Επενδυτικό clawback: Χαμένη ευκαιρία για την καινοτομία και τους ασθενείς η νέα απόφαση

Η πρόσφατη δημοσίευση του Φύλλου Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) για το επενδυτικό clawback της περιόδου 2026–2027 προκάλεσε την έντονη και αιτιολογημένη αντίδραση του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ).

Με μια σκληρή επιστολή προς την ηγεσία των Υπουργείων Υγείας, Ανάπτυξης και Οικονομικών, ο Σύνδεσμος εκφράζει τη βαθιά του απογοήτευση, υπογραμμίζοντας πως οι τεκμηριωμένες προτάσεις του κλάδου αγνοήθηκαν επιδεικτικά.

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, το νέο πλαίσιο δεν αποτελεί απλώς μια χαμένη ευκαιρία για την οικονομία, αλλά μια επιλογή που πλήττει άμεσα την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες. Η επιστολή, η οποία κοινοποιήθηκε επίσης στον Υπουργό Επικρατείας, καθώς και στους προέδρους της ΕΣΑμεΑ και της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, αναδεικνύει τρία κομβικά σημεία που καθιστούν το νέο μέτρο προβληματικό.

Ο αποκλεισμός των πολυεθνικών από το επενδυτικό κάδρο

Το πρώτο σοβαρό «αγκάθι» αφορά τον περιορισμό των δικαιούχων. Το ΦΕΚ ορίζει ότι δικαίωμα συμμετοχής έχουν αποκλειστικά οι ελληνικές μητρικές εταιρείες που καταβάλλουν clawback. Με αυτή τη ρύθμιση, τίθενται εκτός κάδρου οι αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας μέσω υποκαταστημάτων.

Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει το προφανές: η ανάπτυξη νέων φαρμάκων σε παγκόσμια κλίμακα πραγματοποιείται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα από πολυεθνικούς κολοσσούς. Ο αποκλεισμός τους από τα κίνητρα επένδυσης στην Ελλάδα ισοδυναμεί με πλήρη άγνοια της διεθνούς φαρμακευτικής πραγματικότητας και στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα να προσελκύσει κεφάλαια που προορίζονται για την αιχμή της επιστήμης.

Έρευνα και επενδύσεις: Δύο κόσμοι σε έναν προϋπολογισμό

Ένα ακόμη σημείο τριβής είναι η απουσία διαχωρισμού μεταξύ των κονδυλίων για Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D) και των γενικότερων επενδυτικών σχεδίων. Ο Σύνδεσμος τονίζει ότι οι κλινικές μελέτες δεν είναι μια «συνηθισμένη» επένδυση σε υποδομές.

Έχουν εντελώς διαφορετική μεθοδολογία, ακολουθούν αυστηρά επιστημονικά πρωτόκολλα και παρουσιάζουν μια πολυπλοκότητα που δεν μπορεί να εξισωθεί με την αγορά εξοπλισμού ή την ανέγερση κτιρίων. Η έλλειψη διακριτού προϋπολογισμού και αντιμετώπισης δημιουργεί ανυπέρβλητα γραφειοκρατικά και λειτουργικά εμπόδια στην υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων.

Το ανέφικτο χρονοδιάγραμμα των κλινικών μελετών

Η πλέον μη ρεαλιστική πτυχή του νέου πλαισίου αφορά τους χρόνους υλοποίησης. Το άρθρο 7 απαιτεί την ολοκλήρωση του 70% του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως το τέλος του έργου, ενώ το άρθρο 3 θέτει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2028.

Όπως υπενθυμίζει ο ΣΦΕΕ, μια σοβαρή κλινική μελέτη απαιτεί τουλάχιστον 3 με 4 χρόνια για να ολοκληρωθεί. Μάλιστα, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών και της δραστηριότητας σημειώνεται στο τελικό στάδιο, όταν έχει πλέον ενταχθεί ο απαραίτητος αριθμός ασθενών. Το τρέχον χρονοδιάγραμμα είναι πρακτικά ανεφάρμοστο και έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τη διεθνή επιστημονική πρακτική.

Οι επιπτώσεις στην υγεία και την εθνική οικονομία

Οι προειδοποιήσεις του ΣΦΕΕ είναι σαφείς και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν την ευχέρεια να μεταφέρουν τα ερευνητικά τους προγράμματα σε άλλες χώρες με πιο φιλικό επενδυτικό περιβάλλον, χωρίς να διαταράξουν τον παγκόσμιο σχεδιασμό τους.

Σε αυτή την περίπτωση, ο πραγματικός χαμένος είναι ο Έλληνας ασθενής. Χάνει τη δυνατότητα δωρεάν πρόσβασης σε καινοτόμες και ακριβές θεραπείες χρόνια πριν αυτές κυκλοφορήσουν επίσημα στην αγορά. Παράλληλα:

• Το Εθνικό Σύστημα Υγείας επιβαρύνεται, καθώς στερείται της δωρεάν παροχής φαρμάκων που προσφέρουν οι κλινικές μελέτες.
• Η Εθνική Οικονομία χάνει πολύτιμους πόρους και άμεσες ξένες επενδύσεις.
• Η αγορά εργασίας στερείται θέσεων υψηλής εξειδίκευσης για επιστημονικό προσωπικό που αναγκάζεται να αναζητήσει την τύχη του στο εξωτερικό.

Ο ΣΦΕΕ καταλήγει στο συμπέρασμα πως η Πολιτεία, με τις τρέχουσες επιλογές της, κλείνει την πόρτα στην καινοτομία. Ο Σύνδεσμος ζητά την άμεση επανεκτίμηση του πλαισίου, ώστε η Ελλάδα να μην παραμείνει ουραγός, αλλά να καταστεί ένας πραγματικά ελκυστικός προορισμός για την έρευνα και την ανάπτυξη νέων θεραπειών που σώζουν ζωές.