Στα άκρα η κόντρα ΠΙΣ-Υπ. Υγείας μετά τον διορισμό προσωρινής Διοίκησης

Μία από τις οξύτερες θεσμικές κρίσεις των τελευταίων ετών βιώνει ο ιατρικός κόσμος της χώρας, καθώς η απόφαση του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, να ορίσει προσωρινή διοικούσα επιτροπή στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ) προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Η απευθείας κυβερνητική παρέμβαση στον ανώτατο δευτεροβάθμιο συνδικαλιστικό και επιστημονικό φορέα των γιατρών έχει πυροδοτήσει έντονες διαμαρτυρίες στο εσωτερικό της χώρας, ενώ παράλληλα λαμβάνει διεθνείς διαστάσεις, προκαλώντας την άμεση παρέμβαση κορυφαίων ευρωπαϊκών και παγκόσμιων ιατρικών οργανώσεων.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η σύγκρουση αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά αποτελεί την κορύφωση μιας πολυετούς και περίπλοκης διαμάχης γύρω από τις εκλογικές διαδικασίες, τη νομιμότητα του εκλογικού σώματος και τη διοικητική σταθερότητα του Συλλόγου.

Το χρονικό του αδιεξόδου – Από τις δικαστικές προσφυγές στις ακυρωμένες κάλπες

Για να γίνει κατανοητό το υπόβαθρο της υπουργικής απόφασης, απαιτείται μια αναδρομή στις αλλεπάλληλες εκλογικές και δικαστικές εμπλοκές που ταλανίζουν τον ΠΙΣ την τελευταία δεκαετία. Η αφετηρία της παρούσας κρίσης εντοπίζεται στην ακύρωση των εκλογών του 2022 από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), εξαιτίας ζητημάτων που αφορούσαν τη συμμετοχή τοπικών ιατρικών συλλόγων χωρίς προηγούμενη βεβαίωση της οικονομικής τους τακτοποίησης.

Η δικαστική αυτή εξέλιξη οδήγησε στην παραίτηση του τότε προέδρου, Αθανάσιου Εξαδάκτυλου, και στην τοποθέτηση προσωρινής διοίκησης. Ακολούθησε η προκήρυξη νέων αρχαιρεσιών για τις 26 Απριλίου, ωστόσο η διαδικασία αυτή διεξήχθη εν μέσω έντονων εσωτερικών αναταράξεων. Λόγω αποκλεισμού πολλών τοπικών συλλόγων εξαιτίας οικονομικών εκκρεμοτήτων προς τον κεντρικό φορέα, στις κάλπες προσήλθε μόλις το 30% των εκλεκτόρων.

Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας έκρινε ότι οι αποκλεισμοί αυτοί υπερέβαιναν το σκεπτικό των δικαστικών αποφάσεων, με αποτέλεσμα να μην επικυρώσει το εκλογικό αποτέλεσμα και να τροχοδρομήσει διαδικασίες για νέες κάλπες, αφού προηγουμένως ολοκληρώνονταν οι αρχαιρεσίες στους τοπικούς συλλόγους. Παρά το γεγονός ότι οι τοπικές εκλογές διεξήχθησαν και είχε δρομολογηθεί η ανάδειξη νέου αιρετού Διοικητικού Συμβουλίου, η νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου άλλαξε άρδην τα δεδομένα.

Η νομοθετική ρύθμιση και το σκεπτικό του υπουργού Υγείας

Βάσει του πρόσφατου νόμου 5322/2026, παρασχέθηκε στον υπουργό Υγείας η δυνατότητα να διορίζει προσωρινή διοικούσα επιτροπή με αποκλειστικό σκοπό τη διενέργεια αρχαιρεσιών. Ο Άδωνις Γεωργιάδης, ανακοινώνοντας τον αριθμό ΚΑΔ για τη δημοσίευση της απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), υποστήριξε ότι η παρέμβαση αυτή ήταν η μόνη εφικτή λύση για να τερματιστεί ο «εμφύλιος σπαραγμός» και οι συνεχείς δικαστικές προσφυγές που κρατούσαν τον ΠΙΣ σε διοικητική ομηρία.

