Διπλωματική ρήξη Βρετανίας-Ισραήλ μετά τις κυρώσεις του Λονδίνου-Το χρονικό της σύγκρουσης με επίκεντρο τους εποικισμούς

Κυρώσεις σε παράνομους ισραηλινούς οικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη ανακοίνωσε η Μεγάλη Βρετανία κατηγορώντας την κυβέρνηση του Ισραήλ ότι αγνοεί την «εθνοκάθαρση» των Παλαιστινίων από τους εποίκους. Ο υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ σε μία αρχηγικού τύπου ομιλία δήλωσε ότι η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την «αρχή μιας νέας προσέγγισης» στην ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση, η οποία «όχι μόνο καταγγέλλει την αδικία και τα βάσανα, αλλά και ενεργεί». Ο ίδιος αναφέρθηκε στην ισραηλινή του καταγωγή και στην ανάγκη Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί να ζήσουν αρμονικά στον τόπο τους. Το Ισραήλ από την πλευρά του κήρυξε ορισμένους Βρετανούς βουλευτές ανεπιθύμητους.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, απάντησε κατηγορώντας τον ότι διέδιδε ένα «απαράδεκτο ψέμα» και ανακοίνωσε αντίμετρα, συμπεριλαμβανομένου του κλεισίματος του προξενείου του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Οι κυρώσεις του Ηνωμένου Βασιλείου θ΄ απαγορεύσουν τα αγαθά που προέρχονται από οικισμούς, αλλά θα θέσουν επίσης σε κίνδυνο εταιρείες και άτομα που παρέχουν υπηρεσίες για την επέκταση των οικισμών. Στη Δυτική Όχθη, οι καλλιεργητές χουρμάδων ζυγίζουν τον αντίκτυπο των κυρώσεων του Ηνωμένου Βασιλείου στους Ισραηλινούς εποίκους

Σύμφωνα με το BBC, οι κυρώσεις επιβλήθηκαν παράλληλα με τη Γαλλία και τον Καναδά, οι οποίοι σε κοινή δήλωση με το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφεραν ότι η ενέργεια «σηματοδότησε ένα περαιτέρω σημείο καμπής στην προσέγγισή μας για την προστασία της λύσης των δύο κρατών». Σύμφωνα με τους Βρετανούς αξιωματούχους, οι οικισμοί είναι παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου και τους τελευταίους μήνες έχει σημειωθεί αύξηση της βίας εναντίον των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη από τους εποίκους.

Σε δήλωσή του προς τους βουλευτές, ο Μίλιμπαντ δήλωσε: «Η βρετανική κυβέρνηση συμφωνεί ότι υπάρχει εθνοκάθαρση Παλαιστινίων σε περιοχές της Δυτικής Όχθης, η οποία διαπράττεται από τρομοκράτες έποικους». Και πρόσθεσε πως «πολύ συχνά η ισραηλινή κυβέρνηση έχει κάνει τα στραβά μάτια σε αυτό και, ακόμα χειρότερα, μέλη της έχουν κάνει δηλώσεις και έχουν αναλάβει δράση για να υποστηρίξουν τον αναγκαστικό εκτοπισμό των Παλαιστινίων».

Παράνομη η ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης

Ανέφερε πως «η εθνοκάθαρση ορίζεται από τον ΟΗΕ ως μια σκόπιμη πολιτική που σχεδιάζεται από μια εθνοτική ή θρησκευτική ομάδα για την απομάκρυνση με βίαια μέσα μιας άλλης εθνοτικής ή θρησκευτικής ομάδας από ορισμένες περιοχές».

Υποστήριξε πως η επίσημη άποψη της κυβέρνησης ήταν ότι η ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης ήταν παράνομη λόγω της «εδραίωσης του ελέγχου της, της πρόθεσής της να επεκτείνει τη μόνιμη κυριαρχία της και της επεκτατικής της ατζέντας μέσω παράνομων οικισμών».

Είπε ότι αυτή η θέση, η οποία είναι σύμφωνη με συμβουλευτική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 2024, θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην «οικονομική σχέση» του Ηνωμένου Βασιλείου με την κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Έτσι, κατά τους επόμενους έξι έως εννέα μήνες, το Ηνωμένο Βασίλειο θα εισαγάγει «ένα νέο ολοκληρωμένο καθεστώς κυρώσεων», είπε.

