Καιρός για… αλλεργίες-Η μάστιγα της εποχής και τρόποι αντιμετώπισης

Από τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα μέχρι τους πιο συνηθισμένους παράγοντες που πρέπει να αποφεύγετε, εξετάζουμε επιστημονικά τεκμηριωμένες συμβουλές που αναμένεται να μειώσουν την εποχική σας ταλαιπωρία, τις αλλεργίες.

Ο ήλιος λάμπει, τα λουλούδια ανθίζουν – και, αν είστε σαν εκατομμύρια άλλους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, μπορεί να ταλαιπωρείστε από καταρροή, βήχα και δακρυσμένα μάτια.

Παγκοσμίως, περίπου 400 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από αλλεργική ρινίτιδα: μια πάθηση που εμφανίζεται όταν οι ρινικές οδοί ερεθίζονται από αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα, συμπεριλαμβανομένης της γύρης. Όταν αυτό συμβαίνει εποχιακά, ονομάζεται πυρετός εκ χόρτου (hay fever). Στη Βόρεια Αμερική, είναι γνωστή ως εποχικές αλλεργίες (εν μέρει επειδή τα συμπτώματα μπορεί να προκληθούν από αλλεργία σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών τύπων γύρης ή άλλων αλλεργιογόνων).

Κάνοντας τα πράγματα χειρότερα, φαίνεται ότι τόσο ο αριθμός των πασχόντων όσο και η σοβαρότητα των συμπτωμάτων αυξάνονται, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. (Διαβάστε περισσότερα για το πώς η κλιματική αλλαγή ενισχύει τη γύρη και τις αλλεργίες).

Ευτυχώς, δεν χρειάζεται να υποφέρετε σιωπηλά (έστω και με διακοπές από βήχα και φταρνίσματα). Μόλις τα τελευταία χρόνια, έγιναν διαθέσιμες αρκετές θεραπείες που είναι πιο αποτελεσματικές από ποτέ, ενώ πλήθος ερευνών έχει οδηγήσει σε οδηγίες για το πώς ακριβώς και πότε αυτές οι θεραπείες λειτουργούν καλύτερα.

1. Επιλέξτε ρινικό σπρέι κορτικοστεροειδών ή αντιισταμινικών – ή συνδυαστική έκδοση – αντί για χάπι

Με το πρώτο συνάχι, πολλοί από εμάς τείνουμε να παίρνουμε ένα αντιισταμινικό από το στόμα. Όμως, αυτά τα χάπια τείνουν να είναι λιγότερο αποτελεσματικά από τις ενδορινικές επιλογές, επειδή λειτουργούν διαφορετικά: όπως όλα τα φάρμακα που λαμβάνονται από το στόμα, πρέπει να γίνει πέψη και διανομή τους σε όλο το σώμα. Αυτό σημαίνει ότι η ποσότητα που φτάνει τελικά στον ρινικό ιστό, εκεί όπου είναι απαραίτητη, είναι περιορισμένη.

Τα ρινικά σπρέι, από την άλλη πλευρά, εφαρμόζονται ακριβώς εκεί που πρέπει. Και, σε αντίθεση με τις εκδόσεις από το στόμα, στοχεύουν στις ίδιες τις φλεγμονώδεις οδούς, βοηθώντας στην πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της ρινικής συμφόρησης, του φταρνίσματος και άλλων συμπτωμάτων.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί τα ρινικά σπρέι αποτελούν πλέον τη συνιστώμενη θεραπεία πρώτης γραμμής τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες.

Συχνά παρατηρείται ότι οι τοπικές θεραπείες βοηθούν και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων που επηρεάζουν τα μάτια. Σε περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα επιμένουν ή είναι ιδιαίτερα έντονα, η συμβουλή ενός ειδικού ιατρού ή φαρμακοποιού είναι απαραίτητη για τον καθορισμό της κατάλληλης αγωγής. Η επιλογή της σωστής θεραπείας εξαρτάται από το ιατρικό ιστορικό και τις ανάγκες του κάθε ατόμου.

