Ανήλικοι και αλκοόλ: Πρόβλημα υπαρκτό και υποτιμημένο- Τι ισχύει στην ΕΕ και τι στην Ελλάδα

Το πρόγραμμα της κατανάλωσης αλκoόλ από ανήλικους στην Ελλάδα μοιάζει με πολλά άλλα κοινωνικά προβλήματα που χαρακτηρίζουν τη χώρα. Φαίνεται να είναι τρομερά υποτιμημένο. Ακούμε μεν για αποσπασματικά μέτρα που παίρνει η πολιτεία, μέτρα πάταξης του φαινομένου και όχι πρόληψης, ωστόσο λίγοι έχουμε συνολική εικόνα για την έκταση του προβλήματος. Αν την είχαμε, ίσως και η οικογενειακή αντιμετώπιση του θέματος να ήταν διαφορετική.

Τα πράγματα, λοιπόν, είναι αρκούντως σοβαρά. Σχετική έρευνα που εκπονήθηκε από το Εθνικό Κέντρο Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά το 2024 αποκάλυψε ότι σχεδόν 3 στους 4 μαθητές δήλωσαν ότι είχαν καταναλώσει αλκοόλ μέσα στους τελευταίους 30 ημέρες.

Το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος ήταν περίπου 42%.

Επιπροσθέτως, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με πολύ υψηλή διαχρονική χρήση αλκοόλ: πάνω από 86% των 15-16χρονων είχαν καταναλώσει αλκοόλ τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, έναντι μέσου όρου 59% στην Ευρώπη.

Ενα πρόβλημα, δηλαδή, που έτσι και αλλιώς είναι οξυμένο πανευρωπαϊκά, στην Ελλάδα έχει πάρει το χαρακτήρα μάστιγμας.

Θετικό στοιχείο

Το μόνο θετικό είναι ότι τα σχετικά ποσοστά για την Ελλάδα αν και παραμένουν πολύ μεγαλύτερα του ευρωπαϊκού μέσου όρου, βαίνουν μειούμενα τα τελευταία 10 χρόνια. Ωστόσο ο προβληματισμός παραμένει και ένα από τα ευρήματα που τον διατηρεί αναλλοίωτο είναι ότι το φαινομένο απασχολεί ΄εξίσου και τα αγόρια και τα κορίτσια.

Επιπλέον αφορμή για καμπανάκια κινδύνου: 37% των 16χρονων δήλωσαν ότι μέσα στις τελευταίες 30 ημέρες είχαν καταναλώσει 5 ή περισσότερα αλκοολούχα ποτά στη σειρά, σε μία περίσταση. Για τα αγοριά το ποσοστό ήταν 38,6% και για τα κορίτσια 34,8%. Ενώ λοιπόν η συνολική κατανάλωση από ανήλικους μειώθηκε, η συχνότητα της εν λόγω περίστασης (πέντε ποτά και πάνω) αυξήθηκε σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Η πρόσβαση στο αλκοόλ, πάντα με στοιχεία του 2024,είναι πολύ εύκολη στη χώρα μας. Η Ελλάδα βρίσκεται έτσι στις χώρες με την ευκολότερη αντιλαμβανόμενη πρόσβαση αφού το 92% των 16χρονων ισχυρίζονται ότι μπορούν να βρουν εύκολα ή πολύ εύκολα ποτά αν και η κατανάλωση αλκοόλ θεωρητικά απαγορεύεται σε ανήλικούς.

Δείτε εδώ όλη την έρευνα όπως παρουσιάστηκε στο site της σχετικής ευρωπαϊκής υπηρεσίαςhttps://www.espad.org/sites/default/files/espad-report-2024-TD0125014ENN.pdf

Το πλαίσιο

Στην Ελλάδα το νομοθετικό πλαίσιο αυστηροποιήθηκε το 2025. Σύμφωνα με τον 5216/2025, η πώληση, προσφορά ή με οποιονδήποτε τρόπο διάθεση αλκοολούχων ποτών σε ανηλίκους και από ανηλίκους απαγορεύεται.

Είναι σαφές ότι η υποχρέωση ελέγχου της ηλικίας βρίσκεται στον πωλητή/υπεύθυνο του σημείου διάθεσης.

Σύμφωνα με οδηγία του Υπουργείου Υγείας, ο υπόχρεος πρέπει να ζητήσει έγχαρτο ή ψηφιακό δημόσιο έγγραφο που αποδεικνύει την ηλικία ή να χρησιμοποιήσει τη λειτουργία επαλήθευσης ηλικίας μέσω των ψηφιακών εφαρμογών. Αν υπάρχει αμφιβολία για την ταυτοπροσωπία ή δεν αποδεικνύεται η ενηλικότητα, δεν επιτρέπεται η πώληση.

Από τις 7 Ιουλίου 2025 έως τις 5 Μαρτίου 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κυβέρνηση, πραγματοποιήθηκαν 24.162 αστυνομικοί έλεγχοι, καταγράφηκαν 313 συλλήψεις για παραβάσεις του νέου πλαισίου και σχηματίστηκαν 433 δικογραφίες.

Από τις 313 συλλήψεις, 210 (67%) αφορούσαν προσφορά/διάθεση αλκοόλ σε ανηλίκους.

Ακόμη όμως δεν ξέρουμε αν τα νούμερα των ανηλίκων που καταναλώνουν αλκοόλ μειώθηκαν ή όχι, δεν έχει υπάρξει κάποια επίσημη καταγραφή από το 2024 και μετά.

Ουδείς μας έχει ενημερώσει μέχρι στιγμής, για τα αποτελέσματα, που είχε λόγου χάρη, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το αλκοόλ 2019-2023.

Η πρόσφατη πολιτική για τους ανηλίκους και το πρόβλημα του αλκοόλ έχει δώσει σαφώς μεγαλύτερο βάρος στην καταστολή της πρόσβασης στην αγορά — ελέγχους, ταυτοποίηση ηλικίας, συλλήψεις και πρόστιμα.

Τι συμβαίνει στα σχολεία

Στα ελληνικά σχολεία υπάρχει φροντίδα πρόληψης, αλλά όχι ένας ενιαίος, καθολικός μηχανισμός πρόληψης του αλκοόλ με μετρήσιμη κάλυψη και αποτελεσματικότητα.

Θεωρητικά, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) εντάσσει ρητά το αλκοόλ, τις εξαρτήσεις και την αγωγή υγείας στα αντικείμενα που μπορούν να δουλευτούν στα σχολεία. Τα σχετικά εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να υλοποιούνται και μέσα από τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων.

Μάλιστα, υπάρχει εγκεκριμένο εκπαιδευτικό υλικό με χαρακτηριστικό τίτλο «Το αλκοόλ δεν είναι αθώο».

Ωστόσο, δεν υπάρχουν δημοσιευμένα αποτελέσματα ή στοιχεία για το πόσοι μαθητές πανελληνίως έλαβαν τις εν λόγω πληροφορίες.

Είναι ξεκάθαρο λοιπόν ότι η ειδικά στοχευμένη πρόληψη των εξαρτήσεων —και ακόμη περισσότερο του αλκοόλ— καταλαμβάνει μικρό μέρος του σχολικού μηχανισμού Αγωγής Υγείας.

Κοινώς, χρειάζεται να γίνουν πολύ περισσότερα.