Ο Μίλιμπαντ ξεκίνησε την δήλωσή του στη Βουλή των Κοινοτήτων αναφερόμενος στις εβραϊκές ρίζες του και στις εμπειρίες της παιδικής του ηλικίας από την επίσκεψή του στο Ισραήλ, καθώς και στις πρόσφατες αντισημιτικές επιθέσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο. Περιέγραψε τον εαυτό του ως «περήφανο Βρετανό Εβραίο» και εξήγησε την ακλόνητη υποστήριξή του στο κράτος του Ισραήλ. «Η προσωπική μου ιστορία και αυτή χιλιάδων Βρετανών Εβραίων είναι ένας από τους πολλούς λόγους για τους οποίους λέω σε οποιονδήποτε εδώ ή σε όλο τον κόσμο αμφισβητεί το δικαίωμα του Ισραήλ να υπάρχει ως πατρίδα για τον εβραϊκό λαό – κάνετε λάθος και θα σας καταγγέλλουμε κάθε φορά που θα εμπλακείτε σε αυτή την απόπειρα εξάλειψης του Ισραήλ», ανέφερε.

Αλλά ο αρχιραβίνος του Ηνωμένου Βασιλείου, Σερ Εφραίμ Μίρβις, δήλωσε ότι ήταν μια «πραγματικά μαύρη μέρα για τους Βρετανούς Εβραίους», λέγοντας ότι οι κυρώσεις ήταν «λίγο περισσότερο από πολιτική σημαία για ψευδή αντι-ισραηλινή ρητορική» που θα ενθάρρυνε τους ανθρώπους που «χρησιμοποιούν το μίσος ως όπλο εναντίον των Εβραίων».

Το Συμβούλιο των Αντιπροσώπων των Βρετανών Εβραίων εξέφρασε τη «βαθιά του λύπη» για την ανακοίνωση της Τρίτης και κάλεσε τόσο τις κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και του Ισραήλ να «αποφύγουν να επιδιώκουν αυτό που φαίνεται να είναι κομματικά συμφέροντα έναντι των εθνικών συμφερόντων».

Παρόλα αυτά, ο υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε επίσης την απαγόρευση της διαφήμισης παράνομων οικισμών της Δυτικής Όχθης στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Το καθεστώς κυρώσεων θα στοχεύσει τους παράνομους οικισμούς και την επέκταση των οικισμών, όχι το Ισραήλ», πρόσθεσε ο Μίλιμπαντ. Αργότερα την Τρίτη, ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι τα στοχευμένα μέτρα «δεν στοχεύουν στον ισραηλινό λαό, αλλά στην υποστήριξη της λύσης των δύο κρατών».

Ανακοινώνοντας το κλείσιμο του προξενείου – το οποίο εκπροσωπεί την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ιερουσαλήμ, τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα – ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Σάαρ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου: «Γνωρίζουμε ότι έχουμε πολλούς φίλους στη Βρετανία».

«Δυστυχώς, έχουμε μια εχθρική κυβέρνηση των Εργατικών που λειτουργεί συνεχώς εναντίον του Κράτους του Ισραήλ και δεν μας έχει αφήσει άλλη επιλογή από το να απαντήσουμε στις εχθρικές της ενέργειες».

Ανεπιθύμητοι κρίθηκαν 11 Βρετανοί βουλευτές από το Ισραήλ

Πρόσθεσε ότι σε 11 Βρετανούς βουλευτές, συμπεριλαμβανομένων των Τζέρεμι Κόρμπιν, Νταϊάν Άμποτ και και των πέντε εν ενεργεία βουλευτών του Πράσινου Κόμματος, θα απαγορευτεί η είσοδος στο Ισραήλ, κατηγορώντας τους για «αντισημιτική και αντιισραηλινή δραστηριότητα».

Το Ηνωμένο Βασίλειο εξέδωσε επίσης κοινή δήλωση με 11 άλλες χώρες: Γαλλία, Καναδά, Δανία, Ισπανία, Φινλανδία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία και Σουηδία. Ανέφερε ότι η ομάδα ήταν κατηγορηματικά προσηλωμένη στη λύση των δύο κρατών και θα εισήγαγε εθνικά μέτρα ή θα υποστήριζε τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς στο εμπόριο αγαθών με τους οικισμούς της Δυτικής Όχθης.

Κατασκευή κατοικιών στην περιοχή Ε1

Η ανακοίνωση του Ηνωμένου Βασιλείου έρχεται μετά την έναρξη διαγωνισμών από το Ισραήλ για την κατασκευή περίπου 1.200 κατοικιών στην λεγόμενη περιοχή E1 – μια στρατηγικά σημαντική περιοχή ανατολικά της Ιερουσαλήμ. Τα σχέδια έχουν προκαλέσει εκτεταμένη διεθνή καταδίκη. Το Ισραήλ έχει καθυστερήσει τα σχέδια για κατασκευή στην περιοχή εδώ και δεκαετίες υπό την παγκόσμια πίεση.

Ο Μίλιμπαντ δήλωσε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι η «νέα προσέγγιση» του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν απαραίτητη, επειδή τα σχέδια για την ανάπτυξη της E1 στη Δυτική Όχθη θα καθιστούσαν μια λύση δύο κρατών «μη βιώσιμη» «διαπερνώντας την καρδιά της Παλαιστίνης».

Αλλού, είπε ότι η επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα, έφερε «τρομερές ηχώ των αιώνων διωγμού του εβραϊκού λαού» και τόνισε ότι το Ισραήλ είχε «το δικαίωμα να προστατεύει  τον λαό του και να υπερασπίζεται το έδαφός του». Ωστόσο, πρόσθεσε, «αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει ό,τι έχει συμβεί στη Γάζα».

«Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο – ανέφερε – επιβάλλει σαφείς κανόνες για τα κράτη που διεξάγουν πολέμους, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης της πρόσβασης σε τρόφιμα και ιατρικά εφόδια, της αποφυγής μαζικής εκτόπισης αμάχων και της αποφυγής της στοχοποίησης αμάχων. Οι σοβαρές και διεθνείς παραβιάσεις αυτού του νόμου, εάν αποδειχθούν, ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου.

Οι ηγέτες του Ισραήλ έχουν απορρίψει επανειλημμένα τους ισχυρισμούς για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. Έχουν επιμείνει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν ενεργήσει σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Απαντώντας στη Βουλή των Κοινοτήτων, ο σκιώδης υπουργός Εξωτερικών των Συντηρητικών, Τομ Τούγκεντχατ, ισχυρίστηκε ότι οι υπουργοί «θεσπίζουν πολιτικές που το Υπουργείο Εξωτερικών γνωρίζει ότι δεν θα λειτουργήσουν».

Τι είπε ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Σάαρ, δήλωσε το βράδυ της Τρίτης ότι μίλησε με τον Τούγκεντχατ και τον ηγέτη των Συντηρητικών, Κέμι Μπάντενοχ, ευχαριστώντας τους «για την σθεναρή αντίθεσή τους στην σημερινή ανακοίνωση της εχθρικής κυβέρνησης των Εργατικών και στη σειρά αντι-ισραηλινών πολιτικών της από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της».

Είπε επίσης ότι οι Βρετανοί εκπρόσωποι από το Διεθνές Κέντρο Υποστήριξης της Γάζας στο Κιριάτ Γκατ στο νότιο Ισραήλ θα απομακρυνθούν και ότι οι δραστηριότητες του Ηνωμένου Βασιλείου για την εκπαίδευση των δυνάμεων της Παλαιστινιακής Αρχής στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια – όπως η ισραηλινή κυβέρνηση αναφέρεται στη Δυτική Όχθη – θα τερματιστούν.

Μιλώντας νωρίτερα την Τρίτη, ο πρόεδρος της χώρας Ισαάκ Χέρτζογκ δήλωσε ότι η απόφαση «θα πέσει στη λάθος πλευρά της ιστορίας», προσθέτοντας: «Στο τρέχον πλαίσιο, θα αποτελούσε κατάφωρη παρέμβαση στις δημοκρατικές εκλογές ενός κυρίαρχου έθνους».

Ο Χέρτζογκ δήλωσε ότι η κίνηση αυτή θα έβλαπτε άμεσα τους Παλαιστίνιους και προέτρεψε τις ξένες κυβερνήσεις να στραφούν προς τον «εποικοδομητικό διάλογο» και τη συνεργασία, προσθέτοντας ότι «οι κυρώσεις δεν αποτελούν λύση».

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος δεν έχει κανένα σχόλιο για την κοινή δράση, προσθέτοντας ότι «προφανώς δεν πρόκειται να κάνουμε αυτό που έκανε το Ηνωμένο Βασίλειο».

