Καύσιμα: Κυβερνητική παρέμβαση για να “σωθούν” οι μετακινήσεις του καλοκαιριού-Οι τιμές μετά τη μείωση

Η κυβερνητική παρέμβαση που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Βουλής, προβλέπει προσωρινή μείωση των τιμών στα καύσιμα (βενζίνη, ντίζελ) μέσω των δύο ελληνικών διυλιστηρίων, σε μια προσπάθεια να ανακοπεί το κύμα ανατιμήσεων που τροφοδοτούν οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και η αστάθεια στις αγορές πετρελαίου.

Οι τιμές σε πολλές περιοχές της χώρας φέρνει ξανά την αμόλυβδη κοντά ή και πάνω από τα 2 ευρώ ανά λίτρο και στόχος της παρέμβασης είναι να περιοριστεί το κόστος μετακίνησης κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της θερινής περιόδου.

Πώς θα εφαρμοστεί η μείωση στις τιμές

Το μέτρο αναμένεται να εξειδικευτεί στις αρχές της επόμενης εβδομάδας και να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή, με διάρκεια έως και τις 31 Αυγούστου, καλύπτοντας ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου των θερινών μετακινήσεων.

Η παρέμβαση προβλέπει έκπτωση 10 λεπτών ανά λίτρο στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων –χωρίς να αφορά την premium βενζίνη 100 οκτανίων– καθώς και 5 λεπτών ανά λίτρο στο diesel κίνησης.

Η χρηματοδότηση δεν θα προέλθει αυτή τη φορά από τον κρατικό προϋπολογισμό αλλά από τα δύο ελληνικά διυλιστήρια, Helleniq Energy και Motor Oil, τα οποία θα διαθέσουν συνολικά 40 εκατ. ευρώ, από 20 εκατ. ευρώ το καθένα, ώστε να απορροφηθεί μέρος των αυξήσεων και να διατηρηθούν χαμηλότερες οι τιμές στην αντλία.

Πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές

Στο καλό σενάριο, όπως λένε παράγοντες της αγοράς, οι οδηγοί θα δουν τιμές καυσίμων που είχαν να δουν από τις αρχές Μαρτίου. Η τελευταία φορά που είδαμε αμόλυβδη κάτω από το 1,90 ευρώ ήταν η 12η Μαρτίου (1,88 ευρώ). Στο βαθμό που δεν υπάρξουν απρόοπτα και απότομη κλιμάκωση στο Περσικό, η τιμή της βενζίνης θα επανέλθει σε αυτά τα επίπεδα. Πριν το πόλεμο πάντως κινούνταν στα 1,75 ευρώ.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στο πετρέλαιο κίνησης. Πριν το πόλεμο έπαιζε στα 1,56 ευρώ και στις 6 Μαρτίου, οπότε και ξεκίνησε η άνοδος, έπιασε τα 1,71 ευρώ.

Στο κρίσιμο ερώτημα, πάνω σε ποιες τιμές θα “πατήσει” η μείωση των 10 και 5 λεπτών αντίστοιχα, η απάντηση είναι ότι θα λάβει υπόψη αυτές που ίσχυαν χθες Παρασκευή, ανά τύπο καυσίμου σε κάθε έναν από τους 51 Νομούς, με το μέσο πανελλαδικό όρο να “παίζει” στα 1,965 ευρώ για τη βενζίνη και στα 1,80 ευρώ για το ντίζελ.

Αν και οι τελικές ανακοινώσεις θα γίνουν από εβδομάδα καθώς μένει να διευκρινιστούν ακόμη κάποια τεχνικά θέματα, ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης έκανε χθες μια πρώτη εξειδίκευση του μέτρου, θυμίζοντας ότι οι τιμές λιανικής μεταβάλλονται καθημερινά, ανάλογα με τη διακύμανση των διεθνών τιμών των αντίστοιχων προϊόντων (βενζίνης και ντίζελ) και της συναλλαγματικής ισοτιμίας

Η δεύτερη παρέμβαση μετά το πακέτο των 300 εκατ. ευρώ

Η νέα πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια των μέτρων που εφαρμόστηκαν από τον Μάρτιο, όταν η κρίση στη Μέση Ανατολή και η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προκάλεσαν έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.

