Πολεοδομίες: Σαράντα χρόνια διαφθοράς και αποτυχίας των κυβερνήσεων

Εκτός από το πολιτικό θέμα που ανακύπτει μετά την παραίτηση του γ.γ Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος και την σύνδεσή της με την εμπλοκή του κουνιάδου του στο δαιδαλώδες κύκλωμα στις πολεοδομίες , το μείζον που δεν πρέπει να μας διαφεύγει είναι η απόδειξη της παταγώδους αποτυχίας όλων των κυβερνήσεων εδώ και δεκαετίες στην αντιμετώπιση της εκτεταμένης διαφθοράς στο Δημόσιο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ας σημειωθεί πώς στο νομικό μας πολιτισμό οικογενειακή ευθύνη δεν υφίσταται, αν και τα κόμματα συχνά το αναιρούν με τις κατηγορίες για “κουμπαριές” και συγγένειες…

Από την άλλη, για την κυβέρνηση το πρόβλημα γίνεται ακόμα μεγαλύτερο διότι προστίθεται στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και σε άλλες όζουσες υποθέσεις.

Η διαφθορά στις πολεοδομίες είναι μία από τις πιο κραυγαλέες “διαχρονικές παθογένειες”– για να χρησιμοποιήσουμε τον γνωστό όρο, η επίκληση του οποίου συχνά διατυπώνεται ως ελαφρυντικό πολιτικής ευθύνης και άλλοθι.

Το φαινόμενο είναι γνωστό και καταγεγραμμένο από τη δεκαετία του ’80 στις τότε υπηρεσίες Δόμησης και έχει απασχολήσει τα ελεγκτικά όργανα του Κράτους και την Διεθνή Διαφάνεια. Και εξακολουθεί να υφίσταται, αποκαλύπτοντας την απουσία πολιτικής βούλησης και την αποτυχία των όποιων μέτρων έχουν ληφθεί κατά καιρούς.

Πήρε διαστάσεις με τους νόμους περί «νομιμοποίησης» αυθαιρέτων (π.χ. Νόμος Τρίτση το 1983), τότε που η πολυνομία και η διακριτική ευχέρεια των υπαλλήλων να ερμηνεύουν τις διατάξεις δημιούργησαν το κατάλληλο έδαφος για το “γρηγορόσημο” προκειμένου να εκδοθούν άδειες ή να αποφευχθούν πρόστιμα.
Σε μία από τις πρώτες επίσημες ετήσιες εκθέσεις του Σώματος Ελεγκτών – Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΕΔΔ) προέκυπτε ότι οι Πολεοδομίες (τότε ανήκαν στις νομαρχίες) βρίσκονταν σταθερά στην κορυφή των καταγγελιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2002, το 43% των συνολικών εντολών ελέγχου αφορούσε τις νομαρχιακές υπηρεσίες, με αιχμή του δόρατος τις πολεοδομίες και τα δασαρχεία. Κατά τη θητεία του εμβληματικού “κυνηγού της διαφθοράς στο Δημόσιο”, Λέανδρου Ρακιντζή, οι ετήσιες εκθέσεις κατέγραφαν τις πολεοδομίες ως μία από τις πιο διεφθαρμένες υπηρεσίες του ελληνικού κράτους. Οι έλεγχοι «πόθεν έσχες» αποκάλυπταν συστηματικά αδικαιολόγητο πλουτισμό υπαλλήλων, με τραπεζικές καταθέσεις και ακίνητα που δεν δικαιολογούνταν από τους μισθούς τους.

Στις δε εκθέσεις της “Διεθνούς Διαφάνειας – Ελλάς” (Transparency International), ιδιαίτερα κατά την περίοδο από το 2005 έως το 2010, οι Πολεοδομίες κατατάσσονταν σταθερά στην πρώτη τριάδα των πιο διεφθαρμένων δημοσίων υπηρεσιών, μαζί με τα νοσοκομεία και τις εφορίες, όσον αφορά τη μικροδιαφθορά.

Η πολυνομία και η ασάφεια στο νομοθετικό πλαίσιο, η υποστελέχωση στις αρμόδιες υπηρεσίες, η απουσία ουσιαστικών ελέγχων, σε συνδυασμό με τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα –ειδικά σε περιπτώσεις πολεδομικών παρεκβάσεων ή παραβάσεων σε τουριστικές περιοχές, όπως οι Κυκλάδες– ήταν αναμφίβολα το εύφορο έδαφος της διαφθοράς. Ελάχιστα έγιναν, η διαφθορά εξακολουθεί να ανθεί.

Παρατηρείται, μάλιστα, το εξής: Παρά την πολυδιαφημισμένη μετάβαση στην “ψηφιοποίηση” (όπως το πληροφοριακό σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών e-Άδειες), οι πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η διαφθορά απλώς μεταλλάχθηκε με άλλου τύπου διευκολύνσεις, απειλές, εκβιασμούς, μαφιόζικες μεθόδους και εκμετάλευση των κενών του ηλεκτρονικού συστήματος.