Ο υπουργός Υγείας τόνισε ότι η προσωρινή διοίκηση, της οποίας η θητεία ορίζεται στους έξι μήνες με δυνατότητα τρίμηνης παράτασης, έχει ως μοναδική αποστολή την αποκατάσταση της διαφάνειας και τη διοργάνωση των πρώτων «κανονικών» εκλογών μετά από σχεδόν μία δεκαετία, σημειώνοντας πως ούτε οι εκλογές του 2018 είχαν επικυρωθεί από τον τότε υπουργό Ανδρέα Ξανθό.

Παράλληλα, ο Άδωνις Γεωργιάδης υπεραμύνθηκε της επιλογής των προσώπων που στελεχώνουν τη νέα διοικούσα επιτροπή, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για γιατρούς που έχουν πρόσφατα εκλεγεί από τους συναδέλφους τους με υψηλά ποσοστά. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι φρόντισε να υπάρχει αντιπροσωπευτική εκπροσώπηση από ολόκληρη την ελληνική επικράτεια και όχι μόνο από τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Η νέα προσωρινή διοίκηση του ΠΙΣ

Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, τη θέση της προσωρινής προέδρου αναλαμβάνει η παθολόγος Στάματα (Ματίνα) Παγώνη, πρώην πρόεδρος της Ένωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθηνών – Πειραιώς (ΕΙΝΑΠ), η οποία πρώτευσε σε ψήφους στις πρόσφατες συνδικαλιστικές αρχαιρεσίες.

Η σύνθεση του νέου Διοικητικού Συμβουλίου διαμορφώνεται ως εξής:

·         Πρόεδρος: Παγώνη Στάματα (Ματίνα), Παθολόγος (Αθήνα)

·         Α΄ Αντιπρόεδρος: Πλατανησιώτης Νικόλαος, Ιατρός Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Ιατρικής (Πειραιάς)

·         Β΄ Αντιπρόεδρος: Τσαούσης Κωνσταντίνος, Δερματολόγος (Αμαλιάδα)

·         Γενικός Γραμματέας: Φισφής Ιωάννης, Ουρολόγος (Κεφαλλονιά)

·         Ταμίας: Παπαδόπουλος Λάζαρος, Γυναικολόγος (Καστοριά)

·         Μέλη: Γεωργιάδης Χαράλαμπος (Θεσσαλονίκη), Καψοκόλης Ιωάννης, Καρδιολόγος (Πειραιάς)

Στο Πειθαρχικό Συμβούλιο πρόεδρος ορίστηκε ο χειρουργός Γεώργιος Κασσάρας (Αθήνα), με Α΄ αντιπρόεδρο τον γυναικολόγο Γεράσιμο Αποστολάτο (Κάλυμνος), ενώ τακτικά μέλη τοποθετήθηκαν οι Κίμων Βολίκας (Αθήνα), Μαρία Κουρή (Αθήνα) και Παύλος Σαρώφ (Πειραιάς). Αναπληρωματικά μέλη ορίστηκαν οι Ευστράτιος Καπώλης (Σάμος), Παντελής Παπαθανάσης (Αγρίνιο) και Σοφία Ζαφειράτου (Κεφαλλονιά).

Την Εξελεγκτική Επιτροπή στελεχώνουν η Ευγενία Πανταζή ως πρόεδρος (Αθήνα), με τακτικά μέλη τη Μαρία Δημητρίου (Πειραιάς) και τον Αναστάσιο Μουρίκη (Αθήνα), ενώ αναπληρωματικά μέλη τοποθετήθηκαν οι Χρήστος Βερύκοκος (Αθήνα), Αθανάσιος Ντούσγος (Φθιώτιδα) και Ιωάννης Τσιρώνης (Άρτα).

Κύμα αντιδράσεων στο εσωτερικό – Κατηγορίες για θεσμική εκτροπή

Η τοποθέτηση της διοικούσας επιτροπής συνάντησε ακαριαία τη σφοδρή αντίδραση της εκλεγμένης διοίκησης του ΠΙΣ, τοπικών ιατρικών συλλόγων, σύσσωμης της αντιπολίτευσης, αλλά και θεσμικών φορέων όπως η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος και η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία.

