Στα πρόθυρα νέας ανάφλεξης: Ανταλλαγή πυρών Ιράν–ΗΠΑ στo Ορμούζ-Δεν επιδιώκουμε κλιμάκωση λέει η Ουάσινγκτον

Η νέα στρατιωτική αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ επαναφέρει τη Μέση Ανατολή σε τροχιά επικίνδυνης αποσταθεροποίησης, ενισχύοντας τους φόβους για μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή κρίση με σοβαρές γεωπολιτικές και ενεργειακές συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανταλλαγή πυρών ανάμεσα σε ιρανικές και αμερικανικές δυνάμεις, οι αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικές λιμενικές εγκαταστάσεις, αλλά και οι επιθέσεις με πυραύλους, drones και ταχύπλοα σκάφη στον Περσικό Κόλπο αποκαλύπτουν ότι η εύθραυστη ισορροπία στην περιοχή βρίσκεται πλέον υπό ακραία πίεση.

Παρά τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να παρουσιάσει τα γεγονότα ως «περιορισμένο αμυντικό επεισόδιο» και όχι ως επανέναρξη ενός ανοιχτού πολέμου με την Τεχεράνη, στο ιρανικό πολιτικό και στρατιωτικό σύστημα κυριαρχεί η πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν τους άτυπους κανόνες αποκλιμάκωσης που είχαν διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα.

Η σημασία των εξελίξεων υπερβαίνει κατά πολύ το διμερές επίπεδο, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη, από τον οποίο διέρχεται μεγάλο ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μια παρατεταμένη στρατιωτική κρίση στην περιοχή θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας, τη ναυσιπλοΐα και συνολικά τη γεωπολιτική σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.

Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, η κρίση ξεκίνησε μετά από αμερικανική ενέργεια εναντίον ιρανικού πετρελαιοφόρου στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που οδήγησε σε άμεση ανταλλαγή πυρών ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι δυνάμεις της χώρας εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον «εχθρικών μονάδων», υποστηρίζοντας ότι αμερικανικά πολεμικά πλοία αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν αφού υπέστησαν ζημιές και απώλειες. Παράλληλα, αναφέρθηκαν εκρήξεις σε περιοχές του νότιου Ιράν, ιδιαίτερα στην Κεσμ, στο Μπαντάρ Αμπάς και στην επαρχία Χορμοζγκάν.

Η ιρανική πλευρά έκανε λόγο για αμερικανικές επιδρομές σε λιμενικές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές υποδομές και παράκτιες περιοχές, υποστηρίζοντας ότι στοχοποιήθηκαν ακόμη και πολιτικές εγκαταστάσεις σε νησιά και λιμάνια στρατηγικής σημασίας.

Η αμερικανική απάντηση και το μήνυμα στρατηγικής αποτροπής

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) επιβεβαίωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις ενεπλάκησαν σε σοβαρό επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ, παρουσιάζοντας ωστόσο τις επιχειρήσεις ως «αμυντική αντίδραση» απέναντι σε «απρόκλητες ιρανικές επιθέσεις».

Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, ιρανικοί πύραυλοι, drones και ταχύπλοα σκάφη κινήθηκαν εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων την ώρα που αντιτορπιλικά των ΗΠΑ διέρχονταν προς τον Κόλπο του Ομάν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι απάντησαν με «χειρουργικά πλήγματα» εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κέντρων διοίκησης και θέσεων επιτήρησης, επιμένοντας ότι δεν επιδιώκουν γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή.

Αμερικανοί αξιωματούχοι, τους οποίους επικαλούνται αμερικανικά δίκτυα ενημέρωσης, υποστήριξαν ότι οι επιχειρήσεις δεν συνιστούν «επανέναρξη πολέμου» με το Ιράν, αλλά περιορισμένη επιχείρηση προστασίας ναυτικών δυνάμεων και εμπορικών διαδρόμων.

Ωστόσο, η ένταση των συγκρούσεων, η χρήση πυραύλων και drones, αλλά και οι επιθέσεις εναντίον ναυτικών μονάδων δείχνουν ότι το επίπεδο της αντιπαράθεσης έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια ενός συνηθισμένου ναυτικού επεισοδίου.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρει:

«Τρία αμερικανικά αντιτορπιλικά παγκόσμιας κλάσης μόλις πέρασαν με απόλυτη επιτυχία από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ βρισκόντουσαν υπό πυρά. Δεν υπήρξε καμία ζημιά στα τρία αντιτορπιλικά, αλλά προκαλέσαμε μεγάλες ζημιές στους ιρανούς επιτιθέμενους. Αυτοί καταστράφηκαν ολοσχερώς, μαζί με πολλά μικρά σκάφη που χρησιμοποιούν για να αντικαταστήσουν το πλήρως αποκεφαλισμένο ναυτικό τους. Αυτά τα σκάφη βυθίστηκαν γρήγορα και αποτελεσματικά στη θάλασσα.

Πύραυλοι εκτοξεύτηκαν προς τα αντιτορπιλικά μας και καταρρίφθηκαν εύκολα. Το ίδιο συνέβη και με τα drones, τα οποία καταστράφηκαν στον αέρα και έπεσαν όμορφα στην επιφάνεια του ωκεανού, σαν πεταλούδες που πέφτουν στον τάφο τους! Μια κανονική χώρα θα είχε επιτρέψει στα αντιτορπιλικά να περάσουν, αλλά το Ιράν δεν είναι κανονική χώρα.

Ηγείται από ΨΥΧΑΣΘΕΝΕΙΣ, και αν είχαν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν πυρηνικό όπλο, θα το έκαναν χωρίς δεύτερη σκέψη – αλλά δεν θα έχουν ποτέ αυτήν την ευκαιρία και, όπως τους νικήσαμε σήμερα, θα τους νικήσουμε πολύ πιο σφοδρά και πιο βίαια στο μέλλον, αν δεν υπογράψουν τη συμφωνία ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΣΥΝΤΟΜΑ! Τα τρία αντιτορπιλικά μας, με τα υπέροχα πληρώματά τους, θα επανενωθούν τώρα με τη ναυτική μας μπλόκαδα, η οποία είναι πραγματικά ένα “τείχος από ατσάλι”». 

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν γεωπολιτικό σημείο-κλειδί

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διαχρονικά το πιο ευαίσθητο γεωπολιτικό σημείο στη Μέση Ανατολή. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε στρατιωτική κρίση στην περιοχή άμεση απειλή για τη διεθνή οικονομία και τις αγορές ενέργειας.

Το Ιράν χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες την απειλή αποκλεισμού του περάσματος ως στρατηγικό εργαλείο αποτροπής απέναντι στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους στον Κόλπο.

Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον θεωρεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή «κόκκινη γραμμή», διατηρώντας ισχυρή ναυτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο.

Η νέα κρίση δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να αποδείξει πως εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητα στρατιωτικής πίεσης σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου, ακόμη και υπό καθεστώς διεθνών πιέσεων και κυρώσεων.

Η στρατηγική της Τεχεράνης και το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον

Στην Τεχεράνη, κυβερνητικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι κατηγορούν ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες για παραβίαση των άτυπων συμφωνιών αποκλιμάκωσης στην περιοχή.

Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, Ιμπραχίμ Αζίζι, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα ενέργεια από την πλευρά των ΗΠΑ θα απαντηθεί με «σκληρότερο και πιο καταστροφικό τρόπο».

Η ιρανική στρατηγική φαίνεται να κινείται σε δύο επίπεδα: αφενός να αποδείξει ότι μπορεί να πλήξει αμερικανικά συμφέροντα στον Κόλπο και αφετέρου να αποφύγει μια ολοκληρωτική πολεμική σύγκρουση που θα μπορούσε να απειλήσει την εσωτερική σταθερότητα της χώρας.

Η επιλογή περιορισμένων αλλά υψηλού συμβολισμού επιθέσεων αντανακλά τη γνωστή ιρανική στρατηγική της «ελεγχόμενης κλιμάκωσης», μέσω της οποίας η Τεχεράνη επιδιώκει να ενισχύσει την αποτρεπτική της εικόνα χωρίς να οδηγηθεί σε γενικευμένο πόλεμο.

Ο παράγοντας Ισραήλ και η νέα περιφερειακή εξίσωση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η προσπάθεια του Ισραήλ να κρατήσει αποστάσεις από τις εξελίξεις. Ισραηλινές πηγές υποστήριξαν ότι το Τελ Αβίβ «δεν έχει καμία σχέση» με τα γεγονότα στο Ιράν, ενώ εκτιμήσεις ισραηλινών μέσων ενημέρωσης αναφέρουν ότι η ένταση θεωρείται μέχρι στιγμής περιορισμένη.

Παρά τις επίσημες διαψεύσεις, στην ιρανική δημόσια συζήτηση υπάρχουν αναφορές περί συνεργασίας περιφερειακών χωρών με τις αμερικανικές επιχειρήσεις, στοιχείο που ενδέχεται να αυξήσει ακόμη περισσότερο την ένταση στον Κόλπο.

Αναλυτές της Μέσης Ανατολής εκτιμούν ότι η σημερινή κρίση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναδιάταξης ισχύος στην περιοχή, όπου το Ιράν, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιχειρούν να επανακαθορίσουν τους όρους αποτροπής, επιρροής και στρατηγικού ελέγχου.

Το επόμενο διάστημα θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμο, καθώς ακόμη και ένα περιορισμένο στρατιωτικό επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα σε ευρύτερη περιφερειακή κρίση με σοβαρές διεθνείς συνέπειες.