Politico: Η ΕΕ προσεγγίζει τον Καναδά ενόψει εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει τους δεσμούς της με τον Καναδά, τόσο στον οικονομικό όσο και στον τομέα της ασφάλειας, καθώς ο εμπορικός πόλεμος που έχει ξεσπάσει από τον Ντόναλντ Τραμπ οδηγεί την Οττάβα στην αναζήτηση νέων συμμάχων πέρα από τις ΗΠΑ.

Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται θέματα όπως τα κρίσιμα ορυκτά, το ψηφιακό εμπόριο, η εκπαίδευση, οι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι και η ασφάλεια στην Αρκτική. Με τον πρωθυπουργό του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, να αναμένεται να μιλήσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αυτή την εβδομάδα και τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Καναδά να προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο στο Μόντρεαλ, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν ποιες συγκεκριμένες προτάσεις μπορεί να παρουσιάσει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης την Τετάρτη.

Στόχος είναι η εμβάθυνση της συνεργασίας όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα, δίνοντας παράλληλα στον Κάρνεϊ τη δυνατότητα να δείξει στους Καναδούς ότι η Οττάβα έχει ισχυρούς συμμάχους εκτός Ουάσινγκτον, σύμφωνα με 15 αξιωματούχους, πολιτικούς και διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO.

Οι πιο φιλόδοξες προτάσεις περιλαμβάνουν τη στενότερη ένταξη του Καναδά στην ενιαία αγορά της ΕΕ, διευρύνοντας τις υπάρχουσες εμπορικές σχέσεις και προσεγγίζοντας το επίπεδο συνεργασίας που έχουν χώρες όπως η Ελβετία και η Νορβηγία.

Πιο στενή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά

Ο Ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Χαβιέρ Μορένο, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας για τον Καναδά, κάλεσε την ΕΕ να ενσωματώσει τη χώρα «ακόμη περισσότερο» από ό,τι την Ελβετία στην αγορά της. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει ελευθερία διαμονής και εργασίας για τους Καναδούς πολίτες σε όλη την ΕΕ των 27 χωρών και ευκολότερη πρόσβαση των καναδικών επιχειρήσεων στους 450 εκατομμύρια καταναλωτές της Ευρώπης. Μια τέτοια συμφωνία θα ήταν πρωτοφανής για μια τόσο γεωγραφικά απομακρυσμένη χώρα.

«Οι Καναδοί είναι οι πιο Ευρωπαίοι άνθρωποι εκτός Ευρώπης», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η προσέγγιση αυτή εντείνεται μετά την απαγόρευση εισαγωγής βασικών βιομηχανικών και αγροτικών προϊόντων του Καναδά από τις ΗΠΑ, καθώς οι δύο γείτονες οδηγήθηκαν σε εμπορικό πόλεμο και ανταποδοτικούς δασμούς μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων τον προηγούμενο μήνα.

«Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε απογοήτευση πριν τη σύνοδο κορυφής», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης αναφερόμενος στη συνάντηση του Οκτωβρίου, προσθέτοντας ότι η φον ντερ Λάιεν πρέπει να προσφέρει κάτι απτό στον Κάρνεϊ αυτή την εβδομάδα. Όπως και άλλοι συνομιλητές του άρθρου, ζήτησε ανωνυμία.

Το γεγονός ότι ο Κάρνεϊ θα βρίσκεται στην αίθουσα κατά τη διάρκεια της ομιλίας της φον ντερ Λάιεν έχει ιδιαίτερο συμβολισμό και «είναι ήδη ένα σημαντικό μήνυμα εγγύτητας», σύμφωνα με τη Ζενεβιέβ Τουτς, πρέσβη της ΕΕ στον Καναδά.

Ο πρωθυπουργός του Καναδά έχει δώσει εντολή στον ειδικό απεσταλμένο του για την Ευρώπη, Τζον Χάναφορντ, να εξερευνήσει τις πιο φιλόδοξες δυνατότητες συνεργασίας, χωρίς να φτάνει όμως στη πλήρη ένταξη στην Ένωση ή την ενιαία αγορά, όπως επιβεβαίωσε ένας αξιωματούχος.

Κρίσιμα ορυκτά και ψηφιακό εμπόριο στο επίκεντρο

Η ΕΕ δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για κρίσιμες πρώτες ύλες — απαραίτητες για μπαταρίες, φωτοβολταϊκά και κινητά τηλέφωνα. Ο Καναδάς διαθέτει άφθονα αποθέματα σε χαλκό, μολυβδαίνιο, αλουμίνιο, νικέλιο, λίθιο, κοβάλτιο και σπάνιες γαίες καθώς και υποδομές εξόρυξης και επεξεργασίας.

«Ο Καναδάς αποτελεί τεράστια πηγή κρίσιμων ορυκτών», δήλωσε ο επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ Μάρος Σέφτσοβιτς. «Μπορούμε να υλοποιήσουμε κοινά έργα; Θα βρούμε επαρκείς επενδύσεις για αυτά;»

Την ίδια άποψη συμμερίζονται και οι ευρωβουλευτές που θα ακούσουν τον Κάρνεϊ. Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Βαλερί Αγιέρ, πρόεδρος της ομάδας Renew Europe, τόνισε πως «καθώς Καναδάς και Ευρώπη επιδιώκουν διαφοροποίηση, τώρα είναι η στιγμή για ενίσχυση του αμοιβαίου εμπορίου». Αυτό απαιτεί νέες ιδέες και κοινές επενδύσεις σε υποδομές.

