Ανάλυση Politico: Γιατί η κεντροαριστερά της Ευρώπης δεν μπορεί να σταματήσει να χάνει

Για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά υπήρξε η κύρια πολιτική έκφραση των εργατικών τάξεων, των συνδικάτων και του βιομηχανικού προλεταριάτου, χτίζοντας ηγετικές φυσιογνωμίες όπως ο Βίλι Μπραντ και ο Φρανσουά Μιτεράν. Σήμερα, όμως, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα από τη Δανία έως τη Γερμανία και τη Γαλλία μοιάζουν πολιτικά méta, χωρίς σαφή αφήγηση, χωρίς ξεκάθαρο κοινωνικό συμβόλαιο και, κυρίως, χωρίς την εμπιστοσύνη των παραδοσιακών τους ψηφοφόρων.

Η αποβιομηχάνιση από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, η πτώση της συνδικαλιστικής πυκνότητας και η έκρηξη της κρίσης ακρίβειας άφησαν την παλιά εκλογική τους βάση εκτεθειμένη, ενώ οι ηγεσίες επέλεξαν να μετακινηθούν προς το κέντρο σε μια «ανώδυνη» διαχείριση κρίσεων.

Η Δανία είναι το πιο πρόσφατο καμπανάκι για την ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά. Οι Σοσιαλδημοκράτες της πρωθυπουργού Μέτε Φρεντέρικσεν κατέγραψαν τα χειρότερα αποτελέσματά τους από το 1903, παρότι αναδείχθηκαν πρώτο κόμμα, με τους εργαζόμενους που πλήττονται από το κόστος ζωής να στρέφονται στο ακροδεξιό Danish People’s Party και τους αριστερούς ψηφοφόρους να μετακινούνται προς την Green Left, απορρίπτοντας τη σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό και τη συγκυβέρνηση με την Κεντροδεξιά.

Στην ανάλυσή του, ο γενικός γραμματέας του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Τζιάκομο Φιλιμπέκ, αποδίδει την πτώση σε οργή για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίστηκε την κρίση ακρίβειας, επιδεινωμένη από τον πόλεμο στο Ιράν που εκτίναξε τις τιμές της ενέργειας, ενώ τοπικά στελέχη κατηγορούν την ηγεσία ότι «εγκατέλειψε τις κόκκινες αξίες».

Η ταυτότητα της Κεντροαριστεράς σε κρίση

Η κρίση δεν περιορίζεται στη Σκανδιναβία: στη Γερμανία, το SPD έχασε μετά από 35 χρόνια τον έλεγχο του βιομηχανικού κρατιδίου Ρηνανίας-Παλατινάτου, ενώ στη Βάδη-Βυρτεμβέργη περιορίστηκε σε μόλις 5,5%, με την εκστρατεία να κυριαρχείται από τη στασιμότητα της οικονομίας.

Στη Γαλλία, οι Σοσιαλιστές μπορεί να κρατούν συμβολικά προπύργια όπως το Παρίσι και τη Μασσαλία, αλλά σε εθνικό επίπεδο έχουν συρρικνωθεί σε 65 έδρες στη Βουλή, αφού αναγκάστηκαν ακόμη και να πουλήσουν τα ιστορικά κεντρικά τους για να αποπληρώσουν χρέη.

Πολιτικοί αναλυτές μιλούν για μια Κεντροαριστερά που «δεν ξέρει πλέον πού ανήκει», έχοντας υιοθετήσει προγράμματα σχεδόν δυσδιάκριτα από εκείνα της Κεντροδεξιάς, σε μια απόπειρα «να ικανοποιήσει τους πάντες» που τελικά δεν πείθει κανέναν.

Ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, κυβερνώντας σε συνασπισμό με Πράσινους και Φιλελεύθερους, κατηγορείται ότι έπεσε στην «παγίδα του κεντρισμού», αδυνατώντας να επιβάλει ξεκάθαρες γραμμές σε θέματα όπως η κλιματική κρίση και η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ εμφανίζεται να ακολουθεί μια παρόμοια «αναποτελεσματική κεντρώα» στρατηγική, την ώρα που οι πολίτες πνίγονται από την ακρίβεια και τη διάβρωση του κοινωνικού κράτους.

Κεντροαριστερά ανάμεσα σε Τραμπ και Σάντσεθ

Ένας απρόσμενος «σύμμαχος» της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η αντιπαράθεση με τον Αμερικανό πρόεδρο κινητοποίησε μέρος της προοδευτικής βάσης, όπως στην περίπτωση της Δανίας όπου η άρνηση της Φρεντέρικσεν να υποκύψει στις πιέσεις του για την προσάρτηση της Γροιλανδίας φέρεται να μετρίασε την εκλογική συντριβή.

Ωστόσο, ακόμη και στελέχη των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων αναγνωρίζουν ότι δεν μπορεί να στηριχθεί μακροπρόθεσμη στρατηγική σε αντι-MAGA ρητορική, ιδίως σε μια Ευρώπη που βομβαρδίζεται από διαδοχικές κρίσεις – από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι την ενεργειακή φτώχεια.

Το μοναδικό σχεδόν success story της ηπειρωτικής Κεντροαριστεράς είναι ο Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία, του οποίου το PSOE παραμένει ισχυρό, επειδή επέλεξε να κυβερνήσει με εταίρους στα αριστερά του και να εφαρμόσει πραγματικά προοδευτικές πολιτικές, όπως το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και οι μεγάλες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει «υιοθετήσει» τα αιτήματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, από την πράσινη μετάβαση και το φεμινιστικό κίνημα μέχρι τις φιλελεύθερες πολιτικές μετανάστευσης και την υπεράσπιση της παλαιστινιακής κρατικότητας, διατηρώντας την προοδευτική ψήφο εντός του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, αν και αυτό ενδέχεται να του κοστίσει μελλοντικά σε συμμαχίες, σύμφωνα με το Politico.

Την ίδια ώρα, στη Γερμανία, ο αντικαγκελάριος και συμπρόεδρος του SPD, Λαρς Κλινγκμπάιλ, επιχειρεί μια στροφή «πίσω στα βασικά», ανακοινώνοντας φοροελαφρύνσεις για το 95% των φορολογουμένων και αυξημένη φορολογία για τους πλουσιότερους, σε μια προσπάθεια επανασύνδεσης με τα «ψωμί και βούτυρο» ζητήματα της καθημερινότητας.

Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Τόμπιας Κρέμερ μιλά για ανάγκη συνδυασμού οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης και προστασίας της ευρωπαϊκής αυτονομίας απέναντι σε Λευκό Οίκο, Κρεμλίνο και Πεκίνο, προαναγγέλλοντας μια δύσκολη μάχη της Κεντροαριστεράς για να ξαναβρεί πυξίδα πριν χαθεί οριστικά από τον πολιτικό χάρτη.