Νωρίτερα, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, δήλωσε στο BBC ότι οι ΗΠΑ – ο ισχυρότερος σύμμαχος του Ισραήλ – θα απαντήσουν «χωρίς αμφιβολία» στις αναμενόμενες κυρώσεις, προειδοποιώντας για «τεράστιο οικονομικό αντίκτυπο στις βρετανικές επιχειρήσεις». Πρότεινε ότι θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα από μεμονωμένες πολιτείες των ΗΠΑ καθώς και σε κεντρικό, ομοσπονδιακό επίπεδο.

Η παλαιστινιακή προεδρία χαιρέτισε την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου, λέγοντας ότι αποτελεί «ένα σημαντικό βήμα προς την αντιμετώπιση του αποικιακού συστήματος του Ισραήλ και των παραβιάσεών του κατά του παλαιστινιακού λαού».

The UK will stand up for what is right. pic.twitter.com/0jbDiQ7vVC

— Ed Miliband (@Ed_Miliband) September 8, 2026

Σε ανάλυσή του στο Al Jazeera ο Chris Doyle, διευθυντής του Council for Arab-British Understanding, με έδρα στο Λονδίνο υπενθυμίζει ότι 59 χρόνια μετά την εγκαθίδρυση του πρώτου ισραηλινού εποικισμού στα εδάφη της Δυτικής Όχθης, το Ηνωμένο Βασίλειο επέβαλε πλέον απαγόρευση στο εμπόριο με τους ισραηλινούς εποικισμούς. Όπως σημειώνει, σήμερα περισσότεροι από 750.000 έποικοι ζουν σε πάνω από 140 επίσημους εποικισμούς, καθώς και σε περισσότερα από 390 φυλάκια και αγροκτήματα.

Ο ίδιος στέκεται ιδιαίτερα στη λέξη «επαναφορά» (σ.σ. reset) που χρησιμοποιεί ο Μίλιμπαντ, καθώς, όπως υποστηρίζει, υποδηλώνει όχι μια ακόμη διπλωματική προειδοποίηση αλλά πιθανή αναδιάταξη ολόκληρης της σχέσης των δύο χωρών.

«Είναι αυτό διαζύγιο ή προσωρινός χωρισμός; Είναι απλώς ρητορική ή κάτι πιο ουσιαστικό;» διερωτάται ο Doyle ως προς τη συνολική πορεία των διμερών σχέσεων των δύο χωρών.

Από τη Διακήρυξη Μπάλφουρ στη «χρυσή εποχή» των σχέσεων

Η ανάλυση του Doyle αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή τοποθετεί τη σημερινή σύγκρουση σε ιστορικό πλαίσιο.

Η Βρετανία, σημειώνει, ήταν η χώρα που το 1917 εξέδωσε τη Διακήρυξη Μπάλφουρ και στη συνέχεια διαχειρίστηκε την Εντολή στην Παλαιστίνη. Τις τελευταίες δεκαετίες, όμως, Λονδίνο και Ιερουσαλήμ είχαν αναπτύξει στενές σχέσεις, με έντονη συνεργασία στο εμπόριο, την άμυνα και την ασφάλεια.

Η κορύφωση ήρθε τον Μάρτιο του 2023, όταν οι δύο κυβερνήσεις υπέγραψαν τον «Οδικό Χάρτη 2030» για τις διμερείς σχέσεις, προβλέποντας στενή συνεργασία σε πολλούς τομείς, ιδιαίτερα στην τεχνολογία και την ασφάλεια.

Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, ο τότε κεντροδεξιός πρωθυπουργός Ρίσι Σούνακ είχε εκφράσει απόλυτη υποστήριξη προς το Ισραήλ: «Είμαι κατηγορηματικός. Στεκόμαστε στο πλευρό του Ισραήλ, όχι μόνο σήμερα, όχι μόνο αύριο, αλλά πάντα».

Η στροφή επί των Εργατικών

Η σχέση άρχισε να επιδεινώνεται μετά την επιστροφή των Εργατικών στην εξουσία το 2024. Η κυβέρνηση επέβαλε μερική απαγόρευση στις εξαγωγές όπλων προς το Ισραήλ, όμως, σύμφωνα με τον Doyle, ο Κιρ Στάρμερ παρέμεινε ιδιαίτερα προσεκτικός και απρόθυμος να συγκρουστεί ανοιχτά με την ισραηλινή κυβέρνηση.

Η κατάσταση άλλαξε δραματικά μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Άντι Μπέρναμ στα τέλη Ιουλίου.