Erasmus+, εκπαίδευση & κινητικότητα εργαζομένων

Ένα σχετικά εύκολο βήμα θα ήταν η περαιτέρω ένταξη του Καναδά στο πρόγραμμα Erasmus+, το κορυφαίο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της ΕΕ που ήδη συμμετέχουν χώρες όπως η Ισλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτισμού του Ευρωκοινοβουλίου Nέλα Ριλ, δήλωσε στο POLITICO ότι περιμένει από τη φον ντερ Λάιεν να εντάξει πλήρως τον Καναδά στο πρόγραμμα. Υπάρχουν ήδη ανταλλαγές φοιτητών αλλά «υπάρχει περιθώριο για περισσότερα», με σημαντικό πολιτικό αντίκτυπο.

Όπως επιβεβαίωσε αξιωματούχος της Επιτροπής, εξετάζεται σοβαρά το άνοιγμα του Erasmus+ στον Καναδά. Η Ριλ επισήμανε ευκαιρίες σε αθλητισμό, προγράμματα νεολαίας, επαγγελματική κατάρτιση κι εκπαίδευση. Πέρα από το Erasmus+, πρότεινε διευκόλυνση χορήγησης βίζας σε καλλιτέχνες για περιοδείες πολιτιστικών ανταλλαγών.

Η πρόσφατη συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης προσόντων αρχιτεκτόνων πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους επαγγελματίες, σύμφωνα με τον Μορένο. Επιπλέον, το υφιστάμενο πρόγραμμα προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων από τρίτες χώρες στην ΕΕ πρέπει να προβληθεί περισσότερο στον Καναδά. Και τα δύο μέτρα θα διευκολύνουν τη μετακίνηση εργατικού δυναμικού και τεχνογνωσίας.

CETA & δημόσιες συμβάσεις – Ψηφιακή συνεργασία έως τέλος 2024

Κατά την ομιλία της, η φον ντερ Λάιεν ίσως ζητήσει από τα κράτη-μέλη να κυρώσουν επιτέλους τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ-Καναδά (CETA) που υπογράφηκε το 2016, αλλά ακόμα αναμένει έγκριση από 10 πρωτεύουσες.

Οι καναδικές εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να αποκτήσουν προνομιακή πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις της ΕΕ μέσω του σχεδιαζόμενου Industrial Accelerator Act — μιας νομοθεσίας που δίνει προτεραιότητα στις ευρωπαϊκές εταιρείες σε πράσινες κι ενεργοβόρες βιομηχανίες.

“Θέλουμε κάτι περισσότερο από μια στρατηγική πολιτική”, σημείωσε η Τουτς για τη CETA και τη Συμφωνία Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης (SPA) που υπογράφηκε ταυτόχρονα. “Αυτό θέλουμε να σκεφτούμε και να εξελίξουμε”.

Ο Σέφτσοβιτς εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του έτους θα ολοκληρωθεί συμφωνία ψηφιακού εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Καναδά που θα καλύπτει διαδικτυακές επιχειρήσεις κι άλλους τομείς της ψηφιακής οικονομίας.

“Με τον Καναδά έχουμε πολύ έντονη συνεργασία σε όλα τα επίπεδα – υπάρχει εξαιρετική προσωπική χημεία ανάμεσα στους ηγέτες”, ανέφερε ο επίτροπος. “Οι Καναδοί πρωθυπουργοί γνωρίζουν την Ευρώπη καλύτερα από κάθε άλλο παγκόσμιο ηγέτη”. Ο Μορένο ζήτησε ακόμη μεγαλύτερη φιλοδοξία ώστε η συμφωνία ψηφιακού εμπορίου να είναι έτοιμη μέχρι τη σύνοδο κορυφής του Οκτωβρίου.

Άμυνα & Αρκτική – Στρατηγική ασφάλειας

Η άμυνα, η ασφάλεια κι η Αρκτική αποτελούν επίσης πεδία στενότερης συνεργασίας σύμφωνα με δύο διπλωμάτες που εργάζονται πάνω στις σχετικές προτάσεις.

Ο Καναδάς έχει ήδη πρόσβαση στο σημαντικότερο χρηματοδοτικό πρόγραμμα άμυνας της ΕΕ ύψους 150 δισ. ευρώ, το SAFE, βάσει συμφωνίας που ολοκληρώθηκε φέτος. Παράλληλα στις Βρυξέλλες αναθεωρείται η Στρατηγική για την Αρκτική ώστε να αντιμετωπιστούν νέες υβριδικές απειλές όπως δολιοφθορές σε υποθαλάσσια καλώδια ή νέοι εμπορικοί δρόμοι.

Η Οττάβα θα μπορούσε να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στα σχέδια αυτά κι όπου είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση στα ευρωπαϊκά εργαλεία στήριξης αυτών των δράσεων.

“Για την Οττάβα το θέμα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα”, ανέφερε άλλος αξιωματούχος της ΕΕ. “Η Αρκτική είναι δική μας γειτονιά αλλά για αυτούς είναι ο κύριος χώρος τους”.

Ο Μορένο πρότεινε μια συνολική στρατηγική εταιρική σχέση για την Αρκτική στους τομείς των φυσικών πόρων και της ασφάλειας — αλλά κι ένα κοινό μήνυμα προς τον Τραμπ: “η Αρκτική δεν του ανήκει”.