2. Αποφύγετε τα ρινικά αποσυμφορητικά

Δεν είναι όλα τα ρινικά σπρέι ίδια – και παρόλο που πολλοί από εμάς καταφεύγουμε σε αποσυμφορητικά σπρέι για ανακούφιση από τη βουλωμένη μύτη, αυτό μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Τα αποσυμφορητικά σπρέι (τα οποία χρησιμοποιούν συστατικά όπως η οξυμεταζολίνη, η φαινυλεφρίνη ή η ξυλομεταζολίνη) λειτουργούν συστέλλοντας τα αιμοφόρα αγγεία, συρρικνώνοντας τον ρινικό ιστό ώστε να μπορείτε να αναπνέετε καλύτερα. Ωστόσο, με την παρατεταμένη χρήση – γενικά μιλώντας, για περισσότερες από πέντε ημέρες – τα αιμοφόρα αγγεία μπορεί να εξαρτηθούν από αυτή την επίδραση και, όταν το φάρμακο δεν εφαρμόζεται, να διογκώνονται υπερβολικά. Αυτό οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη συμφόρηση («αναπήδηση συμφόρησης» ή rebound congestion) και, συχνά, ο ανυποψίαστος ασθενής αρχίζει να χρησιμοποιεί ακόμη μεγαλύτερη ποσότητα. Υπάρχει μάλιστα κίνδυνος για μακροχρόνια βλάβη και εξάρτηση.

3. Αν πάρετε αντιισταμινικό από το στόμα, βεβαιωθείτε ότι είναι «δεύτερης γενιάς»

Αν αποφασίσετε να πάρετε χάπι, επιλέξτε μια επιλογή «δεύτερης γενιάς», όπως η κετιριζίνη (Zyrtec), η λοραταδίνη (Claritin) ή η φεξοφεναδίνη (Allegra). Αυτά τα νεότερα φάρμακα λειτουργούν καλύτερα και έχουν μικρότερη κατασταλτική δράση (υπνηλία) σε σχέση με τις επιλογές πρώτης γενιάς, όπως η διφαινυδραμίνη (Benadryl), η χλωρφαινιραμίνη ή η δοξυλαμίνη.

Αν και μπορεί να είναι δελεαστικό να πάρετε ταυτόχρονα ένα αντιισταμινικό από το στόμα και ένα ρινικό σπρέι, συνήθως είναι «σπατάλη χρημάτων», λέει η Glenis Scadding, αντιπρόεδρος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Euforea. «Τα αντιισταμινικά από το στόμα προσφέρουν ελάχιστη επιπλέον διαφορά σε σχέση με ένα ρινικό κορτικοστεροειδές», αναφέρει η ίδια.

4. Ξεκινήστε τη θεραπεία σας πριν ξεκινήσει η περίοδος των αλλεργιών

Μην περιμένετε μέχρι να νιώσετε συμπτώματα για να αρχίσετε να χρησιμοποιείτε το ρινικό σπρέι σας: η έναρξη λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της περιόδου έχει τα καλύτερα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, σε μια δοκιμή, οι πάσχοντες από αλλεργική ρινίτιδα που άρχισαν να χρησιμοποιούν ενδορινικά κορτικοστεροειδή τέσσερις εβδομάδες πριν από την περίοδο της γύρης, τα πήγαν καλύτερα από εκείνους που ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν το σπρέι μόνο όταν εμφάνισαν συμπτώματα.

5. Εφαρμόστε το τακτικά – ακόμα και τις ημέρες που δεν έχετε συμπτώματα

«Όταν οι άνθρωποι λένε ότι [αυτά τα φάρμακα] είναι αναποτελεσματικά, συνήθως συμβαίνει για έναν από δύο λόγους», λέει ο Durham. «Είτε δεν τα λαμβάνουν σωστά, είτε δεν τα λαμβάνουν τακτικά».

Χρησιμοποιήστε τη θεραπεία σας την ίδια ώρα κάθε μέρα, ανεξάρτητα από το αν παρουσιάζετε συμπτώματα. Είναι επίσης σημαντικό να ακολουθείτε τις οδηγίες (σύμφωνα με μελέτες, η συχνότητα χρήσης, όπως η χρήση δύο φορές την ημέρα αντί για μία, μπορεί να επηρεάσει τη μείωση των συμπτωμάτων σε συνδυαστικά σπρέι κορτικοστεροειδών-αντιισταμινικών).

6. Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε σωστά τα ρινικά σπρέι…

Ακόμη και όταν επιλέγουμε ένα αποτελεσματικό ρινικό σπρέι, πολλοί από εμάς το εφαρμόζουμε λάθος. Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να σπρώχνουμε το μπουκάλι όσο πιο ψηλά γίνεται μέσα στη μύτη μας, να γέρνουμε το κεφάλι προς τα πίσω, να ψεκάζουμε και μετά να εισπνέουμε έντονα – όλα αυτά κατευθύνουν το φάρμακο προς το πίσω μέρος του λαιμού. Όμως, το φάρμακο πρέπει να παραμείνει στη μύτη για να δράσει.

