Europanto: Ένας ανορθόδοξος τρόπος επικοινωνίας που τείνει να γίνει διεθνής γλώσσα

Δεν είναι αγγλικά, δεν είναι γαλλικά, δεν είναι γερμανικά ή ισπανικά. Και όμως, αν τη δεις γραμμένη ή την ακούσεις, κάτι καταλαβαίνεις. Το Europanto δεν είναι ακριβώς γλώσσα. Είναι ένας τρόπος επικοινωνίας που γεννήθηκε μέσα από την καθημερινότητα της Ευρώπης.

Επιμέλεια:

Ρούλα Μαντή

Η ιδέα ανήκει στον Ιταλό διερμηνέα Diego Marani, ο οποίος τη δεκαετία του ’90, εργαζόμενος στις Βρυξέλλες, παρατηρούσε ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο. Συνάδελφοι από διαφορετικές χώρες, χωρίς κοινή μητρική γλώσσα, επικοινωνούσαν χρησιμοποιώντας ένα μείγμα αγγλικών και λέξεων από τις δικές τους γλώσσες.

Δεν μιλούσαν «σωστά», αλλά συνεννοούνταν.

Πώς ακούγεται το Europanto

Στην πράξη, το Europanto μοιάζει κάπως έτσι:

— El café habe closed
— Und porqué habe closed
— Porqué de cafemaschine esse kaputt

Ή σε μια άλλη, πιο καθημερινή εκδοχή:

— Tu coming later en la meeting
— Yes, but ich habe kleines delay
— Ok, no problema, we start un poco μετά

Και ένα ακόμη παράδειγμα, πιο «τουριστικό»:

— Excuse, donde ist de metro station
— Go straight und then left, est very κοντά
— Danke, gracias, merci

Οι προτάσεις μπορεί να μοιάζουν ανορθόδοξες, αλλά το νόημα περνάει σχεδόν αβίαστα.

Χωρίς κανόνες, με έναν στόχο

Αυτό το αυθόρμητο υβρίδιο κατέγραψε και ονόμασε Europanto. Μια γλώσσα χωρίς κανόνες, χωρίς γραμματική, χωρίς καθορισμένο λεξιλόγιο. Η βασική της αρχή είναι απλή. Χρησιμοποιείς μια απλοποιημένη μορφή αγγλικών και προσθέτεις λέξεις από άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες που μοιάζουν οικείες. Ό,τι δεν ξέρεις, το επινοείς.

Το αποτέλεσμα είναι μια μορφή επικοινωνίας που δεν βασίζεται στην ακρίβεια αλλά στην κατανόηση. Ο στόχος δεν είναι να μιλήσεις σωστά, αλλά να σε καταλάβουν.

Από αστείο σε σχόλιο για την Ευρώπη

Το Europanto ξεκίνησε ως αστείο, ένα παιχνίδι ανάμεσα σε μεταφραστές και διερμηνείς. Πολύ γρήγορα όμως απέκτησε ευρύτερη διάσταση. Ο Marani έγραψε άρθρα, στήλες σε εφημερίδες, ακόμη και λογοτεχνικά κείμενα σε αυτή τη «γλώσσα», αναδεικνύοντας ότι πίσω από το χιούμορ υπάρχει μια σοβαρή παρατήρηση για τον τρόπο που επικοινωνούν οι Ευρωπαίοι.

Σε αντίθεση με το Esperanto, που σχεδιάστηκε ως μια οργανωμένη διεθνής γλώσσα, το Europanto δεν φιλοδοξεί να γίνει επίσημο εργαλείο επικοινωνίας. Δεν έχει δομή ούτε κανόνες. Βασίζεται στην ελευθερία.

Η πίεση των αγγλικών και η απελευθέρωση του λάθους

Αυτό που ουσιαστικά σχολιάζει είναι η κυριαρχία των αγγλικών στην Ευρώπη. Για εκατομμύρια ανθρώπους, τα αγγλικά λειτουργούν ως κοινή γλώσσα χωρίς να είναι μητρική. Αυτό συχνά δημιουργεί αμηχανία και περιορισμούς στην έκφραση.

Το Europanto έρχεται να χαλαρώσει αυτή την πίεση. Επιτρέπει στους ομιλητές να χρησιμοποιούν στοιχεία από τη δική τους γλώσσα, χωρίς να φοβούνται το λάθος.

Η φιλοσοφία του Marani είναι ότι η γλώσσα ανήκει σε αυτούς που τη χρησιμοποιούν. Δεν είναι ένα αυστηρό σύστημα που επιβάλλεται, αλλά ένα εργαλείο που διαμορφώνεται στην πράξη.

Μια πραγματικότητα που ήδη υπάρχει

Η ίδια η ευρωπαϊκή καθημερινότητα ενισχύει αυτή την ιδέα. Σε πόλεις όπως οι Βρυξέλλες όπου συνυπάρχουν πολλές γλώσσες, η επικοινωνία συχνά μοιάζει ήδη με Europanto. Προτάσεις που ξεκινούν σε μία γλώσσα και καταλήγουν σε άλλη δεν είναι εξαίρεση.

Παράλληλα, ενώ πολλοί Ευρωπαίοι γνωρίζουν ξένες γλώσσες, λιγότεροι τις χρησιμοποιούν ενεργά. Ο φόβος του λάθους παραμένει. Σε αυτό το πλαίσιο, το Europanto λειτουργεί σχεδόν απελευθερωτικά. Προτείνει μια απλή ιδέα: αν σε καταλαβαίνουν, έχεις πετύχει.

Ένα παιχνίδι με νόημα

Ο ίδιος ο δημιουργός του επιμένει ότι πρόκειται για ένα παιχνίδι και όχι για μια νέα διεθνή γλώσσα. Ωστόσο, η απήχησή του δείχνει ότι αγγίζει μια πραγματική ανάγκη.

Το Europanto ίσως να μην γίνει ποτέ επίσημη γλώσσα. Καταγράφει όμως κάτι που ήδη συμβαίνει. Μια Ευρώπη όπου οι γλώσσες μπλέκονται, προσαρμόζονται και τελικά υπηρετούν τον ίδιο στόχο: να φέρνουν τους ανθρώπους πιο κοντά.