Ξεκαθάρισμα στο “βαθύ κράτος” του Κιέβου-Τι κρύβει η ένοπλη σύγκρουση ουκρανών πρακτόρων

Μια ένοπλη αντιπαράθεση ανάμεσα σε στελέχη δύο από τις ισχυρότερες υπηρεσίες ασφαλείας της Ουκρανίας ήταν αρκετή για να ανοίξει ξανά έναν φάκελο που στο Κίεβο πολλοί θα προτιμούσαν να μείνει κλειστός. Πίσω από την ανταλλαγή πυρών μεταξύ ανθρώπων της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GUR και της SBU διακρίνεται μια πολύ βαθύτερη σύγκρουση: προσωπικές έχθρες, ανταγωνισμός για επιρροή, έλεγχος των μηχανισμών ασφαλείας και πολιτικές φιλοδοξίες που αγγίζουν το ίδιο το προεδρικό σύστημα. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο Κίριλο Μπουντάνοφ, σημερινός επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου, και ο υπηρεσιακός επικεφαλής της SBU Ολεξάντρ Πόκλαντ.

Σπύρος Σιδέρης

Πάνω από όλους, όμως, πλανάται η σκιά του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς από την έκβαση της εσωτερικής αυτής αναμέτρησης μπορεί να κριθεί όχι μόνο ποιος θα έχει το πάνω χέρι στις ουκρανικές υπηρεσίες ασφαλείας, αλλά και ποιος θα βγει πολιτικά ενισχυμένος ή αποδυναμωμένος από την επόμενη ημέρα.

Μια έχθρα που κρατά από το 2022

Η προσωπική σύγκρουση ανάμεσα στον Μπουντάνοφ και τον Πόκλαντ φαίνεται να πηγαίνει πίσω στην άνοιξη του 2022 και στην υπόθεση του Ντένις Κιρέεφ, μέλους της ουκρανικής διαπραγματευτικής ομάδας με τη Ρωσία και, σύμφωνα με πληροφορίες, συνεργάτη της GUR.

Ο Κιρέεφ σκοτώθηκε υπό συνθήκες που προκάλεσαν σοβαρά ερωτήματα, ενώ ο Μπουντάνοφ είχε αργότερα επιρρίψει δημόσια ευθύνες στην SBU. Πληροφορίες που κυκλοφόρησαν τότε συνέδεαν την υπόθεση ακόμη και με ανθρώπους του Πόκλαντ, χωρίς αυτό να έχει αποδειχθεί δικαστικά.

Οι τόνοι έπεσαν δημοσίως, όμως η αντιπαλότητα φέρεται να παρέμεινε ζωντανή στο παρασκήνιο.

Ο Πόκλαντ, η SBU και το μήνυμα προς τον Μπουντάνοφ

Η ένταση αναζωπυρώθηκε μετά την ανάληψη της προσωρινής ηγεσίας της SBU από τον Ολεξάντρ Πόκλαντ και τις πληροφορίες ότι ο Ζελένσκι εξετάζει την πλήρη επικύρωσή του από τη Βερχόβνα Ράντα.

Στο Κίεβο κυκλοφορεί η εκτίμηση ότι ο Μπουντάνοφ επιχειρεί να δυσκολέψει αυτή την προοπτική, αξιοποιώντας σχέσεις που διατηρεί με κοινοβουλευτικές ομάδες.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η υπόθεση του Στεπάν Καπλούνοφ, υποδιοικητή του Ρωσικού Εθελοντικού Σώματος, ο οποίος συνελήφθη από την SBU με την κατηγορία ότι σχετιζόταν με προετοιμασία επίθεσης κατά στελέχους της ρωσικής αντιπολίτευσης.

Ο ίδιος ο Καπλούνοφ ισχυρίστηκε ότι πραγματικός στόχος ήταν να πληγεί ο διοικητής της μονάδας «Τιμούρ», πρόσωπο που θεωρείται ιδιαίτερα κοντά στον Μπουντάνοφ.

Το μήνυμα που πολλοί διάβασαν πίσω από την κίνηση ήταν ωμό: «Μην μπαίνεις στον δρόμο μου».

Η κόντρα βγήκε από τα γραφεία

Οι άνθρωποι της GUR δεν έμειναν σιωπηλοί. Εκπρόσωποι της «Τιμούρ» κατηγόρησαν την SBU για παράνομη κράτηση του Καπλούνοφ και για πυρά εναντίον άοπλων στρατιωτικών της υπηρεσίας πληροφοριών.

Η εικόνα δύο κρατικών μηχανισμών ασφαλείας να βρίσκονται απέναντι με τα όπλα δίνει στο επεισόδιο βάρος πολύ μεγαλύτερο από μια απλή επιχειρησιακή διαφορά.

Για χρόνια, η GUR και η SBU φέρονται να ανταγωνίζονται για επιρροή σε επιχειρήσεις, κρατικούς αξιωματούχους, πολιτικά πρόσωπα και κρίσιμες υποθέσεις. Στο παρασκήνιο έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί ακόμη και ισχυρισμοί για σύγκρουση συμφερόντων γύρω από επιχειρηματικά δίκτυα και αμφιλεγόμενες δραστηριότητες, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Η υπόθεση, επομένως, δεν περιορίζεται σε μια προσωπική βεντέτα.

Ο Ζελένσκι και η μία πυραμίδα εξουσίας

Η αυξανόμενη αυτονομία της GUR είχε προκαλέσει εδώ και καιρό δυσφορία στην προεδρική διοίκηση.

Ο Μπουντάνοφ είχε αποκτήσει προφίλ που ξεπερνούσε εκείνο ενός επικεφαλής υπηρεσίας πληροφοριών. Διέθετε δική του δημοσιότητα, δίκτυο επιρροής και, κυρίως, πολιτική αναγνωρισιμότητα.

Οι φήμες για απομάκρυνσή του κυκλοφορούσαν από το 2024. Τελικά δεν εξαφανίστηκε από το κάδρο, αλλά μετακινήθηκε στο Προεδρικό Γραφείο.

Για ορισμένους στο Κίεβο αυτό ήταν προαγωγή. Για άλλους, ένας τρόπος να αποκοπεί ο Μπουντάνοφ από τον άμεσο έλεγχο της GUR.

Η τοποθέτηση του Όλεχ Ιβασένκο στην ηγεσία της υπηρεσίας και οι αλλαγές προσώπων που ακολούθησαν ενίσχυσαν αυτή την ανάγνωση. Παρ’ όλα αυτά, κρίσιμες ειδικές μονάδες φέρεται να διατηρούν ακόμη ισχυρούς δεσμούς με τον πρώην αρχηγό τους.

Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό

Το κρίσιμο ερώτημα είναι μέχρι πού θα επιτρέψει ο Ζελένσκι να φτάσει η αντιπαράθεση.

Εάν στηρίξει πλήρως την SBU, ο Μπουντάνοφ μπορεί να υποστεί σοβαρή πολιτική και θεσμική φθορά. Αν, αντίθετα, το δημόσιο κλίμα στραφεί εναντίον του Πόκλαντ, η προεδρία θα μπορούσε να επιδιώξει αποκλιμάκωση και να κρατήσει αποστάσεις από τα δύο στρατόπεδα.

Στο φόντο βρίσκονται και οι σχέσεις με τους ουκρανικούς θεσμούς κατά της διαφθοράς, καθώς ο Πόκλαντ συνδέεται σε πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους με το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής σύγκρουσης με το NABU και την SAPO.

Η έκβαση δεν αφορά μόνο μια μάχη μηχανισμών.

Αν ο Μπουντάνοφ βγει ενισχυμένος, θα ισχυροποιήσει και την εικόνα του ως αυτόνομου πολιτικού πόλου. Αν χάσει, μπορεί να δει να αποδυναμώνεται σε σύντομο χρόνο ένα δίκτυο επιρροής που χτίστηκε επί χρόνια.

Και τότε οι πυροβολισμοί ανάμεσα σε GUR και SBU δεν θα μείνουν ως ένα ακόμη σκοτεινό επεισόδιο του πολέμου, αλλά ως η στιγμή που η εσωτερική μάχη εξουσίας στο Κίεβο έπαψε να περιορίζεται στα γραφεία και ακούστηκε στον δρόμο.