Τότε η κυβέρνηση προχώρησε στην επιβολή πλαφόν στα μικτά περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική καυσίμων, ενεργοποίησε το Fuel Pass για τους οδηγούς βενζινοκίνητων οχημάτων και επιδότησε το πετρέλαιο κίνησης, αρχικά με 20 λεπτά και στη συνέχεια με 15 λεπτά ανά λίτρο.

Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των παρεμβάσεων έφθασε σχεδόν τα 300 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 152 εκατ. ευρώ αφορούσαν την επιδότηση του diesel και περίπου 130 εκατ. ευρώ το Fuel Pass. Ωστόσο, με τη λήξη των επιδοτήσεων και την άρση του πλαφόν στα τέλη Ιουνίου, οι τιμές συνέχισαν την ανοδική τους πορεία, επαναφέροντας την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Γιατί οι τιμές παραμένουν τόσο υψηλές

Παρά την υποχώρηση που είχε καταγραφεί κατά διαστήματα στις διεθνείς τιμές του Brent, η αποκλιμάκωση δεν πέρασε με την ίδια ένταση στην ελληνική αγορά.

Παράγοντες της αγοράς εξηγούν ότι οι τιμές στην αντλία δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την τιμή του αργού πετρελαίου, αλλά κυρίως από τις διεθνείς τιμές των προϊόντων διύλισης (S&P Platts) και την ισοτιμία ευρώ – δολαρίου. Επιπλέον, οι τιμές πώλησης των διυλιστηρίων βασίζονται στον μέσο όρο των τεσσάρων προηγούμενων ημερών, γεγονός που περιορίζει τις απότομες διακυμάνσεις αλλά καθυστερεί τόσο τη μεταφορά των μειώσεων όσο και των αυξήσεων στην τελική τιμή.

Την ίδια ώρα, η αυξημένη θερινή ζήτηση, η έντονη τουριστική κίνηση στη Μεσόγειο, η περιορισμένη διαθεσιμότητα σε diesel και αεροπορικά καύσιμα, αλλά και οι ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά, διατηρούν τις διεθνείς τιμές των διυλισμένων προϊόντων σε υψηλά επίπεδα.

Ο ρόλος της φορολογίας και η κριτική της αγοράς

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει η υψηλή φορολογία στα καύσιμα.

Στην αμόλυβδη βενζίνη, η συνολική φορολογική επιβάρυνση υπερβαίνει το 56% της τελικής τιμής, ενώ στο πετρέλαιο κίνησης ξεπερνά το 45%. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν μειώνεται το κόστος διύλισης ή απορροφάται μέρος της αύξησης από τις εταιρείες, το τελικό όφελος για τον καταναλωτή είναι περιορισμένο.

Η κυβέρνηση εξακολουθεί να απορρίπτει το ενδεχόμενο μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια παρέμβαση δεν θα μεταφερόταν στο σύνολό της στους καταναλωτές. Αντίθετα, παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι η φορολογική επιβάρυνση αποτελεί τον βασικό λόγο για τον οποίο η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλές τιμές στην αντλία, ακόμη και όταν καταγράφεται αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές.

Η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές

Η εικόνα στις αγορές πετρελαίου παραμένει εύθραυστη, καθώς η αναζωπύρωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επανέφερε τους φόβους για προβλήματα στον εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή και πιθανές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Το Brent κινείται εκ νέου πάνω από τα 76 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφώνεται κοντά στα 72 δολάρια, με τις αγορές να παραμένουν ιδιαίτερα νευρικές απέναντι στο ενδεχόμενο νέων γεωπολιτικών εξελίξεων.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η κυβερνητική παρέμβαση αναμένεται να προσφέρει μια προσωρινή ανάσα στους καταναλωτές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και την εξέλιξη των γεωπολιτικών εντάσεων, ενώ η συζήτηση για μόνιμες λύσεις απέναντι στην ακρίβεια των καυσίμων παραμένει ανοιχτή.