Al Jazeera: Τα πλοία στο Ορμούζ φοβούνται περισσότερο το Ιράν ή τις ΗΠΑ;
✨Οι ναυτιλιακές εταιρείες προσαρμόζουν τις διαδρομές τους στα Στενά του Ορμούζ, αποφεύγοντας τις επίσημες ομανικές ζώνες λόγω φόβου ιρανικής αντίδρασης.
✨Περισσότερα από τα δύο τρίτα των πλοίων χρησιμοποιούν «σκοτεινές» διαδρομές με απενεργοποιημένους πομπούς, αποφεύγοντας την παρακολούθηση και τις στρατιωτικές επιθέσεις.
✨Η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικό έλεγχο στη ναυσιπλοΐα, καθώς το ένα τρίτο των πλοίων διασχίζει φανερά τη βόρεια ιρανική διαδρομή παρά τους αμερικανικούς κινδύνους.
✨Η μείωση της κυκλοφορίας στα Στενά προκαλεί ενεργειακή ασφυξία, αυξάνοντας την τιμή του πετρελαίου και επηρεάζοντας τη διαπραγματευτική θέση του Ιράν.
Πίσω από τις δηλώσεις της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης για το ποιος ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, η πραγματική εικόνα φαίνεται από τις κινήσεις των ίδιων των πλοίων.
Παρά τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις για ασφαλή διέλευση, οι ναυτιλιακές εταιρείες προσαρμόζουν τις διαδρομές τους με βάση το ρίσκο που βλέπουν στην πράξη.
Τα δεδομένα της ναυσιπλοΐας αποκαλύπτουν ποια πλευρά επηρεάζει περισσότερο τις αποφάσεις των πλοιοκτητών στο κρίσιμο αυτό πέρασμα.
Οι δύο παράλληλες διαδρομές
Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούσαν ως ενιαίος θαλάσσιος διάδρομος, χωρίς διαχωρισμούς σε “ιρανικές” και “ομανικές” ζώνες. Η πορεία των πλοίων καθοριζόταν από την ασφάλεια, τους εμπορικούς όρους και τα λιμάνια προσέγγισης, χωρίς τον φόβο στρατιωτικών αντιποίνων.
Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν κατακερμάτισε τη θαλάσσια οδό σε δύο βασικές διαδρομές:
Η Βόρεια (Ιρανική) διαδρομή: Κινείται παράλληλα με τις ιρανικές ακτές (κοντά στα νησιά Λαράκ και Κεσμ) και οδηγεί απευθείας στους ιρανικούς τερματικούς σταθμούς. Είναι η διαδρομή που επιβάλλει η Τεχεράνη.
Η Νότια (Ομανική) διαδρομή: Βρίσκεται εγγύτερα στο Ομάν, μακριά από τις ακτές του Ιράν. Είναι η διαδρομή που υποστηρίζει η Ουάσινγκτον και χρησιμοποιείται από εμπορικά σκάφη υπό την προστασία του αμερικανικού ναυτικού.
Τι επιλέγουν τα δεξαμενόπλοια
Όπως γράφει το Al Jazeera, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, από την 1η έως τις 19 Αυγούστου διήλθαν από τα στενά 112 δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, υγραερίου (LPG) και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
21 πλοία ακολούθησαν φανερά την ιρανική διαδρομή.
Μόλις 2 πλοία χρησιμοποίησαν επίσημα την ομανική διαδρομή.
89 πλοία (άνω του 80%) ακολούθησαν «σκοτεινές» (dark routing) ή μη ταξινομημένες διαδρομές, απενεργοποιώντας τα συστήματα εντοπισμού (AIS) ή αποκλίνοντας από τους καταγεγραμμένους διαδρόμους.
Όπως επισημαίνει ο Μοχάμεντ Ραφίκ Χαλίτιμ, αναλυτής της Kpler, η πρακτική αυτή καθιστά σχεδόν αδύνατο τον ακριβή προσδιορισμό της πορείας που ακολούθησε η συντριπτική πλειονότητα των δεξαμενόπλοιων.
Αν συνυπολογιστούν τα φορτηγά ξηρού φορτίου και τα δεξαμενόπλοια χημικών, οι συνολικές διελεύσεις για το ίδιο διάστημα έφτασαν τις 236.
