mRNA τεχνολογία: Στα σκαριά το πρώτο εμβόλιο “πολυεργαλείο” κατά του ιού Έμπολα

Ο ιός Έμπολα (γένος Orthoebolavirus) παραμένει ένας από τους πιο φονικούς και τρομακτικούς παθογόνους μικροοργανισμούς που έχει αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα. Με συμπτώματα που εξελίσσονται ραγδαία –από υψηλό πυρετό και εμετούς μέχρι εσωτερική αιμορραγία και πολυοργανική ανεπάρκεια– η νόσος προκαλεί τον θάνατο σχεδόν στο 50% των περιπτώσεων.

Η μετάδοσή του γίνεται αστραπιαία μέσω της άμεσης επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά ή αίμα, καθιστώντας κάθε ξέσπασμα της νόσου μια εν δυνάμει παγκόσμια υγειονομική κρίση.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, η ιατρική κοινότητα είχε μέχρι σήμερα στη διάθεσή της πολύ περιορισμένα προληπτικά μέσα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), τα δύο μοναδικά εγκεκριμένα εμβόλια παρουσιάζουν ένα σημαντικό κενό: στοχεύουν σχεδόν αποκλειστικά στο στέλεχος του Ζαΐρ (Zaire ebolavirus). Αυτό σημαίνει ότι απέναντι σε άλλα εξίσου επικίνδυνα στελέχη, όπως το Bundibugyo που προκαλεί τις πρόσφατες επιδημικές εξάρσεις στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, δεν υπήρχε αποτελεσματική εμβολιαστική κάλυψη.

Η ανατροπή μέσω του αγγελιαφόρου RNA

Τη λύση σε αυτό το παγκόσμιο αδιέξοδο υπόσχεται να δώσει μια νέα επιστημονική ανακάλυψη από την Κίνα. Ερευνητές ανέπτυξαν ένα πρωτοποριακό εμβόλιο mRNA ευρέος φάσματος, το οποίο χρησιμοποιεί την ίδια προηγμένη πλατφόρμα που γνωρίσαμε στα εμβόλια κατά της COVID-19. Η φιλοσοφία του εμβολίου βασίζεται στην παροχή γενετικών οδηγιών στον οργανισμό ώστε να αναγνωρίζει ταυτόχρονα πολλαπλά, θανατηφόρα στελέχη του ιού, χωρίς να απαιτείται η χρήση ζωντανού ή εξασθενημένου παθογόνου.

Η καινοτομία του συγκεκριμένου σκευάσματος κρύβεται στον έξυπνο, διπλό σχεδιασμό του, ο οποίος «προπονεί» το ανοσοποιητικό σύστημα σε δύο μέτωπα:

• Στοχεύει στην επιφάνεια του ιού: Το εμβόλιο περιέχει τρεις γλυκοπρωτεΐνες, οι οποίες μοιάζουν με τις «ακίδες» με τις οποίες ο ιός προσβάλλει τα κύτταρά μας. Η παρουσία τους διεγείρει την παραγωγή ισχυρών εξουδετερωτικών αντισωμάτων.
• Στοχεύει στον σκληρό πυρήνα του ιού: Παράλληλα, περιλαμβάνει μια νουκλεοπρωτεΐνη, δηλαδή μια εσωτερική δομική πρωτεΐνη που παραμένει σταθερή και απαράλλαχτη σε όλα σχεδόν τα στελέχη του Έμπολα. Αυτή η προσθήκη ενεργοποιεί τα Τ-κύτταρα (κυτταρική ανοσία), τα οποία καταστρέφουν τα κύτταρα που έχουν ήδη μολυνθεί.

Αυτός ο συνδυασμός εξασφαλίζει μια ολοκληρωμένη και εξαιρετικά συμβατή ανοσολογική απάντηση, ικανή να αντιμετωπίσει τον ιό ακόμη κι αν αυτός μεταλλαχθεί.

Μακροχρόνια προστασία που άγγιξε το 100%

Οι προκλινικές δοκιμές σε εργαστηριακά μοντέλα έδωσαν εξαιρετικά αισιόδοξα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, ποντίκια που είχαν εμβολιαστεί και στη συνέχεια εκτέθηκαν στον ιό Έμπολα και στο στέλεχος Bundibugyo εμφάνισαν ποσοστό επιβίωσης 100%. Ο ιός εξαφανίστηκε εντελώς από το αίμα τους, καθώς και από ζωτικά όργανα-στόχους, όπως το ήπαρ και ο σπλήνας. Αντίστοιχα, χάμστερ που μολύνθηκαν με το στέλεχος του Σουδάν κατάφεραν να αποβάλουν πλήρως τον ιό από το κυκλοφορικό τους σύστημα, διατηρώντας απόλυτα σταθερό το βάρος τους.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα, ωστόσο, αφορούσε τη διάρκεια της ανοσίας. Τα εμβολιασμένα ποντίκια διατήρησαν την ισχυρή προστασία τους για περίπου 17 μήνες μετά τη λήψη του εμβολίου – μια εξαιρετικά μακρά περίοδος για τα συγκεκριμένα ζωικά δεδομένα, που υποδηλώνει τη δημιουργία ισχυρής ανοσολογικής μνήμης.

Ο οδικός χάρτης για το μέλλον

Παρά τον ενθουσιασμό που φέρνουν αυτά τα αποτελέσματα, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι το εμβόλιο βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο. Η επιστημονική διαδρομή επιβάλλει τώρα τη διεξαγωγή δοκιμών σε ανώτερα ζωικά μοντέλα (όπως τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα), προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι το προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας παραμένει αμετάβλητο.

Μόλις ολοκληρωθεί με επιτυχία και αυτό το στάδιο, θα ξεκινήσουν οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, με την προσδοκία το εμβόλιο mRNA ευρέος φάσματος να αποτελέσει την οριστική ασπίδα προστασίας των ευάλωτων πληθυσμών απέναντι σε μια από τις πιο φονικές απειλές του πλανήτη.  

Πηγή: Medicalxpress