Τραμπ-Σι: Συμφιλίωση on camera, σύγκρουση στο παρασκήνιο- Γιατί έπεσε η μετοχή της Boeing

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει τη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο ως νέα αρχή στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας. Η ανακοίνωση ότι το Πεκίνο δέχθηκε να αγοράσει περίπου 200 «μεγάλα» αεροσκάφη της Boeing ήρθε να ενισχύσει το αφήγημα μιας εμπορικής αποκλιμάκωσης ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.

Ωστόσο, πίσω από τις θερμές δηλώσεις και την εικόνα επαναπροσέγγισης, η πραγματικότητα παραμένει πολύ πιο σύνθετη. Η μετοχή της Boeing υποχώρησε, καθώς οι αγορές περίμεναν πολύ μεγαλύτερη παραγγελία, ενώ την ίδια στιγμή η αμερικανική κυβέρνηση συνέχισε να στέλνει σκληρά μηνύματα προς το Πεκίνο για το Ιράν, την τεχνητή νοημοσύνη, την κυβερνοασφάλεια, την Ταϊβάν και την κινεζική επιρροή στις ΗΠΑ.

Το αποτέλεσμα είναι μια συνάντηση με δύο παράλληλες αναγνώσεις: στην επιφάνεια, συμφωνίες και φιλοφρονήσεις· στο παρασκήνιο, βαθιά καχυποψία και γεωπολιτικός ανταγωνισμός.

Η ανακοίνωση Τραμπ για τα 200 Boeing

Σε απόσπασμα συνέντευξης που παραχώρησε στο Fox News μετά τη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Κινέζος πρόεδρος αποδέχθηκε την αγορά 200 αεροσκαφών της Boeing.

«Ένα από τα πράγματα που εκείνος αποδέχθηκε είναι να αγοράσει 200 αεροσκάφη. Boeing. 200 μεγάλα», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Όταν ρωτήθηκε αν πρόκειται για οριστική δέσμευση, απάντησε: «Πιστεύω πως είναι μια δέσμευση», χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες για τα μοντέλα, την αξία, το χρονοδιάγραμμα ή τις κινεζικές εταιρείες που θα παραλάβουν τα αεροσκάφη.

Η απουσία συγκεκριμένων στοιχείων είναι κρίσιμη. Στην αεροπορική βιομηχανία, υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε πολιτική δήλωση, προσύμφωνο, μνημόνιο κατανόησης και δεσμευτική παραγγελία. Μέχρι να υπάρξουν ανακοινώσεις από την Boeing ή από κινεζικές αεροπορικές εταιρείες, η δήλωση Τραμπ παραμένει πολιτικά σημαντική αλλά εμπορικά ατελής.

Γιατί έπεσε η μετοχή της Boeing

Η ανακοίνωση για 200 αεροσκάφη θα μπορούσε υπό άλλες συνθήκες να θεωρηθεί εντυπωσιακή. Όμως η Wall Street αντέδρασε αρνητικά, επειδή οι προσδοκίες είχαν ανέβει πολύ ψηλότερα.

Αμερικανικά μέσα μετέδιδαν εδώ και μήνες ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να προχωρήσει σε παραγγελία-ρεκόρ περίπου 500 Boeing 737 MAX και ακόμη περίπου 100 μεγάλων αεροσκαφών, όπως τα 787 Dreamliner και 777. Σε αυτό το πλαίσιο, τα «200 μεγάλα» αεροσκάφη που ανέφερε ο Τραμπ εμφανίστηκαν ως αποτέλεσμα χαμηλότερο από το αναμενόμενο.

Η μετοχή της Boeing κατέγραψε πτώση άνω του 5% μετά τη δημοσιοποίηση του αποσπάσματος της συνέντευξης, προτού περιορίσει μέρος των απωλειών της. Γύρω στις 19:55 ώρα Ελλάδας, η πτώση διαμορφωνόταν κοντά στο 4%.

Με άλλα λόγια, η αγορά δεν τιμώρησε μια μικρή συμφωνία. Τιμώρησε μια συμφωνία που φάνηκε μικρότερη από τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί.

Η Boeing ως σύμβολο της εμπορικής προσέγγισης

Η παρουσία του Κέλι Όρτμπεργκ, επικεφαλής της Boeing, στην αμερικανική επιχειρηματική αποστολή που συνόδευσε τον Τραμπ στην Κίνα, έδειχνε εξαρχής ότι η αεροπορική βιομηχανία θα είχε κεντρικό ρόλο στις συζητήσεις.

Νωρίτερα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ είχε δηλώσει στο CNBC ότι αναμένει «μεγάλες παραγγελίες» για την Boeing. Η δήλωση αυτή είχε ενισχύσει τις προσδοκίες ότι η συνάντηση Τραμπ – Σι θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια θεαματική εμπορική ανακοίνωση.

Για τον Τραμπ, μια μεγάλη κινεζική παραγγελία Boeing προσφέρει ισχυρό πολιτικό υλικό: αμερικανική βιομηχανία, εξαγωγές, θέσεις εργασίας και διαπραγματευτική επιτυχία απέναντι στο Πεκίνο. Για τον Σι, αντίστοιχα, μια τέτοια κίνηση επιτρέπει στην Κίνα να δείξει διάθεση αποκλιμάκωσης χωρίς να κάνει εμφανείς στρατηγικές παραχωρήσεις.

Όμως η Boeing είναι μόνο η βιτρίνα. Η πραγματική σχέση ΗΠΑ – Κίνας κρίνεται σε πολύ σκληρότερα πεδία.

Η εντολή του Λευκού Οίκου: «Μην προκαλείτε την Κίνα»

Σύμφωνα με το δεύτερο κείμενο που έχεις συγκεντρώσει, ο Λευκός Οίκος είχε στείλει μήνυμα σε ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους μήνες πριν από την άφιξη του Τραμπ στο Πεκίνο: να αποφύγουν περιττές αντιπαραθέσεις με την Κίνα, μικρές ή μεγάλες, οι οποίες θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την προσπάθεια του προέδρου για προσέγγιση.

Η οδηγία αυτή είναι αποκαλυπτική. Δείχνει ότι ο Τραμπ ήθελε να εμφανιστεί στο Πεκίνο ως ηγέτης που μπορεί να κλείσει συμφωνίες με τον μεγαλύτερο οικονομικό, στρατιωτικό και τεχνολογικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ.

Όμως η πραγματικότητα δεν ακολούθησε τη γραμμή του Λευκού Οίκου. Τις εβδομάδες πριν από τη συνάντηση, η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε σε σειρά κινήσεων που έδειχναν ακριβώς το αντίθετο: κυρώσεις, κατηγορίες για τεχνολογική κλοπή, κυβερνοαπειλές, διώξεις για κινεζική επιρροή και μέτρα για κινεζικές εταιρείες που φέρονται να συνδέονται με το Ιράν.

Οι κυρώσεις για το Ιράν και το μήνυμα προς το Πεκίνο

Ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία ήταν το Ιράν. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, παρείχαν δεδομένα στόχευσης στην Τεχεράνη, επιτρέποντας επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, υπήρξαν ενέργειες κατά μεσαίου μεγέθους κινεζικών εισαγωγέων πετρελαίου, οι οποίοι φέρονται να αγόραζαν μυστικά ιρανικό πετρέλαιο. Η Ουάσιγκτον θέλει να πιέσει το Πεκίνο να περιορίσει τους οικονομικούς διαύλους που στηρίζουν την Τεχεράνη, ειδικά σε μια περίοδο όπου η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

Αυτό δημιουργεί μια εμφανή αντίφαση. Από τη μία, ο Τραμπ μιλά για καλή σχέση με τον Σι και για νέες εμπορικές συμφωνίες. Από την άλλη, η ίδια του η κυβέρνηση επιβάλλει μέτρα σε κινεζικές εταιρείες για μια υπόθεση που αγγίζει την ασφάλεια των αμερικανικών δυνάμεων.

Η Ταϊβάν παραμένει η μεγάλη κόκκινη γραμμή

Το μεγαλύτερο στρατηγικό αγκάθι παραμένει η Ταϊβάν. Η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με το κείμενο, έχει σχεδιάσει πακέτο στρατιωτικής βοήθειας ύψους 13 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, αλλά η τελική έγκριση καθυστέρησε μέχρι την επιστροφή του Αμερικανού προέδρου από την Κίνα.

Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι τυχαία. Έδωσε στον Σι Τζινπίνγκ χρόνο να εκφράσει τις αντιρρήσεις του και επέτρεψε στον Τραμπ να αποφύγει μια άμεση έκρηξη στη συνάντηση του Πεκίνου.

