Politico: Η ΕΕ δεν είναι ενωμένη και παρακολουθεί τον Πούτιν να δρα ανεξέλεγκτος

Παρά την εντατικοποίηση των επιθέσεων της Ρωσίας εναντίον ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας και εργοστασίων όπλων, οι χώρες του ΝΑΤΟ εξακολουθούν να δείχνουν επιφυλακτικότητα όσον αφορά τη λήψη άμεσων σκληρών μέτρων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την αντίδραση το Κρεμλίνο.

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εξετάζουν διάφορες επιλογές, όπως το άνοιγμα μιας συζήτησης σχετικά με το αν μια «υβριδική επίθεση» θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής του ΝΑΤΟ, την υιοθέτηση μιας πιο ενοποιημένης επικοινωνιακής στρατηγικής ως απάντηση σε συμβάντα και την ενίσχυση των προσπαθειών για την προστασία των κρίσιμων υποδομών, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ και ένα πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με το θέμα, οι οποίοι μίλησαν στο POLITICO.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, η Ευρώπη αποφεύγει να λάβει δραστικά μέτρα — εν μέρει λόγω του φόβου ότι η κατάσταση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με τη Ρωσία.

«Διαθέτουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης… μερικές από αυτές θα δημοσιοποιηθούν, άλλες όχι» δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο POLITICO, τη Δευτέρα (14/9). «Λέω στον [Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ] Πούτιν και σε όποιον θέλει να ακούσει: αν συνεχίσετε να το κάνετε αυτό, όχι μόνο θα έχουμε τις επιλογές αντίδρασής μας… αλλά θα συνεχίσουμε επίσης την υποστήριξη στην Ουκρανία».

Οι εκκλήσεις για δράση υπογραμμίζουν την εντεινόμενη ανησυχία σχετικά με την αυξανόμενη συχνότητα δολιοφθορών, κυβερνοεπιθέσεων και άλλων ενεργειών που δεν φτάνουν το όριο του συμβατικού πολέμου σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το Σαββατοκύριακο, ένα ρωσικό drone χτύπησε ένα τρένο κοντά στα πολωνο-ουκρανικά σύνορα λίγο μετά τη διέλευση κορυφαίων δυτικών αξιωματούχων ασφαλείας, ενώ οι βουλγαρικές αρχές ξεκίνησαν έρευνες για δύο εκρήξεις σε αποθήκες όπλων στη χώρα.

«Η πίεση αυξάνεται λόγω των γεγονότων στα πολωνικά σύνορα» δήλωσε ένας τέταρτος, ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, προς το παρόν, η στρατηγική είναι «να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας και να συνεχίσουμε… να στηρίζουμε την Ουκρανία».

Τα πιο σοβαρά περιστατικά που αποδίδονται στη Ρωσία — συμπεριλαμβανομένης μιας απόπειρας επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον περασμένο μήνα — έχουν μέχρι στιγμής αποτραπεί. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο την προοπτική να βρεθούν σύντομα αντιμέτωποι με μια επιτυχημένη για τη Ρωσία επίθεση με θύματα, καθώς και με τις αντιδράσεις που αυτή θα προκαλέσει.

«Οι μυστικές υπηρεσίες έχουν κάνει καλή δουλειά» μέχρι στιγμής, δήλωσε ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος στον τομέα της άμυνας. Όμως «ήμασταν τυχεροί — δεν έχουν σημειωθεί σοβαρά περιστατικά… αν δεν δράσουμε, τότε τα πράγματα ενδέχεται να γίνουν πολύ χειρότερα».

«Είμαστε πολύ διστακτικοί — σίγουρα» δήλωσε η γερμανίδα βουλευτής Μαρί Αγνή Στρακ-Τσίμερμαν, η οποία προεδρεύει της Επιτροπής Άμυνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν σταματά ποτέ, πλησιάζει συνεχώς… πρέπει να δείξουμε ότι είμαστε πρόθυμοι να αντισταθούμε».

Ξεκινώντας μια συζήτηση

Εντός του ΝΑΤΟ, οι σύμμαχοι δεν έχουν ακόμη καταρτίσει επίσημα σχέδια για να αντιμετωπίσουν την αύξηση των περιστατικών, ανέφεραν δύο από τους προαναφερθέντες διπλωμάτες της Συμμαχίας. Αμφιλεγόμενες επιλογές, όπως επιθετικές κυβερνοεπιχειρήσεις κατά της Ρωσίας, συνήθως χειρίζονται οι εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Ανεπίσημα, ορισμένοι σύμμαχοι συζητούν το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν μια συζήτηση σχετικά με το αν η συσσώρευση μη συμβατικών επιθέσεων θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, ανέφεραν οι τρεις διπλωμάτες. Η αποσαφήνιση του πού βρίσκεται αυτό το όριο θα έστελνε μια σαφή προειδοποίηση στη Ρωσία και θα έδειχνε την ενιαία αντίθεση του ΝΑΤΟ σε τέτοιου είδους επιθέσεις, ανέφεραν δύο από τους διπλωμάτες, αναγνωρίζοντας όμως ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει συναίνεση επί του θέματος.

Ο ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος στον τομέα της άμυνας δήλωσε ότι το άνοιγμα της συζήτησης «αξίζει τον κόπο», προειδοποίησε όμως ότι θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφή «πολιτική βούληση» για στρατιωτική αντίδραση.