Οι εκπρόσωποι του ιατρικού σώματος κάνουν λόγο για ευθεία κατάργηση του αυτοδιοίκητου και για «πραξικοπηματική» παρέμβαση, υποστηρίζοντας ότι ο υπουργός Υγείας επέβαλε μια διοίκηση της αρεσκείας του επειδή τα αποτελέσματα των πρόσφατων αρχαιρεσιών δεν ήταν αρεστά στην πολιτική ηγεσία. Παράλληλα, η απερχόμενη διοίκηση επικαλείται την υπ’ αριθμόν 11/2026 απόφαση του Τριμελούς Συμβουλίου Συμμόρφωσης του ΣτΕ, υποστηρίζοντας ότι ο ΠΙΣ είχε συμμορφωθεί πλήρως με τις δικαστικές επιταγές, καθιστώντας κάθε υπουργική παρέμβαση νομικά και θεσμικά μετέωρη.

Στο πλαίσιο αυτό, η κριτική προς το πρόσωπο του Άδωνι Γεωργιάδη επεκτείνεται και στο συνολικότερο κυβερνητικό έργο στην υγεία. Οι νοσοκομειακοί και ιδιώτες γιατροί υπενθυμίζουν μέτρα όπως η διατήρηση και επέκταση του clawback στους κλινικούς γιατρούς, οι ρυθμίσεις για την υποχρεωτική προσφορά υπηρεσιών στο ΕΣΥ επί ποινή αφαίρεσης του δικαιώματος συνταγογράφησης, καθώς και οι χαμηλές αμοιβές των Ελλήνων γιατρών σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Διεθνής κατακραυγή – Στο πλευρό του ΠΙΣ οι ευρωπαϊκές ιατρικές ενώσεις

Πέραν των εγχώριων κραδασμών, η κυβερνητική απόφαση προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Σημαντικοί πανευρωπαϊκοί ιατρικοί φορείς έχουν ήδη τοποθετηθεί γραπτώς κατά των χειρισμών του ελληνικού υπουργείου Υγείας, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία τους για την παραβίαση των δημοκρατικών διαδικασιών και της ανεξαρτησίας των επιστημονικών φορέων σε μια χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ειδικότερα, η Μόνιμη Επιτροπή Ευρωπαίων Ιατρών (CPME) απέστειλε αυστηρή επιστολή προς τον υπουργό Υγείας, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ιατρικών Συλλόγων (CEOM) και η Ευρωπαϊκή Ένωση Ιατρικών Ειδικοτήτων (UEMS), η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη επιστημονική οργάνωση της Ευρώπης. Παράλληλα, αναμένεται και η επίσημη παρέμβαση του Παγκόσμιου Ιατρικού Συλλόγου (WMA).

Οι διεθνείς αυτοί οργανισμοί προειδοποιούν ότι ο διορισμός διοίκησης από την κυβέρνηση συνιστά πρακτική που δεν συνάδει με τα ευρωπαϊκά κεκτημένα, παρομοιάζοντας την κατάσταση με απολυταρχικά καθεστώτα, όπου η ανεξαρτησία των ιατρικών συλλόγων έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα.

Η επόμενη ημέρα – Δικαστικά μέτωπα και κίνδυνος διεθνούς απομόνωσης

Η απόφαση για τον διορισμό της προσωρινής διοίκησης ανοίγει ένα νέο, αβέβαιο κεφάλαιο στις σχέσεις της Πολιτείας με την ιατρική κοινότητα. Η τοποθετημένη επιτροπή υπό τη Ματίνα Παγώνη καλείται να λειτουργήσει μέσα σε ένα εξαιρετικά πολωμένο κλίμα, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο της αμφισβήτησης και της απομόνωσης από τη συντριπτική πλειονότητα των μελών του Συλλόγου.

Από την πλευρά τους, οι συνδικαλιστικοί φορείς των γιατρών δηλώνουν αποφασισμένοι να εξαντλήσουν κάθε νόμιμο και ένδικο μέσο, τόσο στα ελληνικά δικαστήρια όσο και στα ευρωπαϊκά όργανα, προκειμένου να ακυρωθεί η υπουργική απόφαση και να αποκατασταθεί το αυτοδιοίκητο του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου. Η εξέλιξη της διαμάχης αυτής αναμένεται να κρίνει όχι μόνο τους συσχετισμούς στον ΠΙΣ, αλλά και τις ευρύτερες ισορροπίες στον χώρο της δημόσιας υγείας.