Νοσοκομειακό φάρμακο σε ελεύθερη πτώση: Το clawback άγγιξε το 80,7% και απειλεί την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες

Η διασφάλιση της δημόσιας υγείας και η πρόσβαση των πολιτών σε καινοτόμες θεραπείες αποτελούν τον θεμέλιο λίθο κάθε σύγχρονου κοινωνικού κράτους. Στην Ελλάδα, ωστόσο, η βασική αυτή υποχρέωση κλυδωνίζεται εξαιτίας ενός μηχανισμού που ξεκίνησε ως προσωρινό «ανάχωμα» στα χρόνια της δημοσιονομικής κρίσης, αλλά εξελίχθηκε σε μια μόνιμη και βαθιά στρέβλωση: το υπέρογκο clawback. Η φαρμακευτική αγορά εκπέμπει πλέον σήμα κινδύνου για μια διαχρονική αδικία, καθώς το κράτος μετακυλίει το μεγαλύτερο μέρος της δικής του οικονομικής ευθύνης στις πλάτες των εταιρειών.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Αυτή η ασφυκτική πίεση δεν αποτελεί απλώς ένα επιχειρηματικό πρόβλημα, αλλά μια άμεση απειλή για τους ίδιους τους ασθενείς, οι οποίοι κινδυνεύουν να στερηθούν τα φάρμακα του μέλλοντος. 

Η αποτυχία των μέτρων συγκράτησης και το ιστορικό υψηλό του 80,7%

Τα δεδομένα που έρχονται στο φως για το πρώτο εξάμηνο του 2025 αποκαλύπτουν μια ζοφερή πραγματικότητα και επιβεβαιώνουν ότι το σύστημα αποζημίωσης των νοσοκομειακών φαρμάκων βρίσκεται σε οριακό σημείο. Το clawback εκτινάχθηκε στο πρωτοφανές 80,7%, καταγράφοντας νέα άνοδο σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να διαψεύσει πλήρως τις κυβερνητικές δεσμεύσεις για σταδιακή αποκλιμάκωση του μέτρου, οι οποίες είχαν καλλιεργήσει προσδοκίες για μια πορεία σταθεροποίησης, συμβατή με τη γενικότερη οικονομική πρόοδο της χώρας.

Αντίθετα, η συνεχιζόμενη επιδείνωση αποδεικνύει ότι τα μέτρα και οι ρυθμίσεις που ανακοινώθηκαν την τελευταία διετία με σκοπό τη συγκράτηση της δαπάνης δεν έχουν επιφέρει κανένα απολύτως αποτέλεσμα. Αυτό που κάποτε θεσπίστηκε ως έκτακτο μέτρο σε μια εποχή λιτότητας —την οποία η Ελλάδα έχει αφήσει οριστικά πίσω της— έχει μετατραπεί πλέον σε μια δομική κρίση χρηματοδότησης. Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και το PhARMA Innovation Forum (PIF) υπογραμμίζουν ότι η κατάσταση αυτή απαιτεί άμεση και κοινή δράση από την πολιτεία και τον κλάδο, καθώς οι μέχρι τώρα μεταρρυθμίσεις έχουν αποτύχει να φέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και ο μηχανισμός πρέπει να περιοριστεί σε πραγματικά βιώσιμα επίπεδα.

Το κόστος της καινοτομίας μεταφέρεται στις επιχειρήσεις

Η δραματική υποχρηματοδότηση της νοσοκομειακής δαπάνης αποτυπώνεται με τον πιο ανάγλυφο τρόπο στη δήλωση της Προέδρου του PhARMA Innovation Forum και Διευθύνουσας Συμβούλου της Roche Ελλάδας & Κύπρου, κας Kavita Patel. Όπως εξηγεί η ίδια, το 80,7% αποτελεί ένα εξαιρετικά ανησυχητικό ορόσημο, το οποίο πρακτικά σημαίνει ότι για κάθε 10 καινοτόμα φάρμακα που έχουν ανάγκη οι Έλληνες ασθενείς για σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή τους ασθένειες, το κράτος καλύπτει λιγότερα από δύο.

Το σύνολο του υπόλοιπου κόστους μετακυλίεται αναγκαστικά στις εταιρείες που επενδύουν και εισάγουν αυτές τις θεραπείες. Το γεγονός αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις αν αναλογιστεί κανείς ότι συμβαίνει σε μια χώρα που διατηρεί μερικές από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη. Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2025 δικαιώνουν τις έγκαιρες προειδοποιήσεις που είχε απευθύνει το PIF, αναδεικνύοντας την απόλυτη ανάγκη για άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις απέναντι σε ένα μοντέλο που δεν είναι πλέον βιώσιμο.

Μια ανησυχητική θεσμική πρωτοτυπία

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η τοποθέτηση του Προέδρου του ΣΦΕΕ και Γενικού Διευθυντή της Novo Nordisk Ελλάδας και Κύπρου, κ. Ολύμπιου Παπαδημητρίου, ο οποίος κάνει λόγο για μια πραγματική πανευρωπαϊκή, αν όχι παγκόσμια πρωτοτυπία. Ο κ. Παπαδημητρίου στηλιτεύει την απροθυμία της πολιτείας να αναλάβει την παραμικρή δέσμευση για την πορεία της φαρμακευτικής δαπάνης, ακόμη και μέσα στο ελεγχόμενο περιβάλλον των δημόσιων νοσοκομείων. Αυτή η στάση οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη στέρηση μελλοντικών θεραπειών από τους Έλληνες πολίτες και φανερώνει έναν επικίνδυνο εφησυχασμό των αρχών σχετικά με την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται.

Η πραγματικότητα δείχνει ότι αυτή τη στιγμή οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις στηρίζουν τη φαρμακευτική περίθαλψη των Ελλήνων πολιτών σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι το ίδιο το κράτος. Προκειμένου να αναστραφεί αυτή η πορεία, ο ΣΦΕΕ και το PIF ζητούν την έναρξη ενός ειλικρινούς και εποικοδομητικού διαλόγου με την πολιτεία, ώστε να δημιουργηθεί ένα νέο πλαίσιο που θα λειτουργεί δίκαια, αποτελεσματικά και με γνώμονα το συμφέρον των ασθενών.

Ανοιχτή πρόσκληση για ένα βιώσιμο σύστημα υγείας

Η έξοδος από αυτό το τέλμα απαιτεί τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων μερών. Οι δύο θεσμικοί φορείς, αναγνωρίζοντας το μέγεθος του προβλήματος, επιδιώκουν να λειτουργήσουν ως αρωγοί της πολιτείας για την εφαρμογή ουσιαστικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και για την ορθολογική κατανομή των πόρων, διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα των εταιρειών και την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες.

Με αυτό το σκεπτικό, απευθύνουν ανοιχτή πρόσκληση προς την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Οικονομικών για μια άμεση, θεσμική συνάντηση. Στόχος της πρόσκλησης είναι η συνδιαμόρφωση ενός βιώσιμου, προβλέψιμου και δίκαιου συστήματος φαρμακευτικής δαπάνης μέσα από έναν ειλικρινή διάλογο. Μόνο μέσα από μια τέτοια κοινή προσπάθεια και πραγματική σύμπραξη μπορούν να βρεθούν λύσεις που θα ανταποκρίνονται τόσο στις σύγχρονες ανάγκες των ασθενών όσο και στις πραγματικές δυνατότητες του εθνικού συστήματος υγείας.