Πλώρη για νέα πενταετία στο προεδρικό αξίωμα βάζει ο Ερντογάν

Η πολιτική αναταραχή, που επικρατεί στην Τουρκία, δημιουργεί προϋποθέσεις για τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να παραμείνει στο ύπατο αξίωμα, παρά τους συνταγματικούς περιορισμούς.

Οι εξελίξεις στο εσωτερικό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, με τη διάσπαση του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και την απόφαση του Οζγκιούρ Οζέλ να προχωρήσει στην ίδρυση νέου πολιτικού φορέα, διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό σκηνικό, το οποίο ενδέχεται να λειτουργήσει προς όφελος του Τούρκου προέδρου.

Ο Οζγκιούρ Οζέλ, που μέχρι πρότινος ηγούνταν του CHP, ανακοίνωσε την αποχώρησή του και τη δημιουργία νέου κόμματος, επιδιώκοντας να εκφράσει ένα σημαντικό τμήμα της αντιπολίτευσης που θεωρεί ότι το ιστορικό κόμμα έχει εγκλωβιστεί σε εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγους μήνες μετά τη δικαστική απόφαση που επανέφερε στην ηγεσία του CHP τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, προκαλώντας βαθιά κρίση στο εσωτερικό του κόμματος και δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα για τη συνοχή της αντιπολίτευσης ενόψει των επόμενων εκλογών.

Το νέο πολιτικό τοπίο, σύμφωνα με «Τα Νέα» αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το τουρκικό Σύνταγμα προβλέπει ότι ένας πρόεδρος που έχει εξαντλήσει τις δύο θητείες του στο προεδρικό σύστημα μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος μόνο εφόσον οι εκλογές προκηρυχθούν πρόωρα από την Εθνοσυνέλευση κατά τη διάρκεια της τελευταίας του θητείας. Οι τακτικές προεδρικές και βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για τις 14 Μαΐου 2028, ωστόσο οποιαδήποτε προσφυγή στις κάλπες πριν από την ημερομηνία αυτή θεωρείται πρόωρη εκλογική διαδικασία και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέα υποψηφιότητα του Ερντογάν.

Ο Τούρκος πρόεδρος βρίσκεται στην εξουσία εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες. Αρχικά διετέλεσε πρωθυπουργός και στη συνέχεια εξελέγη πρόεδρος το 2014, ενώ μετά τη συνταγματική μεταρρύθμιση του 2017 επανεξελέγη στις εκλογές του 2018 και του 2023, στο νέο προεδρικό σύστημα που συγκέντρωσε ακόμη περισσότερες εξουσίες στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα.

Για να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές απαιτούνται τουλάχιστον 360 ψήφοι στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση. Η κυβερνητική συμμαχία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) με το εθνικιστικό MHP διαθέτει σήμερα 328 έδρες και χρειάζεται ακόμη 32 ψήφους από άλλα κόμματα ή ανεξάρτητους βουλευτές, προκειμένου να πετύχει τον στόχο της.

Η διάσπαση του CHP ενδέχεται να αλλάξει τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες. Το ιστορικό κόμμα διαθέτει σήμερα 135 έδρες. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των βουλευτών του εκτιμάται ότι θ΄ ακολουθήσει τον Οζέλ στο νέο πολιτικό εγχείρημα. Παράλληλα, το φιλοκουρδικό DEM διαθέτει 63 έδρες, το εθνικιστικό IYI 29, ενώ μικρότερα κόμματα και ανεξάρτητοι συμπληρώνουν τον κοινοβουλευτικό χάρτη.

Το AKP όσο και το MHP επισήμως δηλώνουν ότι δεν εξετάζουν το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών και ότι η αναμέτρηση θα πραγματοποιηθεί κανονικά το 2028. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη αφήνουν να εννοηθεί ότι οποιαδήποτε προσφυγή στις κάλπες πριν από τη λήξη της θητείας θα επιτρέψει στον Ερντογάν να είναι εκ νέου υποψήφιος, αξιοποιώντας τη σχετική συνταγματική πρόβλεψη.

Από την πλευρά του, ο Οζγκιούρ Οζέλ έχει επανειλημμένα ζητήσει πρόωρες εκλογές, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες πρέπει να αποφασίσουν για τις πολιτικές εξελίξεις και τις πιέσεις που δέχθηκε η αντιπολίτευση. Ωστόσο, έχει διευκρινίσει ότι μια τέτοια διαδικασία δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί πολύ κοντά στο 2028, καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα διευκόλυνε την παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία.

Καθοριστικός μπορεί να αποδειχθεί και ο ρόλος του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Αν και επέστρεψε στην ηγεσία του CHP έπειτα από δικαστική απόφαση, παραμένει άγνωστο αν θα στηρίξει μια πρόταση για πρόωρες εκλογές. Παράλληλα, αναλυτές εκτιμούν ότι η κυβερνητική συμμαχία ενδέχεται να επιδιώξει συνεννόηση με το φιλοκουρδικό DEM, αξιοποιώντας το κλίμα προσέγγισης που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια γύρω από το κουρδικό ζήτημα.

Εναλλακτική επιλογή για τον Ερντογάν αποτελεί η συνταγματική αναθεώρηση. Για να τεθεί σε ισχύ απευθείας απαιτούνται 400 ψήφοι στη Βουλή, αριθμός που σήμερα θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλιστεί. Αν συγκεντρωθούν τουλάχιστον 360 ψήφοι, η αναθεώρηση μπορεί να οδηγηθεί σε δημοψήφισμα. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν διχασμένη κοινή γνώμη, γεγονός που καθιστά ένα τέτοιο εγχείρημα πολιτικά αβέβαιο και με υψηλό ρίσκο για την κυβέρνηση.

Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να αποδειχθούν κρίσιμοι για την πορεία της τουρκικής πολιτικής σκηνής, καθώς η αναδιάταξη της αντιπολίτευσης και οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί θα καθορίσουν αν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορέσει να διεκδικήσει ακόμη μία προεδρική θητεία.