Ο Doyle υποστηρίζει ότι η προηγούμενη διστακτική ρητορική εξαφανίστηκε και αντικαταστάθηκε από σαφέστερες κατηγορίες κατά του Ισραήλ.

Ο ίδιος ο Μπέρναμ είχε ήδη αναγνωρίσει ότι η προηγούμενη στάση των Εργατικών απέναντι στη Γάζα ήταν λανθασμένη:

«Η αρχική αντίδραση των Εργατικών στην αντιμετώπιση της Γάζας προκάλεσε τεράστια οδύνη. Κάναμε λάθος και ζητώ συγγνώμη γι’ αυτό».

Ο Σάαρ χαρακτήρισε τις κατηγορίες του Μίλιμπαντ «εξωφρενικά ψέματα» και κατηγόρησε τη βρετανική κυβέρνηση ότι «συστηματικά ενεργεί εναντίον του κράτους του Ισραήλ».

Ο Μάικ Χάκαμπι, πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, δήλωσε: «Οι Βρετανοί έχουν τρελαθεί. Το μίσος για τους Εβραίους από την κυβέρνησή τους δεν γνωρίζει όρια και δεν γνωρίζει γεγονότα».

Η Ουάσιγκτον, πάντως, δεν ακολούθησε τη βρετανική γραμμή. Ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να ακολουθήσουν το Λονδίνο και προειδοποίησε για τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης της Δυτικής Όχθης.

«Περήφανος Βρετανός Εβραίος» ο Μίλιμπαντ

Η άλλη πλευρά της αντιπαράθεσης αποτυπώνεται σε άρθρο γνώμης της «Jerusalem Post», με τίτλο «Μίλιμπαντ: Ο “περήφανος Βρετανός Εβραίος” που γύρισε την πλάτη στους Εβραίους της Βρετανίας».

Το δημοσίευμα ασκεί σφοδρή κριτική στον Μίλιμπαντ, o oποίος είναι απόγονος Πολωνών Εβραίων μεταναστών.

«”Το κάνω αυτό ως περήφανος Βρετανός Εβραίος”, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου ακριβώς πριν ανακοινώσει τον πιο ολοκληρωμένο κατάλογο κυρώσεων κατά του μοναδικού εβραϊκού κράτους στην ιστορία της Βρετανίας», γράφει η ισραηλινή εφημερίδα.

«Ο ”περήφανος Εβραίος” Μίλιμπαντ προέβη σε αυτή την ενέργεια, παραβιάζοντας κατάφωρα τις επιθυμίες της βρετανικής εβραϊκής κοινότητας’», συμπληρώνει.

Η «Jerusalem Post» αναφέρει ότι ο Μίλιμπαντ είχε συναντηθεί λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα νωρίτερα με τον αρχιραβίνο της Βρετανίας, Εφραίμ Μίρβις, ο οποίος φέρεται να εξέφρασε την ανησυχία του ότι πιθανές κυρώσεις θα προκαλούσαν «βαθιά απογοήτευση» στη βρετανική εβραϊκή κοινότητα και θα μπορούσαν να επηρεάσουν δυσανάλογα τους Βρετανούς Εβραίους.

Το ισραηλινό μέσο υποστηρίζει ακόμη ότι η κυβέρνηση των Εργατικών αγνοεί αντίστοιχες προειδοποιήσεις από εβραϊκές οργανώσεις και πολιτικούς και ότι η νέα ρητορική του Λονδίνου ενδέχεται να τροφοδοτήσει περαιτέρω τον αντισημιτισμό στη Βρετανία.

Αναφορά στα κατεχόμενα

Η εφημερίδα επικρίνει επίσης την απόφαση να στοχοποιηθούν οι εποικισμοί, υποστηρίζοντας ότι Βρετανοί Εβραίοι που επενδύουν σε ακίνητα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ μπορεί να επηρεαστούν από τα μέτρα, ενώ κάνει και την εξής αναφορά σχετικά τα κατεχόμενα στη Βόρεια Κύπρο.

«Ένας Βρετανός Εβραίος που επενδύει σε ακίνητα σε μια εβραϊκή γειτονιά της Ανατολικής Ιερουσαλήμ ενδέχεται πλέον να αντιμετωπίσει περιορισμούς, ωστόσο η Βρετανία δεν επιβάλλει αντίστοιχους περιορισμούς στους Βρετανούς πολίτες που αγοράζουν ακίνητα στη βόρεια Κύπρο, η οποία βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή».