Ο επόμενος πόλεμος θα είναι με… AI/ Το σχέδιο του ΝΑΤΟ για χιλιάδες drones, αλλά ο χειριστής αποφασίζει “ποιός θα πεθάνει”

Νέο δίκτυο ανίχνευσης με AI, αισθητήρες και δορυφόρους για αποτροπή ρωσικής επίθεσης

Το ΝΑΤΟ, όπως αποκαλύπτει το POLITICO, σχεδιάζει να ενισχύσει την ανατολική του πτέρυγα με τη χρήση drones, αισθητήρων και τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο που θα εντοπίζει και θα συμβάλλει στην απόκρουση πιθανής ρωσικής επίθεσης.

Δυτικοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η συμμαχία εξετάζει επιχειρήσεις drones με υποβοήθηση από AI, στο πλαίσιο μιας ευρείας προσπάθειας για ενίσχυση της άμυνας. Στόχος δεν είναι η πλήρης αυτονομία, αλλά η υποστήριξη της πλοήγησης των drones από μηχανές, ενώ οι τελικές αποφάσεις για το πλήγμα θα λαμβάνονται πάντα από ανθρώπους χειριστές.

Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει όσα εφαρμόζει ήδη η Ουκρανία. Η εμπόλεμη χώρα ενσωματώνει ολοένα και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη στις επιχειρήσεις drones, ωστόσο στρατιώτες και εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας τονίζουν διαρκώς ότι ο ανθρώπινος παράγοντας πρέπει να παραμένει κεντρικός, ακόμη και όσο ο πόλεμος γίνεται πιο ρομποτικός.

Για το ΝΑΤΟ, τα drones με υποστήριξη AI αποτελούν μέρος της Πρωτοβουλίας Αποτροπής Ανατολικής Πτέρυγας — ενός ψηφιακού δικτύου μάχης που σχεδιάζεται για την παρακολούθηση απειλών στα σύνορα με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, από τη βόρεια Φινλανδία έως τη Μαύρη Θάλασσα.

Χιλιάδες drones και αισθητήρες σε ψηφιακό δίκτυο άμυνας

Το νέο αυτό μοντέλο περιλαμβάνει χιλιάδες drones, αισθητήρες και δορυφόρους συνδεδεμένους μέσω τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να εντοπίζουν παραβιάσεις εδαφών των συμμάχων και να αποκρούουν επιθέσεις ως πρώτη γραμμή άμυνας. Τα συμβατικά στρατιωτικά μέσα, όπως άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη και πυροβολικό, θα παραμείνουν ο βασικός πυλώνας.

Ο Αμερικανός ταγματάρχης Ben Schiff, αξιωματικός επιχειρήσεων λογισμικού, δήλωσε στη Bild  ότι τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία εξακολουθούν να βασίζονται στους ανθρώπους για τον έλεγχο των drones.

Παρότι κάποια συστήματα διαθέτουν δυνατότητες AI ή μηχανικής μάθησης που επιτρέπουν σύντομες στιγμές αυτονομίας κατά την πτήση, ο χειρισμός γίνεται κυρίως από επίγειους χειριστές. Ο Schiff τόνισε πως «τα πιο βαρετά μέρη της πτήσης» — δηλαδή η παραμονή των drones πάνω από το πεδίο μάχης για αναζήτηση στόχων — πρέπει να αυτοματοποιούνται. Ωστόσο, η απόφαση για το τι θα πλήξει το drone ανήκει στον άνθρωπο.

«Οι άνθρωποι αποφασίζουν τι θα κάνει το drone, αλλά δεν χρειάζεται απαραίτητα να το πιλοτάρουν οι ίδιοι — δεν έχουμε ένα εκατομμύριο πιλότους· δεν μπορούμε να πετάξουμε ένα εκατομμύριο drones ταυτόχρονα», πρόσθεσε ο Schiff από τα κεντρικά του Αμερικανικού Στρατού Ευρώπης και Αφρικής στο Βισμπάντεν, Γερμανία.

Ενοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο μεταξύ συμμάχων

Ο Schiff είναι υπεύθυνος προϊόντος για το EFDI Data Backbone, ένα υπό ανάπτυξη πλαίσιο που στοχεύει να βοηθήσει τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ να εντοπίζουν, ταξινομούν, διαμοιράζονται και αξιοποιούν πληροφορίες γρήγορα και μαζικά. Το backbone γεφυρώνει ασύμβατα συστήματα υπολογιστών και διοίκησης μεταξύ πολλών χωρών-μελών, επιτρέποντας τη ροή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο από προωθημένους αισθητήρες έως τα κεντρικά γραφεία.

Στόχος είναι το ΝΑΤΟ να ξεπεράσει το σημερινό γραμμικό σύστημα μεταφοράς πληροφοριών («kill chain»), όπου τα δεδομένα μεταφέρονται από το μέτωπο στη διοίκηση κι έπειτα ξανά στο πεδίο μάχης. Αντί αυτού, επιδιώκεται ένα «kill web», όπου οι πληροφορίες των αισθητήρων διακινούνται άμεσα προς τα συστήματα όπλων και τους χειριστές.

«Η αξία ενός drone, ενός αισθητήρα ή άλλης δυνατότητας δεν καθορίζεται μόνο από την ατομική του απόδοση», δήλωσε ο ταγματάρχης Matt Blubaugh, εκπρόσωπος του Αμερικανικού Στρατού Ευρώπης και Αφρικής. «Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το πόσο καλά ενσωματώνεται στο ευρύτερο λειτουργικό οικοσύστημα».

Η Ουκρανία πρωτοπορεί στην ενσωμάτωση AI στη μάχη

Η Ουκρανία, ήδη πρωτοπόρος στην ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στη χρήση AI για λήψη αποφάσεων, πλοήγηση drones, τερματική καθοδήγηση και ακρίβεια χτυπημάτων, σύμφωνα με τον Andrii Hrytseniuk, CEO της κρατικής πλατφόρμας Brave1.

Την άνοιξη του 2024 ο Hrytseniuk δήλωσε στο Business Insider στο Κίεβο ότι πάνω από 200 εγχώριες εταιρείες αναπτύσσουν εξαρτήματα με AI για drones, πυραύλους, ραντάρ κι άλλα συστήματα. Παρ’ όλα αυτά, επιμένουν ότι οι μηχανές δεν θα ελέγχουν τα drones από την αρχή ως το τέλος.

Η Wild Hornets — κατασκευάστρια του γνωστού Sting interceptor drone — ανέφερε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ενσωματώνεται σταδιακά σε κάθε στάδιο επιχειρήσεων: στον εντοπισμό στόχου, στην αναγνώριση κι αργότερα στην τερματική καθοδήγηση.

Εκπρόσωπος της εταιρείας σημείωσε πως οι άνθρωποι θα λαμβάνουν πάντα την τελική απόφαση για το τι θα πληγεί. Καθώς η Ρωσία αλλάζει συνεχώς τακτικές, οι χειριστές πρέπει να παρακολουθούν αυτές τις αλλαγές και να προσαρμόζονται ανάλογα.

Όσο τα αυτόνομα συστήματα γίνονται πιο συχνά στο ουκρανικό πεδίο μάχης, διοικητές δηλώνουν πως ο άνθρωπος πρέπει να παραμένει στον έλεγχο («in the loop»).

Ο Grek — ψευδώνυμο διοικητή λόχου του 21ου Συντάγματος Μη Επανδρωμένων Συστημάτων «Kraken» της Ουκρανίας — εξηγεί ότι στόχος είναι «να επιτρέψουμε στους ανθρώπους να εστιάζουν σε αποστολές όπου η ανθρώπινη κρίση έχει τη μεγαλύτερη αξία».

NATO: Μαθαίνει από την εμπειρία της Ουκρανίας

Αξιωματικοί του Αμερικανικού Στρατού τονίζουν πως το ΝΑΤΟ αξιοποιεί το ουκρανικό επιχειρησιακό περιβάλλον για τον σχεδιασμό μιας πιθανής μελλοντικής αντιπαράθεσης.

«Δεν αντιγράφουμε την Ουκρανία», ανέφερε ο λοχαγός Ronan Sefton. «Μαθαίνουμε από την Ουκρανία».

Το Axel Springer Global Reporters Network αξιοποιεί τους πόρους των δημοσιογραφικών γραφείων της εταιρείας για φιλόδοξες αποκαλύψεις, έρευνες, συνεντεύξεις και αναλύσεις. Επιτρέπει σε δημοσιογράφους — μεταξύ άλλων των POLITICO, Business Insider, WELT, BILD, The Telegraph, Onet και Fakt — να συνεργάζονται σε σημαντικές ειδήσεις για διεθνές κοινό εκατοντάδων εκατομμυρίων μέσω διαδικτύου, έντυπου τύπου, τηλεόρασης ή ήχου.