Ο Μητσοτάκης στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ: Η ελληνική ατζέντα-Προβληματισμός για συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν και F-35

Από το 2023 κάθε συμμετοχή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ήταν συνδεδεμένη και με την εξέλιξη της διαδικασίας των “ήρεμων νερών”. Από τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας, τον Ιούλιο του 2023 στο Βίλνιους της Λιθουανίας, δρομολογήθηκε η προσπάθεια επαναπροσέγγισης των δύο χωρών μετά την περίοδο μεγάλης έντασης που είχε προηγηθεί. Στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ το καλοκαίρι του 2024, στην Ουάσιγκτον, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στο αμοιβαίο όφελος από την διατήρηση κλίματος ηρεμίας στις διμερείς σχέσεις.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Ενώ στην περσινή Σύνοδο της Χάγης- η οποία διεξήχθη σε κλίμα αβεβαιότητας για την πορεία του ελληνοτουρκικού διαλόγου μετά και τις αλλεπάλληλες την περίοδο εκείνη αναβολές του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε τελικά στις αρχές του 2026- περιορίστηκαν σε μια σύντομη συνομιλία που στόχο είχε όμως να στείλει το μήνυμα πως οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν έχουν αποκοπεί.

Η φετινή Σύνοδος φιλοξενείται στην Άγκυρα όπου θα βρεθεί σήμερα και ο  Έλληνας πρωθυπουργός, αλλά συνάντηση με τον οικοδεσπότη Πρόεδρο της Τουρκίας δεν έχει προγραμματιστεί, όπως ανέφεραν και χθες βράδυ κυβερνητικές πηγές. Μένει να φανεί εάν προκύψει κάποια σύντομη συνομιλία  μεταξύ των δύο ηγετών.

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ λαμβάνει χώρα πάντως σε μία συγκυρία όπου ο ελληνοτουρκικός διάλογος εξακολουθεί να βρίσκεται σε ένα  σταυροδρόμι, με τα απτά αποτελέσματα των “ήρεμων νερών” (περιορισμός παραβιάσεων, συνεννόηση στο μεταναστευτικό, εμπορική και τουριστική συνεργασία) να μην έχουν αμφισβητηθεί, αλλά ταυτόχρονα ουδεμία προοπτική μετακίνησης της Τουρκίας από την αναθεωρητική της ατζέντα να έχει διαφανεί.

Και επιπλέον, με νέα σύννεφα να διαγράφονται στον ορίζοντα λόγω της φημολογούμενης προετοιμασίας από την Άγκυρα του νομοσχεδίου για την λεγόμενη “γαλάζια πατρίδα” που η Αθήνα αναμένει να δει εάν θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο και τι περιεχόμενο θα έχει προκειμένου να προχωρήσει σε όποιες πρωτοβουλίες κρίνει αναγκαίες.

Ερωτηθείς πάντως σε πρόσφατη συνέντευξη (Liberal) για το τι θα πει στον Τούρκο Πρόεδρο σε περίπτωση που συναντηθούν στην Σύνοδο, ο κ. Μητσοτάκης, είχε τονίσει: “Αυτά που του λέω πάντα: ότι η Ελλάδα μπορεί και θέλει να αντιμετωπίσει τη μία και μεγάλη εκκρεμότητα που έχει με την Τουρκία, που είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο από την στιγμή που θα φύγουν τα υπόλοιπα θέματα από το τραπέζι, τα οποία δεν είμαι διατεθειμένος σε καμία περίπτωση να συζητήσω”.

Η συνάντηση Τραμπ- Ερντογάν 

Το ενδιαφέρον και της χώρας μας θα είναι στραμμένο στη σημερινή συνάντηση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ταγίπ Ερντογάν καθώς  στην ατζέντα της θα περιλαμβάνεται και το ζήτημα των F-35.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης εκτίμησε χθες ότι στην παρούσα φάση δεν τίθεται ζήτημα άρσης απαγόρευσης στην Τουρκία για την προμήθεια των συγκεκριμένων μαχητικών αεροσκαφών, εξηγώντας ότι εξακολουθούν να υφίστανται για την γειτονική χώρα οι προβλεπόμενοι από την αμερικανική νομοθεσία περιορισμοί, για την άρση των οποίων απαιτείται νεότερη απόφαση του Κογκρέσου.

Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν από την πλευρά τους με αφορμή αυτή την συζήτηση πως η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει τόσο το ισχυρό διεθνές αποτύπωμα, όσο και τις σχέσεις εκείνες για να μπορεί να οικοδομήσει τα δικά της εθνικά συμφέροντα σε ό,τι αφορά τα εξοπλιστικά. 

Και υπογραμμίζουν παράλληλα πως το 2019, η Ελλάδα βρισκόταν εκτός των F-35, εκτός της αναβάθμισης των F-16, ενώ σήμερα είναι ένα ισχυρό μέλος της διεθνούς κοινότητας, με φωνή παντού, με αμυντικές δυνατότητες που δεν είχε ποτέ, με F-35, με αναβαθμισμένα F-16, όταν η Τουρκία είναι εκτός αυτών των προγραμμάτων.

Το 5% των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ 

Το πρόγραμμα της Συνόδου θα ξεκινήσει απόψε με το δείπνο που παραθέτει ο κ. Ερντογάν προς τιμήν των ηγετών του ΝΑΤΟ, στο οποίο θα συμμετάσχουν επίσης ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και οι Πρόεδροι της Ουκρανίας και της Νότιας Κορέας.

Κεντρικό θέμα των εργασιών της Συνόδου θα αποτελέσει η αξιολόγηση της προόδου στην υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035, ζήτημα το οποίο εγείρει διαρκώς ο Πρόεδρος Τραμπ.

Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα προσέρχεται με την αυτοπεποίθηση ενός ισχυρού και αξιόπιστου συμμάχου, που όχι μόνο τηρεί διαχρονικά τις δεσμεύσεις του, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών της Συμμαχίας που υλοποιούν ήδη τους στόχους που συμφωνήθηκαν στη Χάγη.

Η Ελλάδα στην πρώτη πεντάδα 

Όπως επισημαίνουν, η  χώρα μας έχει ήδη υπερβεί τη δέσμευση  που συμφωνήθηκε το 2025 και συγκαταλέγεται (μαζί με Πολωνία, Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία) στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ που έχουν ήδη από το 2026 επιτύχει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες. Συγκεκριμένα, οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες της χώρας μας για το 2026 εκτιμώνται σε 3,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024.

Η συμμαχική δέσμευση για συνολικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 προβλέπει 3,5% για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις στην ασφάλεια και την άμυνα, όπως υποδομές διττής χρήσης, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και δράσεις ανθεκτικότητας.

“Η Ελλάδα παράδειγμα συνέπειας”

Οι ίδιες κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν πως η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά παράδειγμα συνέπειας ως προς τις συμμαχικές της υποχρεώσεις, σημειώνοντας μάλιστα ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής κρίσης συνέχισε να υπερβαίνει τον προηγούμενο στόχο του 2% του ΑΕΠ, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές χώρες της Συμμαχίας εξακολουθούσαν να υπολείπονται των σχετικών δεσμεύσεων.

Σύμφωνα με το Μέγαρο Μαξίμου ο Έλληνας πρωθυπουργός υπήρξε και από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που ανέδειξαν και την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο και αποτελεσματικότερα στη συλλογική της άμυνα, να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση και να διαμορφώσει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.

Έχει επίσης επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να στηρίξει αυτή την προσπάθεια μέσω νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού για την άμυνα.

Από την κυβέρνηση επαναλαμβάνουν τέλος πως η θέση της Ελλάδας παραμένει σταθερή: μια ισχυρότερη αμυντικά Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις ΗΠΑ, αλλά αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο εταίρο, συμβάλλοντας τελικά σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ.