Reuters: Πόσο μεγάλο είναι το πλήγμα στα διυλιστήρια από τους πολέμους σε Ιράν-Ουκρανία

Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια που συνδέονται με τους πολέμους στο Ιράν και την Ουκρανία έχουν θέσει εκτός λειτουργίας σχεδόν το 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου τους τελευταίους μήνες, επιδεινώνοντας την κρίση στην αγορά καυσίμων και ενδέχεται να καθυστερήσουν για μήνες την αποκατάσταση της παραγωγής ακόμη και μετά το τέλος των συγκρούσεων.

Ο πόλεμος με το Ιράν δεν έχει μόνο περιορίσει την ενεργειακή προσφορά μέσω της διατάραξης της ναυσιπλοΐας δεξαμενόπλοιων από τον Περσικό Κόλπο, αλλά αποτελεί και το μεγαλύτερο πλήγμα στη διύλιση πετρελαίου από την περίοδο της πανδημίας Covid-19 το 2020, καθώς οι ζημιές στις εγκαταστάσεις και οι ελλείψεις αργού πετρελαίου αναγκάζουν τα διυλιστήρια να μειώσουν την παραγωγή τους.

«Η σημερινή στενότητα στην αγορά θα συνεχίσει να στηρίζει τις τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων», δήλωσε στο Reuters ο αναλυτής της Saxo Bank Όλε Χάνσεν. «Ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι ζημιές που έχουν υποστεί τα διυλιστήρια».

Οι τιμές του αργού έχουν εκτιναχθεί, με το Brent να φθάνει τον Απρίλιο τα 126 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Ακόμη μεγαλύτερη άνοδο κατέγραψαν ορισμένα καύσιμα, όπως τα αεροπορικά καύσιμα,  που σημείωσαν ιστορικό υψηλό τον Μάρτιο.

Η περιορισμένη προσφορά έχει αναγκάσει διυλιστήρια, εμπόρους και εταιρείες λιανικής να αντλούν πετρέλαιο και καύσιμα από τα αποθέματα προκειμένου να καλύψουν τη ζήτηση.

Περίπου 500 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν ήδη αντληθεί από τα αποθέματα, δήλωσε στις 29 Απριλίου ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, προσθέτοντας ότι το ποσό αυτό μπορεί να φτάσει το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια, λόγω του χρόνου που απαιτείται για την επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων και τη μεταφορά φορτίων προς την Ασία.

«Ακόμη κι αν ο πόλεμος τελείωνε γρήγορα, οι τιμές αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα», προειδοποίησε.

Οι ζημιές από τον πόλεμο επιδεινώνουν την κρίση δυναμικότητας

Η παγκόσμια ημερήσια ζήτηση για υγρά καύσιμα, όπως βενζίνη, ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και μαζούτ που παράγονται από αργό πετρέλαιο, ανέρχεται περίπου στα 104 εκατομμύρια βαρέλια.

Ο πόλεμος με το Ιράν είχε βγάλει εκτός λειτουργίας διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας έως και 3,52 εκατ. βαρελιών ημερησίως έως τις 7 Μαΐου, σύμφωνα με τον οργανισμό παρακολούθησης της βιομηχανίας IIR.

Μεταξύ των διυλιστηρίων που επλήγησαν είναι και το Ρας Τανούρα, δυναμικότητας 550.000 βαρελιών ημερησίως, το μεγαλύτερο της Σαουδικής Αραβίας. Το διυλιστήριο έχει επανεκκινήσει τις εργασίες του, αν και ορισμένες μονάδες παραμένουν εκτός λειτουργίας για συντήρηση, δήλωσε τη Δευτέρα ο διευθύνων σύμβουλος της Saud Aramco, Αμίν Νάσερ.

Στο Κουβέιτ, δύο από τα τρία διυλιστήρια της χώρας, Μίνα Αλ-Αχμάντι και Μίνα Αμπνουλάχ, επλήγησαν από drones. Και τα δύο, καθώς και το ΑΛ-Ζουρ δυναμικότητας 615.000 βαρελιών ημερησίως, το μεγαλύτερο διυλιστήριο του Κουβέιτ, έχουν μειώσει τους ρυθμούς επεξεργασίας.

Παράλληλα, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έχει αφαιρέσει επιπλέον 1,42 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τη διεθνή δυναμικότητα διύλισης, σύμφωνα με το IIR.

Υπολογισμοί του Reuters δείχνουν ότι οι ουκρανικές επιθέσεις με drones, που αποσκοπούν στη διατάραξη της ρωσικής πολεμικής μηχανής, έχουν βγάλει εκτός λειτουργίας ρωσικά διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας περίπου 700.000 βαρελιών ημερησίως μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου σε 16 διαφορετικές εγκαταστάσεις.

Σε Ασία και Ευρώπη, η έλλειψη αργού πετρελαίου έχει μειώσει τους όγκους διύλισης κατά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με αναλυτές της JPMorgan.

Συνολικά, οι διακοπές λειτουργίας που συνδέονται με τους δύο πολέμους αντιστοιχούν σχεδόν στο 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης, η οποία ανέρχεται σε 100,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με το IIR.

Αεροπορικά καύσιμα και ντίζελ δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα

«Η μειωμένη λειτουργία των διυλιστηρίων στην Ασία και τη Ρωσία έχει επηρεάσει δυσανάλογα το πετρέλαιο κίνησης και το ντίζελ», δήλωσε ο αναλυτής της FGE, Κίλιν Ταμ.

«Βλέπουμε την αγορά στην Ασία να μετατρέπεται από μια ισχυρή περιφερειακή  αγορά με πλεόνασμα σε μια με έντονα ελλείμματα», πρόσθεσε.

Τα αποθέματα πετρελαϊκών προϊόντων στη Σιγκαπούρη, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους παγκοσμίως, υποχώρησαν στις 7 Μαΐου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα και πλέον μηνών, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) έχει προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων ακόμη και από τον Ιούνιο, εάν δεν αντικατασταθούν πλήρως οι προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο.

Αντανακλώντας αυτό το έλλειμμα, το γιγαντιαίο διυλιστήριο Dangote της Νιγηρίας, δυναμικότητας 650.000 βαρελιών ημερησίως, σχεδόν διπλασίασε τις εξαγωγές αεροπορικών καυσίμων προς την Ευρώπη τον Απρίλιο, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Παράλληλα, οι τιμές του ντίζελ στην αντλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν τον Απρίλιο στο ιστορικό υψηλό των 2,11 ευρώ ανά λίτρο, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αντανακλώντας την απώλεια προμηθειών από τον Περσικό Κόλπο αλλά και τη διακοπή εισαγωγών από τη Ρωσία, που πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης.

Η αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει μήνες

Η παγκόσμια βιομηχανία διύλισης εισήλθε στη φετινή χρονιά με περιορισμένα περιθώρια εφεδρικής δυναμικότητας, μετά τα λουκέτα που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την πανδημία, δήλωσε ο αναλυτής της Energy Aspects, Τζορτζ Ντιξ.

Σύμφωνα με στοιχεία του IIR, διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας 9,69 εκατ. βαρελιών ημερησίως έκλεισαν την περίοδο 2019-2026 λόγω της πανδημίας, λειτουργικών προβλημάτων, χαμηλής κερδοφορίας και της σταδιακής ανόδου των ηλεκτρικών οχημάτων. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 10% της σημερινής ενεργής παγκόσμιας δυναμικότητας.

Η επιστροφή σε κανονικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα απαιτήσει αρκετούς μήνες.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προβλέπει ότι η επεξεργασία αργού στα διυλιστήρια του Περσικού Κόλπου θα υποχωρήσει φέτος στα 8,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, μειωμένη κατά 900.000 βαρέλια σε σύγκριση με το 2025.

Παράλληλα, ο Οργανισμός αναθεώρησε προς τα κάτω και τις προβλέψεις του για τη λειτουργία των ρωσικών διυλιστηρίων το 2026, εκτιμώντας ότι η επεξεργασία αργού μπορεί να πέσει έως και στα 4,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο, έναντι περίπου 5,2 εκατομμυρίων βαρελιών στις αρχές του έτους, επικαλούμενος τις ουκρανικές επιθέσεις.