Οι επαναλαμβανόμενες αμφιταλαντεύσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά το ΝΑΤΟ και ειδικότερα τη συλλογική άμυνα καθιστούν επίσης αυτή τη συζήτηση πιο ευαίσθητη. «Έχουμε εξετάσει το ενδεχόμενο να επικαλεστούμε το Άρθρο 5», δήλωσε ένας διπλωμάτης της Ανατολικής Ευρώπης. «Όμως δεν θέλουμε να οδηγήσουμε την κατάσταση σε κλιμάκωση και αυτό θα μπορούσε να έχει αντίθετα αποτελέσματα, καθώς θα έδειχνε στον Πούτιν ότι ο Τραμπ δεν είναι έτοιμος να βοηθήσει».

Η Γκερλίντε Νίχους, πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ και ανεξάρτητη εμπειρογνώμονας σε θέματα ασφάλειας, δήλωσε ότι η Συμμαχία θα πρέπει να καταρτίσει «προκαθορισμένα πακέτα μέτρων» ως απάντηση σε συγκεκριμένες μελλοντικές επιθέσεις, σε συντονισμό με τις κυβερνήσεις και τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Σήμερα, «ο Πούτιν… εκμεταλλεύεται σαφώς τις μακροχρόνιες διαδικασίες λήψης αποφάσεων [και] τη θεσμική αδράνεια μεταξύ του ΝΑΤΟ και της ΕΕ», ανέφερε. Εάν ένα σοβαρό περιστατικό που συνδέεται με τη Ρωσία δεν συνοδευόταν από μια σαφή αντίδραση του ΝΑΤΟ, «αυτό θα υπονόμευε θεμελιωδώς την αξιοπιστία της Συμμαχίας» πρόσθεσε.

Αυτή είναι μια ανησυχία που ο Ρούτε απέρριψε τη Δευτέρα. «Δεν νομίζω ότι [το ΝΑΤΟ] θα θεωρηθεί αδύναμο» σε αυτό το σενάριο, δήλωσε στο POLITICO, ενώ αρνήθηκε να σχολιάσει εάν η Συμμαχία καταρτίζει νέες επιλογές.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εκφωνεί ομιλία κατά τη διάρκεια του Ανατολικού Οικονομικού Φόρουμ στο Βλαδιβοστόκ της Ρωσίας, την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026. (Vyacheslav Prokofiev/Sputnik, Kremlin Pool Photo μέσω AP)

Η ΕΕ δεν είναι ενωμένη

Η ΕΕ συζητά επίσης περαιτέρω μέτρα — αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία που να δείχνουν ότι και αυτή σχεδιάζει άμεση αντίδραση.

Η άμυνα και η ασφάλεια αναμένεται να αποτελέσουν βασικό άξονα της ετήσιας πολιτικής ομιλίας της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αυτή την εβδομάδα, η οποία πιθανότατα θα εστιάσει στις υβριδικές απειλές και στην πολυαναμενόμενη στρατηγική ασφάλειας της Ένωσης, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της ΕΕ. Η στρατηγική αναμένεται να παρουσιαστεί τις επόμενες εβδομάδες.

Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, προετοιμάζει επίσης νέες κυρώσεις εναντίον 1.600 οντοτήτων, οι οποίες όμως είχαν προταθεί πριν από τα τελευταία περιστατικά του Σαββατοκύριακου.

Εν τω μεταξύ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να υιοθετήσει αυτή την εβδομάδα ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα με πρωτοβουλία της Λιθουανής ευρωβουλευτή Ράσα Γιουκνεβιτσένιε, το οποίο χρησιμοποιεί ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα και χαρακτηρίζει τη Ρωσία ως «τη σοβαρότερη υβριδική απειλή που αντιμετωπίζει η Ένωση και τα κράτη μέλη της». Είναι, επίσης, πιθανό να εγκρίνει μια άλλη έκθεση που ζητά την ενίσχυση της δυνατότητας των οργανισμών της ΕΕ να αναλαμβάνουν δράση κατά υβριδικών δραστηριοτήτων.

Ωστόσο, σε ένδειξη ότι η Ευρώπη δεν είναι ακόμη ενωμένη αναφορικά με μια πιο σθεναρή αντίδραση, οι πρωτεύουσες της ΕΕ δεν κατάφεραν τη Δευτέρα να παρατείνουν τις κυρώσεις της Ένωσης κατά της Ρωσίας, οι οποίες αφορούν περίπου 3.000 άτομα και εταιρείες.

Ο Γκαμπριέλιους Λάντσμπεργκις, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες πρέπει να λάβουν αμέσως μέτρα, όπως το κλείσιμο της Βαλτικής Θάλασσας για τον παράνομο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, να βοηθήσουν την Ουκρανία να διπλασιάσει την παραγωγική της ικανότητα σε drones και ακόμη και να προχωρήσουν σε διακοπή της ηλεκτροδότησης στη Ρωσία μέσω κυβερνοεπιθέσεων. «Κρυβόμαστε πίσω από τη λέξη “υβριδικός”. Σταματήστε τα ψευτομέτρα, γιατί το μόνο που κάνουν είναι να προτρέπουν τον Πούτιν να κλιμακώσει».