Παρά ταύτα, ο Σι προειδοποίησε τον Τραμπ ότι μπορεί να υπάρξουν «συγκρούσεις» ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις εξαιτίας της Ταϊβάν. Η προειδοποίηση αυτή δείχνει ότι, όσα Boeing κι αν αγοράσει η Κίνα, το ζήτημα της Ταϊβάν εξακολουθεί να έχει τη δύναμη να τινάξει στον αέρα οποιαδήποτε περίοδο αποκλιμάκωσης.

Τεχνητή νοημοσύνη και κατηγορίες για κινεζική κλοπή τεχνολογίας

Ένα ακόμη μέτωπο αφορά την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Λευκός Οίκος έχει κατηγορήσει την Κίνα ότι κλέβει ή αντιγράφει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης από αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, χρησιμοποιώντας την τεχνική του λεγόμενου «distillation», δηλαδή την εκπαίδευση μικρότερων μοντέλων πάνω σε μεγαλύτερα και ακριβότερα συστήματα.

Στα τέλη Απριλίου, ο Μάικλ Κράτσιος, σύμβουλος του προέδρου για την επιστήμη και την τεχνολογία, κατηγόρησε κινεζικές οντότητες ότι εκμεταλλεύονται αμερικανική τεχνογνωσία και καινοτομία για να αναπτύξουν δικά τους προηγμένα συστήματα AI.

Αυτό το πεδίο έχει τεράστια σημασία. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Κίνας δεν αφορά πλέον μόνο δασμούς, εμπορικά ελλείμματα ή αεροσκάφη. Αφορά την κυριαρχία στις τεχνολογίες που θα καθορίσουν την οικονομική και στρατιωτική ισχύ τις επόμενες δεκαετίες.

Κυβερνοασφάλεια: Το αόρατο μέτωπο

Το δεύτερο κείμενο αναφέρεται επίσης σε προειδοποιήσεις αμερικανικών και συμμαχικών υπηρεσιών για κινεζικές κυβερνοαπειλές. Οι ΗΠΑ, μαζί με υπηρεσίες από τη Βρετανία, την Ιαπωνία και άλλες χώρες, έχουν προειδοποιήσει για εξελισσόμενες τακτικές Κινέζων κρατικά υποστηριζόμενων χάκερ.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε η αναφορά ότι Κινέζοι χάκερ φέρονται να βρέθηκαν ξανά μέσα σε ευαίσθητη εσωτερική βάση δεδομένων του FBI, η οποία περιέχει πληροφορίες για στόχους παρακολούθησης.

Αυτό το είδος δραστηριότητας είναι δύσκολο να ενταχθεί σε ένα αφήγημα «νέας φιλίας». Ακόμη κι αν οι ηγέτες ανταλλάσσουν θερμές δηλώσεις, οι υπηρεσίες ασφαλείας και πληροφοριών των δύο χωρών εξακολουθούν να λειτουργούν σε περιβάλλον βαθιάς αντιπαλότητας.

Κινεζική επιρροή στις ΗΠΑ και η υπόθεση της δημάρχου στην Καλιφόρνια

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η υπόθεση της Άιλιν Γουάνγκ, δημάρχου της Αρκέιντια στην Καλιφόρνια, η οποία κατηγορήθηκε από ομοσπονδιακούς εισαγγελείς ότι εργαζόταν παράνομα για το Πεκίνο.

Η χρονική στιγμή των κατηγοριών, λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο Τραμπ – Σι, μπορεί να ήταν συμπτωματική. Όμως πολιτικά ήταν δύσκολο να περάσει απαρατήρητη. Η υπόθεση ενίσχυσε το αφήγημα των «γερακιών» της Ουάσιγκτον ότι η Κίνα δεν είναι απλώς εμπορικός ανταγωνιστής, αλλά επιχειρεί να επηρεάσει θεσμούς, υποδομές και πολιτικές διαδικασίες μέσα στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ μιλά για φιλία, τα «γεράκια» μιλούν για απειλή

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η απόσταση ανάμεσα στον τόνο του ίδιου του Τραμπ και στις κινήσεις πολλών αξιωματούχων της κυβέρνησής του.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε συμφιλιωτικός. Είπε στον Σι ότι είναι «σπουδαίος ηγέτης» και ότι είναι «τιμή» του να είναι φίλος του. Η δημόσια εικόνα ήταν αυτή μιας προσπάθειας επαναπροσέγγισης.

Όμως οι σκληροπυρηνικοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να κινούνται σε άλλη λογική: να υπενθυμίσουν, ακόμη και στον ίδιο τον πρόεδρο, ότι η Κίνα παραμένει η μεγαλύτερη γεωπολιτική απειλή για τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την ανάλυση που παρέθεσες, ειδικοί θεωρούν ότι η πρόσφατη έκρηξη μέτρων κατά της Κίνας μπορεί να είχε και εσωτερικό αποδέκτη: τον ίδιο τον Τραμπ. Να τον αναγκάσει δηλαδή να δει στοιχεία για κινεζικές ενέργειες που υπονομεύουν τις ΗΠΑ ή τους συμμάχους τους, ακόμη κι αν ο ίδιος προτιμά να δίνει έμφαση στην προσωπική σχέση του με τον Σι.

Η νέα στρατηγική πραγματικότητα

Η αμερικανική στρατηγική απέναντι στην Κίνα εμφανίζεται σήμερα διπλή. Από τη μία, ο Τραμπ θέλει συμφωνίες, αγορές, εξαγωγές και μια εικόνα προσωπικής διπλωματικής επιτυχίας. Από την άλλη, το κράτος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ βλέπει την Κίνα ως μακροπρόθεσμο αντίπαλο σε στρατιωτικό, τεχνολογικό και γεωπολιτικό επίπεδο.

Αυτό εξηγεί γιατί οι ίδιες ημέρες που παράγουν συζητήσεις για Boeing και εμπορικές παραγγελίες παράγουν ταυτόχρονα κυρώσεις, κατηγορίες για κυβερνοεπιθέσεις, ανησυχίες για AI και προειδοποιήσεις για την Ταϊβάν.

Η σχέση ΗΠΑ – Κίνας δεν χωρά σε απλές κατηγορίες. Δεν είναι ούτε καθαρή προσέγγιση ούτε ανοιχτή σύγκρουση. Είναι ένας ανταγωνισμός που διαχειρίζεται προσωρινές συμφωνίες χωρίς να αναιρεί τη στρατηγική καχυποψία.

Τι σημαίνει η συνάντηση Τραμπ – Σι

Η συνάντηση στο Πεκίνο έδωσε στον Τραμπ την ευκαιρία να παρουσιάσει εμπορικά αποτελέσματα: Boeing, ενέργεια, πιθανές αγορές αμερικανικών προϊόντων. Έδωσε επίσης στον Σι την ευκαιρία να εμφανιστεί ως ισότιμος συνομιλητής της Ουάσιγκτον και να θέσει τις κινεζικές κόκκινες γραμμές, κυρίως για την Ταϊβάν.

Όμως δεν έλυσε τα βαθύτερα προβλήματα. Η μετοχή της Boeing υπενθύμισε ότι οι αγορές ζητούν συγκεκριμένες συμφωνίες, όχι μόνο πολιτικές δηλώσεις. Οι κυρώσεις και οι κατηγορίες κατά κινεζικών εταιρειών υπενθύμισαν ότι η αμερικανική κρατική μηχανή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Κίνα ως αντίπαλο. Και η προειδοποίηση Σι για την Ταϊβάν έδειξε ότι ο κίνδυνος σύγκρουσης δεν έχει εξαφανιστεί.

Το συμπέρασμα

Η ανακοίνωση Τραμπ για 200 αεροσκάφη Boeing είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί για να αλλάξει τη μεγάλη εικόνα. Η πτώση της μετοχής της Boeing έδειξε ότι οι επενδυτές περίμεναν περισσότερα, ενώ η απουσία λεπτομερειών αφήνει ανοιχτό το ερώτημα αν πρόκειται για δεσμευτική συμφωνία ή για πολιτική υπόσχεση.

Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας παραμένουν γεμάτες αντιφάσεις. Ο Τραμπ μιλά για φιλία με τον Σι και για εμπορικές συμφωνίες, αλλά η κυβέρνησή του επιβάλλει κυρώσεις, προειδοποιεί για κινεζικές κυβερνοαπειλές, κατηγορεί το Πεκίνο για κλοπή τεχνολογίας και ετοιμάζει πακέτο στρατιωτικής βοήθειας προς την Ταϊβάν.

Η συνάντηση στο Πεκίνο μπορεί να προσέφερε μια εικόνα αποκλιμάκωσης. Δεν άλλαξε, όμως, τη βασική πραγματικότητα: ΗΠΑ και Κίνα παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν μακροχρόνιο ανταγωνισμό, όπου κάθε εμπορική συμφωνία μπορεί να λειτουργεί ως γέφυρα, αλλά κάθε ζήτημα ασφάλειας μπορεί να τη γκρεμίσει.