Ορμούζ: Ποια είναι “απαγορευμένη ζώνη” του Ιράν που ανάβει φωτιά τον Περσικό Κόλπο
✨Το Ιράν ανακοίνωσε τη δημιουργία «απαγορευμένης ζώνης» στον Περσικό Κόλπο, προκειμένου να ελέγξει τη ναυσιπλοΐα πέρα από το Στενό του Ορμούζ.
✨Η κίνηση έρχεται μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια, σε απάντηση βαλλιστικών επιθέσεων εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων.
✨Το Ιράν ισχυρίζεται ότι χρησιμοποίησε νέο αντιπλοϊκό πύραυλο, ενώ οι ΗΠΑ διαψεύδουν πλήγματα σε αμερικανικά σκάφη, προκαλώντας έντονο πόλεμο πληροφοριών στην περιοχή.
✨Η ένταση απειλεί τη σταθερότητα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς, καθώς οι ΗΠΑ προσπαθούν να διασφαλίσουν τη διέλευση και το Ιράν να επιβάλει τον έλεγχό του.
Το Ιράν ανεβάζει ξανά την ένταση στο Στενό του Ορμούζ, επιχειρώντας αυτή τη φορά να μεταφέρει την αντιπαράθεση πέρα από τα στενά όρια του περάσματος και να χαράξει τη δική του γραμμή ελέγχου μέσα στον Περσικό Κόλπο. Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Μοχσέν Ρεζαΐ, ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη θα κηρύξει μέσα στις επόμενες ημέρες «απαγορευμένη ζώνη», η οποία, όπως είπε, θα αρχίζει από τη γραμμή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και θα καλύπτει τμήματα του Κόλπου. Η κίνηση δείχνει ότι η ιρανική ηγεσία δεν περιορίζεται πλέον στις απειλές κατά πλοίων που θεωρεί ότι παραβιάζουν τους όρους διέλευσης, αλλά επιχειρεί να επιβάλει ένα παράλληλο καθεστώς απέναντι στην αμερικανική ναυτική παρουσία.
Η ανακοίνωση ήρθε μόλις μία ημέρα μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια, τα οποία η Ουάσιγκτον παρουσίασε ως απάντηση σε βαλλιστικές επιθέσεις κατά δύο πολεμικών της πλοίων. Το Ορμούζ παύει έτσι να είναι μόνο ένας κρίσιμος ενεργειακός διάδρομος. Γίνεται το σημείο όπου ΗΠΑ και Ιράν μετρούν αντοχές, απειλές και κόκκινες γραμμές.
Η Τεχεράνη χαράζει τη δική της ζώνη
Ο Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι κάθε πλοίο που θα εισέρχεται στη σχεδιαζόμενη περιοχή χωρίς να συμμορφώνεται με τους ιρανικούς όρους θα εντάσσεται σε λίστα κυρώσεων. Παράλληλα υποστήριξε ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό, απορρίπτοντας τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις περί επιστροφής της ναυσιπλοΐας στην κανονικότητα.
Η εκδοχή της Τεχεράνης απέχει αισθητά από εκείνη της Ουάσιγκτον. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς υποστήριξε πριν από λίγες ημέρες ότι οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου πλησιάζουν τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για την εμπορική κίνηση δείχνουν ότι οι διελεύσεις παραμένουν μειωμένες, ενώ το κόστος ασφάλισης και ο κίνδυνος για τους πλοιοκτήτες εξακολουθούν να βαραίνουν κάθε απόφαση διέλευσης.
Τα τρία δεξαμενόπλοια και η αμερικανική απάντηση
Το νέο επεισόδιο σημειώθηκε το Σάββατο. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έθεσαν εκτός λειτουργίας τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια, μετά την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων από τους Φρουρούς της Επανάστασης κατά ενός αεροπλανοφόρου και ενός αντιτορπιλικού.
Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, τα δύο πολεμικά απέφυγαν τα πλήγματα και δεν υπήρξαν τραυματισμοί. Ο διοικητής της CENTCOM, Μπραντ Κούπερ, προειδοποίησε ότι κάθε νέα ιρανική επίθεση θα έχει βαρύτερο οικονομικό κόστος για την Τεχεράνη.
Η κλιμάκωση αγγίζει πλέον άμεσα και το πετρέλαιο. Οι ΗΠΑ πλήττουν τα μέσα με τα οποία το Ιράν επιχειρεί να διατηρήσει τις εξαγωγές του, ενώ η Τεχεράνη απαντά απειλώντας τη θαλάσσια αρτηρία από την οποία περνά σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Το μυστήριο με το νέο ιρανικό όπλο
Ο Ρεζαΐ ανέβασε ακόμη περισσότερο τους τόνους, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν χρησιμοποίησε για πρώτη φορά νέο αντιπλοϊκό πύραυλο εναντίον αμερικανικού πολεμικού σκάφους και ότι αμερικανικές μονάδες απομακρύνθηκαν μετά την επίθεση.
Η Ουάσιγκτον δεν έχει επιβεβαιώσει αυτή την εκδοχή και έχει απορρίψει αντίστοιχους ιρανικούς ισχυρισμούς για πλήγματα σε αμερικανικά πλοία.
Η ασάφεια δεν είναι δευτερεύουσα. Στο Ορμούζ διεξάγεται πλέον και ένας πόλεμος πληροφοριών, όπου η εικόνα της υπεροχής είναι σχεδόν τόσο σημαντική όσο και το ίδιο το στρατιωτικό αποτέλεσμα. Η Τεχεράνη θέλει να δείξει ότι μπορεί να απειλήσει αμερικανικές μονάδες. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποδείξει ότι οι ιρανικές απειλές δεν αλλάζουν την ισορροπία στη θάλασσα.
Η μάχη πίσω από τα βαρέλια
Πίσω από τις πυραυλικές ανταλλαγές βρίσκεται ένας σκληρός οικονομικός πόλεμος. Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχει περιορίσει τις ιρανικές εξαγωγές αργού, με τις φορτώσεις να έχουν υποχωρήσει αισθητά σε σχέση με τα επίπεδα της άνοιξης.
Για την Τεχεράνη, το Ορμούζ παραμένει ένα από τα ισχυρότερα χαρτιά πίεσης. Κάθε διαταραχή στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές, το κόστος μεταφοράς και τις τιμές της ενέργειας.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί από την πλευρά της να αποδείξει ότι αυτή η απειλή μπορεί να περιοριστεί. Αμερικανικά πολεμικά συνοδεύουν εμπορικά πλοία, επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών βρίσκονται σε εξέλιξη και η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να αποκαταστήσει την εικόνα ότι η διέλευση μπορεί να συνεχιστεί παρά τις ιρανικές απειλές.
Η «απαγορευμένη ζώνη» περιπλέκει όμως την κατάσταση. Αν το Ιράν επιχειρήσει να την επιβάλει στρατιωτικά και οι ΗΠΑ αποφασίσουν να την αγνοήσουν, το περιθώριο λάθους θα γίνει επικίνδυνα μικρό.
Στο Στενό του Ορμούζ, η επόμενη κρίση δεν χρειάζεται να αρχίσει με επίσημη απόφαση για πόλεμο. Μπορεί να ξεκινήσει με ένα εμπορικό πλοίο που θα περάσει μια γραμμή την οποία η μία πλευρά θεωρεί διεθνή θαλάσσια οδό και η άλλη μόλις αποφάσισε ότι είναι απαγορευμένη.