Χαργκ ή Κεσμ; Τα δύο νησιά στόχοι της αμερικανικής χερσαίας επιχείρησης

Η συζήτηση για το ενδεχόμενο μιας άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν επανέρχεται δυναμικά, καθώς οι πληροφορίες για διπλωματικές διεργασίες υποχωρούν και αντικαθίστανται από σενάρια επιχειρησιακής προετοιμασίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, μεταξύ αυτών και της The Washington Post, το Πεντάγωνο εξετάζει σχέδια για «πολλών εβδομάδων» χερσαίες επιχειρήσεις, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν θα λάβουν την τελική έγκριση από τον Ντόναλντ Τραμπ. Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκονται δύο νησιά στρατηγικής σημασίας στον Περσικό Κόλπο: το νησί Χαργκ και το νησί Κεσμ, τα οποία, υπό διαφορετικές συνθήκες, θα μπορούσαν να αποτελέσουν το πρώτο πεδίο μιας ενδεχόμενης αμερικανικής απόβασης.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, η επιλογή στόχου δεν είναι απλώς στρατιωτική – είναι βαθιά γεωπολιτική, με συνέπειες που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Το νησί Χαργκ θεωρείται η «καρδιά» των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, καθώς μέσω αυτού διακινείται περίπου το 90% του ιρανικού πετρελαίου. Η κατάληψή του θα μπορούσε να προσφέρει στις ΗΠΑ ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, επιτρέποντάς τους να ασκήσουν πίεση στην Τεχεράνη για την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και ενδεχομένως για ευρύτερες παραχωρήσεις στον ενεργειακό τομέα. Ωστόσο, η στρατηγική αξία του Χαργκ συνοδεύεται από εξαιρετικά υψηλό επιχειρησιακό κόστος.

Το νησί βρίσκεται σε απόσταση περίπου 200 χιλιομέτρων από τις πλησιέστερες φιλικές ακτές, όπως αυτές της Σαουδικής Αραβίας ή του Κουβέιτ, γεγονός που καθιστά την απόβαση ιδιαίτερα σύνθετη. Επιπλέον, η ιρανική αντιαεροπορική άμυνα και οι πυραυλικές δυνατότητες στην περιοχή παραμένουν ισχυρές, αυξάνοντας τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών για τις αμερικανικές δυνάμεις.

Από την άλλη πλευρά, το νησί Κεσμ, που βρίσκεται εντός των Στενών του Ορμούζ και σε μικρή απόσταση από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εμφανίζεται ως πιο «προσβάσιμος» στόχος από επιχειρησιακής άποψης. Η εγγύτητά του σε πιθανές βάσεις εκκίνησης θα μπορούσε να διευκολύνει μια ταχεία στρατιωτική επιχείρηση κατάληψης.

Ωστόσο, εδώ ανακύπτει το κρίσιμο ερώτημα της στρατηγικής χρησιμότητας. Η κατοχή του Κεσμ δεν θα εξασφάλιζε τον έλεγχο των Στενών, καθώς το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να τα απειλεί από τις ηπειρωτικές του ακτές, χρησιμοποιώντας πυραύλους και drones. Με άλλα λόγια, η επιχείρηση θα είχε περιορισμένο πρακτικό αποτέλεσμα, ενώ θα εξέθετε τις αμερικανικές δυνάμεις σε συνεχή ασύμμετρη απειλή.

• Η επιλογή μεταξύ των δύο στόχων αντανακλά ένα βαθύτερο δίλημμα: τακτική ευκολία έναντι στρατηγικού οφέλους. Το Κεσμ είναι πιο εύκολο να καταληφθεί, αλλά δεν αλλάζει ουσιαστικά το ισοζύγιο ισχύος. Το Χαργκ, αντίθετα, θα μπορούσε να πλήξει καίρια την ιρανική οικονομία, αλλά η επιχείρηση θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη. Σε κάθε περίπτωση, και τα δύο σενάρια συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους κλιμάκωσης.

Η Τεχεράνη έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι θα αντιδράσει δυναμικά σε οποιαδήποτε απόβαση. Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει μαζικά πλήγματα κατά της ενεργειακής υποδομής των χωρών του Κόλπου, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου – ακόμη και πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, η εμπλοκή συμμάχων του Ιράν, όπως οι Χούθι, θα μπορούσε να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στο στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, επεκτείνοντας τη σύγκρουση σε πολλαπλά μέτωπα.

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι το πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Μια επιχείρηση με υψηλές απώλειες θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην αμερικανική κοινή γνώμη, μετατρέποντας μια στρατιωτική αποτυχία σε πολιτική κρίση για τον εκάστοτε πρόεδρο. Το φάσμα μιας παρατεταμένης σύγκρουσης χωρίς σαφές αποτέλεσμα λειτουργεί αποτρεπτικά για την Ουάσιγκτον, η οποία γνωρίζει ότι η κατάληψη ενός νησιού δεν ισοδυναμεί με στρατηγική νίκη.

• Παρά τα ρίσκα, η αδράνεια ενδέχεται να είναι εξίσου επικίνδυνη για τις ΗΠΑ. Η διατήρηση ενός de facto ελέγχου του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ευρύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη, με τις χώρες του Κόλπου να αναζητούν νέες ισορροπίες και να προσεγγίζουν δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η επιρροή της Ουάσιγκτον στην περιοχή θα μειωνόταν σημαντικά, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική αρχιτεκτονική.

Συνολικά, η πιθανή επιλογή στόχου – είτε το Χαργκ είτε το Κεσμ – δεν αποτελεί απλώς στρατιωτική απόφαση, αλλά έναν σύνθετο υπολογισμό κινδύνου, κόστους και γεωπολιτικού οφέλους. Το βέβαιο είναι ότι οποιαδήποτε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα σηματοδοτήσει μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση στην αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν, με επιπτώσεις που θα ξεπεράσουν κατά πολύ τα όρια του Περσικού Κόλπου.