Αντίθετα, ανασηκώστε το ρουθούνι και τοποθετήστε το σπρέι έτσι ώστε να στοχεύει προς το αυτί της ίδιας πλευράς (ίσως σας φανεί πιο εύκολο να πετύχετε τη σωστή γωνία χρησιμοποιώντας το αντίθετο χέρι). Θα πρέπει να μπει μόνο περίπου μισό εκατοστό (6 χιλιοστά) μέσα. Στη συνέχεια, γείρετε το κεφάλι σας ελαφρώς προς τα εμπρός και ψεκάστε. Προσπαθήστε να μην φυσήξετε τη μύτη σας αμέσως μετά. Αυτό επιτρέπει στο φάρμακο να πάει εκεί που είναι πιο αποτελεσματικό και να παραμείνει εκεί – αντί να απομακρυνθεί αμέσως.

7. …και τις οφθαλμικές σταγόνες

Πολλοί άνθρωποι γέρνουν το κεφάλι τους προς τα πίσω και προσπαθούν να ρίξουν το φάρμακο ακριβώς πάνω στο μάτι. Αυτό συχνά αποτυγχάνει, καθώς το υγρό χύνεται αμέσως έξω (ή δεν απλώνεται σε ολόκληρη την επιφάνεια του ματιού).

Αντίθετα, γείρετε το κεφάλι σας στο πλάι, ρίξτε το φάρμακο στην εσωτερική γωνία και ανοιγοκλείστε τα βλέφαρα, συμβουλεύουν οι Scadding και Durham. Με αυτόν τον τρόπο, το φάρμακο κατανέμεται πιο ομοιόμορφα σε όλο το μάτι.

8. Μειώστε τους παράγοντες που προκαλούν αλλεργία

Πέρα από τα φάρμακα, προσέξτε την έκθεσή σας σε πιθανά αλλεργιογόνα. Το να διατηρείτε τα παράθυρα κλειστά – ακόμη και τη νύχτα, δυστυχώς – μπορεί να βοηθήσει, όπως και το να φοράτε γυαλιά ηλίου ή μάσκα όταν βγαίνετε έξω. Είναι επίσης σημαντικό να πλένεστε καλά (ιδανικά, να κάνετε ένα ντους) όταν επιστρέφετε αφού έχετε περάσει χρόνο έξω. Διαφορετικά, αλλεργιογόνα όπως η γύρη προσκολλώνται στα μαλλιά και στο πρόσωπό σας, όπου όχι μόνο συνεχίζουν να σας ερεθίζουν, αλλά μπορούν να μεταφερθούν στα έπιπλα και τα κλινοσκεπάσματά σας, λένε οι αλλεργιολόγοι.

9. Εάν εξακολουθείτε να υποφέρετε, μην καθυστερείτε να αναζητήσετε βοήθεια

Πολλοί από εμάς υποτιμούμε την αλλεργική ρινίτιδα ως ένα απλό κομμάτι της άνοιξης. Ωστόσο, αυτό είναι περιττό και, το χειρότερο, μπορεί να είναι επιβλαβές. Τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, επηρεάζει την ποιότητα ζωής, το αναπνευστικό σύστημα, τον ύπνο και, στα παιδιά, τη σχολική επίδοση. «Συχνά παραβλέπεται ως “απλώς μια μπουκωμένη μύτη”», λέει ο Barrie Cohen, παιδοαλλεργιολόγος. «Αλλά αν υποφέρετε, έστω και για τρεις μήνες τον χρόνο, αυτό είναι σημαντικό».

Εάν διαχειρίζεστε σωστά τα συμπτώματά σας και εξακολουθείτε να δυσκολεύεστε, επισκεφθείτε τον προσωπικό σας γιατρό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να μην πρόκειται καθόλου για αλλεργική ρινίτιδα, αλλά για άσθμα ή άλλη αναπνευστική νόσο.Ακόμη και όταν πρόκειται για αλλεργική ρινίτιδα, οι άνθρωποι μπορούν να επωφεληθούν από άλλες θεραπείες – όπως η ανοσοθεραπεία σε αλλεργιογόνα – που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση ακόμη και σοβαρών συμπτωμάτων μακροπρόθεσμα, ώστε να απολαύσουν επιτέλους το καλοκαίρι χωρίς τη συνηθισμένη ταλαιπωρία.

Αποποίηση ευθύνης: Όλο το περιεχόμενο αυτού του άρθρου παρέχεται μόνο για γενική ενημέρωση και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως υποκατάστατο της ιατρικής συμβουλής του δικού σας γιατρού ή οποιουδήποτε άλλου επαγγελματία υγείας. Το BBC δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε διάγνωση γίνει από χρήστη με βάση το περιεχόμενο αυτού του ιστότοπου. Συμβουλευτείτε πάντα τον γιατρό σας εάν ανησυχείτε για την υγεία σας.