Financial Times: Η Ελλάδα επιστρατεύει το Διάστημα στη μάχη κατά των πυρκαγιών

Με τις καταστροφικές πυρκαγιές στη Δυτική Αττική να δοκιμάζουν τις αντοχές της χώρας, κατακαίοντας περισσότερα από 126.000 στρέμματα και στοιχίζοντας τις ζωές ανθρώπων που επιχειρούσαν για την κατάσβεσή τους, η Ελλάδα στρέφεται πλέον και στις διαστημικές τεχνολογίες, δοκιμάζοντας – σύμφωνα με τους Financial Times – ένα νέο σύστημα θερμικών δορυφόρων που φιλοδοξεί να προσφέρει ταχύτερο εντοπισμό των εστιών και πιο ολοκληρωμένη εικόνα της εξέλιξης των πυρκαγιών.

Το Hellenic Fire System, ένας αστερισμός τεσσάρων μικρών δορυφόρων χαμηλής τροχιάς με θερμικούς αισθητήρες, μετέδωσε τις πρώτες εικόνες στη Γη τον Ιούνιο. Το σύστημα αναμένεται να τεθεί σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία τον Σεπτέμβριο, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η εκπαίδευση των στελεχών της Πυροσβεστικής για τη χρήση του.

Παρότι δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η επιχειρησιακή του ένταξη, το σύστημα ήδη παρέχει δεδομένα στις ελληνικές Αρχές, μεταξύ άλλων και για τις καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν τις τελευταίες εβδομάδες δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς και περιοχές της Αττικής.

«Έχουμε αναπτύξει τη λύση, όμως τώρα ξεκινά το πιο δύσκολο στάδιο, που είναι η ενσωμάτωσή της στην καθημερινή επιχειρησιακή λειτουργία», δήλωσε ο Δημήτρης Μπλιζιώτης, υπεύθυνος του προγράμματος Παρατήρησης της Γης στο Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος.

Όπως εξήγησε, η Πυροσβεστική είναι εξοικειωμένη με τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα εργαλεία και πλέον απαιτείται εκπαίδευση ώστε να αξιοποιεί αποτελεσματικά τα νέα δεδομένα που παρέχουν οι δορυφόροι.

Εντοπισμός ακόμη και μικρών εστιών

Η τεχνολογία αναπτύχθηκε από τη γερμανική εταιρεία δορυφορικών εφαρμογών OroraTech σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛ.ΚΕ.Δ).

Οι δορυφόροι πραγματοποιούν συνεχείς διελεύσεις πάνω από τις ίδιες περιοχές, αναζητώντας τόσο ενεργές πυρκαγιές όσο και μικρές θερμικές εστίες που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μεγάλες φωτιές.

Σύμφωνα με τον Ιωάννη Λαντούρη, επικεφαλής της OroraTech στην Ελλάδα, το σύστημα μπορεί να εντοπίσει πηγές θερμότητας διαστάσεων μόλις τεσσάρων επί τεσσάρων μέτρων. «Δεν περιορίζεται στη λήψη εικόνων. Η επεξεργασία γίνεται απευθείας πάνω στον δορυφόρο και στη συνέχεια αποστέλλονται στη Γη μόνο τα απαραίτητα δεδομένα», εξήγησε.

Στη συνέχεια, ειδικό λογισμικό αξιολογεί εάν το θερμικό σήμα αντιστοιχεί σε πραγματική πυρκαγιά ή σε ψευδή συναγερμό, ενώ συνδυάζει πληροφορίες για το ανάγλυφο του εδάφους και την ένταση της φωτιάς, προκειμένου να εκτιμήσει την πιθανή εξάπλωσή της.

Συχνότερη επιτήρηση των κρίσιμων περιοχών

Οι δορυφόροι χρησιμοποιούνται εδώ και αρκετά χρόνια για την παρακολούθηση δασικών πυρκαγιών. Ωστόσο, οι περισσότεροι δεν είχαν σχεδιαστεί αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό ούτε λειτουργούσαν ως μέρος ενός εξειδικευμένου δικτύου.

Ένας από τους βασικούς περιορισμούς των συστημάτων μέχρι σήμερα, ήταν ότι όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση ενός δορυφόρου από τη Γη, τόσο πιο αραιά μπορεί να παρακολουθεί την ίδια περιοχή, ενώ απαιτείται μεγαλύτερης έκτασης πυρκαγιά για να γίνει ευδιάκριτη.

Ο Τόμας Σμιθ, αναπληρωτής καθηγητής Περιβαλλοντικής Γεωγραφίας στο London School of Economics, εξηγεί ότι μέχρι σήμερα υπήρχε ένας αναπόφευκτος συμβιβασμός μεταξύ της συχνότητας των παρατηρήσεων και της δυνατότητας εντοπισμού μικρών εστιών.

Το Hellenic Fire System επιχειρεί να ξεπεράσει αυτόν τον περιορισμό, επιτρέποντας στην Ελλάδα να επιλέγει με μεγαλύτερη ευελιξία πότε και πού θα πραγματοποιείται η παρακολούθηση.

Καθώς οι τέσσερις δορυφόροι κινούνται συντονισμένα, όταν μια περιοχή παύει να βρίσκεται στο οπτικό πεδίο του ενός, εισέρχεται σχεδόν αμέσως σε εκείνο του επόμενου, επιτυγχάνοντας πολύ συχνότερες διελεύσεις χωρίς να μειώνεται η δυνατότητα εντοπισμού μικρών εστιών.

Όπως σημειώνει ο Δημήτρης Μπλιζιώτης, το σημαντικότερο πλεονέκτημα του συστήματος είναι ότι δίνει στις ελληνικές αρχές τη δυνατότητα να παρακολουθούν πολύ συχνότερα τις περιοχές υψηλού κινδύνου και στις χρονικές στιγμές που οι ίδιες κρίνουν απαραίτητες.

Θερμικοί αισθητήρες που «βλέπουν» μέσα από τον καπνό

Η OroraTech είχε ήδη θέσει σε τροχιά από πέρυσι έναν αστερισμό οκτώ δορυφόρων για την παγκόσμια παρακολούθηση δασικών πυρκαγιών.

Οι τέσσερις νέοι δορυφόροι που προορίζονται ειδικά για την Ελλάδα διαθέτουν εξελιγμένους θερμικούς αισθητήρες, οι οποίοι μπορούν να ανιχνεύουν πηγές θερμότητας ακόμη και μέσα από πυκνό καπνό, προσφέροντας στους πυροσβέστες σαφέστερη εικόνα όταν η ορατότητα είναι περιορισμένη.

«Αλλάζει συνολικά ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και διαχειριζόμαστε τις δασικές πυρκαγιές», υπογραμμίζει ο Ιωάννης Λαντούρης. «Δεν χρειάζεται πλέον να περιμένει κανείς να ειδοποιήσει πρώτα την Πυροσβεστική. Το σύστημα μπορεί να εντοπίσει τα πρώτα σημάδια μιας φωτιάς και να τα αναλύσει πολύ ταχύτερα, επιτρέποντας ταχύτερη αντίδραση», καταλήγει.