Ο “μυστικός” ρόλος Μπαρζανί στην κρίση Ιράν-ΗΠΑ-Τα δύο ραντεβού με Καανί, τα ύποπτα χτυπήματα με drone

Δύο συναντήσεις στη Βαγδάτη, μια απόρρητη γραμμή επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, αμερικανικά μηνύματα που φέρεται να πέρασαν από κουρδικά χέρια και, ξαφνικά, δύο drones πάνω από την καρδιά της εξουσίας στο Ιρακινό Κουρδιστάν. Όσα συμβαίνουν τις τελευταίες εβδομάδες στο Ερμπίλ θυμίζουν πολιτικό θρίλερ, με τον πρόεδρο της αυτόνομης περιοχής, Νετσιρβάν Μπαρζανί, να εμφανίζεται σε ρόλο μυστικού μεσολαβητή μεταξύ δύο ορκισμένων αντιπάλων. Κουρδικές πηγές υποστηρίζουν ότι συναντήθηκε δύο φορές με τον διοικητή της Δύναμης Κουντς του Ιράν, Εσμαΐλ Καανί, μεταφέροντας μηνύματα της αμερικανικής κυβέρνησης.

Σπύρος Σιδέρης

Λίγες ημέρες αργότερα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν εγκαταστάσεις που συνδέονται με τον πρωθυπουργό του Κουρδιστάν και την υπηρεσία πληροφοριών Παραστάν. Σύμπτωση, προειδοποίηση ή προσπάθεια να κλείσει βίαια ένα κανάλι που κάποιοι δεν ήθελαν ποτέ να ανοίξει;

Οι δύο συναντήσεις που κρατήθηκαν μακριά από τις κάμερες

Πηγές προσκείμενες στην προεδρία του Ιρακινού Κουρδιστάν ανέφεραν στο Αλ Αραμπίγια και το Αλ Χαντάθ ότι ο Νετσιρβάν Μπαρζανί άρχισε να αναλαμβάνει διαμεσολαβητικό ρόλο από τις αρχές Μαρτίου, μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν.

Εκείνη την περίοδο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η απευθείας επικοινωνία ανάμεσα σε Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους είχε καταστεί εξαιρετικά δύσκολη. Ο Μπαρζανί διέθετε, όμως, ένα σπάνιο πλεονέκτημα: δίαυλο τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με ισχυρούς παράγοντες της Τεχεράνης.

Οι κουρδικές πηγές υποστηρίζουν ότι ο πρόεδρος της αυτόνομης περιοχής συναντήθηκε στη Βαγδάτη με τον Εσμαΐλ Καανί τον Ιούλιο και ξανά στις αρχές Αυγούστου. Το περιεχόμενο των συνομιλιών δεν δημοσιοποιήθηκε. Πίσω από τις κλειστές πόρτες, πάντως, φέρεται να μεταφέρθηκαν αμερικανικές θέσεις με στόχο την αποκλιμάκωση και την αποτροπή νέας στρατιωτικής αναμέτρησης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παραδεχθεί πρόσφατα ότι υπήρξαν ανεπίσημες επαφές με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης, παρά τη διάψευση της ιρανικής πλευράς. Το αμερικανικό μέσο Axios ανέφερε επίσης ότι η κυβέρνηση Τραμπ αναζητούσε εναλλακτικό συνομιλητή, καθώς αμφέβαλλε εάν οι επίσημοι Ιρανοί διαπραγματευτές είχαν την εξουσία να αναλάβουν δεσμεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Τα drones πάνω από το κέντρο της κουρδικής εξουσίας

Το σκηνικό άλλαξε απότομα όταν δύο drones έπληξαν το ιδιωτικό γραφείο του πρωθυπουργού της περιφερειακής κυβέρνησης, Μασρούρ Μπαρζανί, και την κατοικία του επικεφαλής της Παραστάν στο Πιρμάμ, κοντά στο Ερμπίλ.

Η κουρδική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη απογειώθηκαν από περιοχή εντός των ιρανικών συνόρων. Η καταγγελία δεν συνοδεύτηκε άμεσα από δημόσια παρουσίαση αποδεικτικών στοιχείων, άφησε όμως να αιωρείται ένα πολιτικά εκρηκτικό ερώτημα: γνώριζε ο δράστης για τις μυστικές επαφές του Νετσιρβάν Μπαρζανί;

Κουρδική πηγή εκτίμησε ότι το χτύπημα θα επηρεάσει αρνητικά τον ρόλο του ως μεσολαβητή. Η διατύπωση ήταν προσεκτική, αλλά το μήνυμα σαφές. Η επίθεση ακούμπησε ταυτόχρονα την πολιτική ηγεσία, τον σκληρό πυρήνα των υπηρεσιών ασφαλείας και το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων.

Ακόμη πιο περίπλοκη έγινε η εικόνα μετά την αντίδραση της Τεχεράνης. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, καταδίκασε την επίθεση και τη χαρακτήρισε «ιδιαίτερα ύποπτη εξέλιξη». Η δήλωση επιχειρεί να απομακρύνει τις υποψίες από το Ιράν, χωρίς να απαντά στο κρίσιμο ερώτημα για το ποιος διέθετε την επιχειρησιακή δυνατότητα και το κίνητρο να χτυπήσει τόσο ευαίσθητους στόχους.

Έρευνα στη Βαγδάτη και φόβοι για κουκούλωμα

Ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Αλί Φαλέχ αλ Ζαΐντι, διέταξε τη σύσταση επιτροπής για να εντοπιστούν η αφετηρία των drones και οι υπεύθυνοι της επίθεσης. Ζήτησε, μάλιστα, να ανακοινωθούν γρήγορα τα αποτελέσματα στην κοινή γνώμη.

Στο Ερμπίλ, ωστόσο, η δυσπιστία παραμένει. Η ιστορία των επιθέσεων με drones στο βόρειο Ιράκ έχει δείξει ότι οι έρευνες συχνά χάνονται ανάμεσα σε αλληλοκατηγορίες, ένοπλες οργανώσεις, περιφερειακές υπηρεσίες και πολιτικές ισορροπίες που κανείς στη Βαγδάτη δεν θέλει να ανατρέψει.

Από την Τεχεράνη στη Δαμασκό

Ο Νετσιρβάν Μπαρζανί δεν κινείται μόνο στον αμερικανοϊρανικό άξονα. Στις αρχές Αυγούστου επισκέφθηκε τη Δαμασκό και συναντήθηκε με τον Σύρο πρόεδρο Αχμέντ αλ Σαράα, συζητώντας την περιφερειακή ασφάλεια και την οικονομική συνεργασία.

Παράλληλα, προετοιμάζει το έδαφος για επίσημη επίσκεψη του Ιρακινού πρωθυπουργού στη Συρία πριν από το τέλος του έτους. Με άλλα λόγια, το Ιρακινό Κουρδιστάν επιχειρεί να μετατραπεί από αδύναμο κρίκο σε κόμβο διαπραγματεύσεων. Μια φιλοδοξία που προσφέρει κύρος, αλλά συνοδεύεται από επικίνδυνους λογαριασμούς.

Το χτύπημα στο Πιρμάμ μπορεί να μην είχε στόχο μόνο ένα γραφείο ή μια κατοικία. Ίσως ήταν μήνυμα προς εκείνον που μεταφέρει τα μηνύματα — και προειδοποίηση ότι στο παρασκήνιο της Μέσης Ανατολής ακόμη και ο μεσολαβητής μπορεί, μέσα σε μια νύχτα, να μετατραπεί σε στόχο.