεύτερη φάση του πολέμου στο Ιράν να είχαν κινηθεί ακόμη και προς τα 180 δολάρια το βαρέλι.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ανέφερε ότι έχουν εξασφαλιστεί εναλλακτικές πηγές για το 20%-25% των προμηθειών που κάλυπταν μέχρι πρότινος τα ελληνικά διυλιστήρια από το Ιράκ και τη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας από το Καζακστάν, τη Λιβύη και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ εξάγουν πετρελαϊκά προϊόντα σε περίπου 30 χώρες.

Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα παραμένει η υψηλή φορολογία των καυσίμων, η οποία, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΙΕΝΕ, συμβάλλει στο να παραμένουν οι ελληνικές τιμές μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη. Παράλληλα, προειδοποίησε για τις επιπτώσεις του υψηλού κόστους του φυσικού αερίου στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το επόμενο διάστημα, επομένως, αναμένεται να κριθεί το τελικό μείγμα των παρεμβάσεων, με την κυβέρνηση να καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για άμεση ανακούφιση των καταναλωτών και στους περιορισμούς που θέτουν τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Σφοδρές αντιδράσεις

Με σκληρές ανακοινώσεις αντέδρασε η αντιπολίτευση.

«Ακόμη και η έννοια της “οριζόντιας αύξησης” παραμένει θολή, αφού την ίδια στιγμή επικαλέστηκε γεωγραφικά και κλιματικά κριτήρια» επεσήμανε η Ελληνική Αριστερής Συμπαράταξη σχολιάζοντας πως «αυτή δεν είναι ενεργειακή πολιτική. Είναι η γνωστή επικοινωνιακή αριθμητική της κυβέρνησης: πρώτα κατασκευάζει ένα υποθετικό σημείο αναφοράς, μετά βαφτίζει τη μικρότερη ακρίβεια «στήριξη» και στο τέλος αφήνει τον λογαριασμό κενό. Η αντιμετώπιση της ακρίβειας εξελίσσεται σε ένα ακόμη κυβερνητικό φιάσκο. Όμως ο χειμώνας αναμένεται δύσκολος και οι πολίτες δεν θερμαίνονται με εξαγγελίες εξαγγελιών».

«Αποφασίστε: με ποιους είστε; Με τα υπερκέρδη ή με τους πολίτες;» είναι το ερώτημα που απηύθυνε το ΠΑΣΟΚ προς τον πρωθυπουργό, τον οποίο κατηγόρησε πως στη συνέντευξή του «ανέδειξε την κραυγαλέα αντίφαση της κυβερνητικής πολιτικής για την ακρίβεια». Οπως τόνισαν σε κοινή τους ανακοίνωση οι τομείς Ενέργειας και Οικονομικών, «από τη μία, ισχυρίστηκε ότι δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για ουσιαστική πρόσθετη στήριξη των πολιτών απέναντι στο αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Από την άλλη, όταν ρωτήθηκε για τη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων, απάντησε ότι δεν εξετάζει ένα τέτοιο μέτρο, υποστηρίζοντας ότι τα χρήματα πρέπει να επιστρέφουν απευθείας στους καταναλωτές».

«Μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, ο κ. Μητσοτάκης δεν δικαιούται να εμφανίζεται ως παρατηρητής της ακρίβειας. Η κυβέρνηση με τη πολιτική της αφήνει τους πολίτες να πληρώνουν πανάκριβα ενέργεια, καύσιμα, στέγη και βασικά αγαθά και όταν η κατάσταση γίνεται ασφυκτική, παρεμβαίνει με επιδόματα και passes ως επιδοτήσεις μέρους της ζημίας» υπογράμμισε ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.

«Ο κ. Μητσοτάκης επιλέγει να στηρίξει ξανά τα μονοπώλια της ενέργειας και όχι τη λαϊκή οικογένεια –με τις γνωστές του κουτοπονηριές– ανακοινώνοντας ως “παροχή”, ότι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα “ανοίξει” με 60% αύξηση σε σχέση με τον περσινό Οκτώβριο. Οσο για τα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων, αυτά τα έχουμε ξαναδεί και ούτε τις τιμές μειώνουν, ούτε αγγίζουν στο ελάχιστο τα τεράστια κέρδη των ενεργειακών ομίλων, οι οποίοι έχουν χίλιους δυο τρόπους να τα “μαγειρεύουν” και να τα κάνουν απροσπέλαστα» σχολίασε το ΚΚΕ.

«Πραγματική ανάσα ανακούφισης θα μπορούσαν να δώσουν οι προτάσεις του ΚΚΕ για πλαφόν στην τιμή της χονδρικής και της λιανικής, καθώς και για μόνιμη κατάργηση των άδικων έμμεσων φόρων, όπως είναι ο ΦΠΑ και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης σε ενέργεια και καύσιμα», ανέφερε.

«Οι εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη για το πετρέλαιο θέρμανσης ισοδυναμούν με αύξηση της τιμής του κατά 50%», σχολίασε η Νέα Αριστερά προτάσσοντας ως ανακούφιση την «εδώ και τώρα αναστολή του ΕΦΚ, τη μείωση του ΦΠΑ και πλαφόν στα πετρελαιοειδή».

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ ΓΙΑ ΒΕΝΖΙΝΗ ΣΤΗΝ Ε.Ε.

Σχεδόν 5 φορές περισσότερα λίτρα βενζίνης αγοράζει ο μέσος μισθωτός στο Λουξεμβούργο με τις ετήσιες απολαβές του σε σχέση με τον Ελληνα μέσο μισθωτό σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, με επίκαιρες τιμές καυσίμων (και μισθολογική σύγκριση από το 2024, όπου δεν έχουν αλλάξει και πολλά). Την πρώτη θέση από το τέλος την κερδίσαμε… επάξια, αφού έχουμε έναν από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη μέσο μισθό και… μαντέψτε, την ακριβότερη βενζίνη.