35% (83 πλοία) χρησιμοποίησε ανοιχτά την ιρανική διαδρομή.
Λιγότερο από 2% (3 πλοία) επέλεξε φανερά την ομανική διαδρομή.
2 πλοία ακολούθησαν την παλαιά, κεντρική προπολεμική διαδρομή.
62% (148 πλοία) ταξίδεψε με απενεργοποιημένους πομπούς ή αδήλωτη πορεία.
Γιατί “σβήνουν” τους πομπούς τα πλοία
Καθώς και οι δύο πλευρές έχουν πλήξει εμπορικά σκάφη με την αιτιολογία των αθέμιτων διελεύσεων, οι πλοιοκτήτες επιλέγουν να αφαιρέσουν τα ψηφιακά ίχνη που επιτρέπουν στις στρατιωτικές δυνάμεις να τα στοχοποιήσουν.
Ο Νιλ Κίλιαμ, αναλυτής του Chatham House, σημειώνει ότι πολλοί μεταφορείς θεωρούν πως η μείωση του ρίσκου επίθεσης υπερτερεί των κινδύνων που εγκυμονεί η αδιαφάνεια στη ναυσιπλοΐα.
Χαρακτηριστικά περιστατικά της περιόδου:
Τα ΗΑΕ κατηγόρησαν το Ιράν για πυραυλική επίθεση σε δεξαμενόπλοιο της ADNOC, ενώ η εταιρεία ανακοίνωσε ότι συνολικά 15 σκάφη της έχουν πληγεί από την αρχή του πολέμου.
Οι ΗΠΑ εκτόξευσαν πυραύλους Hellfire εναντίον δεξαμενόπλοιου που κατευθυνόταν στο ιρανικό νησί Χαργκ, καθώς και εναντίον του φορτηγού πλοίου Vela Nova, κατηγορώντας τα για παραβίαση του αποκλεισμού.
Παράλληλα, η απενεργοποίηση των πομπών διευκολύνει τις μεταφορτώσεις φορτίων από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship) εν πλω. Σύμφωνα με τον ερευνητή Marc Ayoub, χώρες του Κόλπου αλλά και το ίδιο το Ιράν χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο μέσω Ομάν για να παρακάμψουν τους εκατέρωθεν αποκλεισμούς και τις κυρώσεις, αλλάζοντας τα ταξιδιωτικά έγγραφα των φορτίων.
Τελικά ποιον φοβούνται περισσότερο τα πλοία;
Αν και η ευρεία χρήση «σκοτεινών» διαδρομών εμποδίζει τον απόλυτο προσδιορισμό του ποιος ασκεί τον πλήρη έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια σαφή τάση:
Παρά την παρουσία του ισχυρότερου ναυτικού στον κόσμο και τις απειλές της Ουάσινγκτον, το ένα τρίτο των εμπορικών πλοίων επιλέγει να διασχίσει φανερά τα στενά μέσω της ιρανικής οδού. Στον αντίποδα, σχεδόν κανένα πλοίο δεν ρισκάρει να χρησιμοποιήσει ανοιχτά διαδρομή που δεν εγκρίνει η Τεχεράνη.
Ο φόβος της ιρανικής αντίδρασης φαίνεται, προς το παρόν, να ζυγίζει περισσότερο στις αποφάσεις των ναυτιλιακών εταιρειών από τις αμερικανικές προειδοποιήσεις.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη διατηρεί ουσιαστικές δυνατότητες πρόκλησης αναταραχής και ελέγχου των θαλάσσιων ροών, αν και η αυξανόμενη υιοθέτηση εναλλακτικών μεθόδων μεταφοράς δείχνει ότι η επιρροή της δεν είναι απόλυτη.
Πριν από τον πόλεμο, από τα Στενά διέρχονταν περίπου 130 πλοία ημερησίως, μεταφέροντας το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η δραματική μείωση της κυκλοφορίας έχει προκαλέσει διεθνή ενεργειακή ασφυξία, με την τιμή του πετρελαίου Brent να ξεπερνά επανειλημμένα τα 100 δολάρια και να διαμορφώνεται πλέον κοντά στα 93 δολάρια το βαρέλι.
Εάν η ικανότητα του Ιράν να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα αρχίσει να φθίνει, η Τεχεράνη κινδυνεύει να χάσει ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά της χαρτιά στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
SiteDesign