Η Μαρινέλλα στην αιωνιότητα: “Δεν μου άρεσαν ποτέ όλοι αυτοί οι υπέρτιτλοι… ντίβα, Εκάβη, θεά”

Πανελλήνια συγκίνηση από την είδηση του θανάτου της Μαρινέλλας, αγγίζοντας βαθιά το ελληνικό κοινό που μεγάλωσε μαζί της. Η απουσία της αφήνει ένα κενό ουσίας, γιατί μαζί της αποχωρεί ένας ιδιαίτερος τρόπος ερμηνείας που σφράγισε το ελληνικό τραγούδι. Η φωνή της έγινε μέρος της καθημερινότητας, συνδέθηκε με προσωπικές στιγμές και κράτησε μια σπάνια, διαχρονική σχέση με τον κόσμο.

Γεννημένη το 1938 στη Θεσσαλονίκη ως Κική Παπαδοπούλου, μεγάλωσε σε συνθήκες φτώχειας που η ίδια δεν αποσιώπησε ποτέ. «Θεσσαλονίκη μου, μεγάλη φτωχομάνα…» τραγούδησε αργότερα, επιστρέφοντας στις ρίζες μιας ζωής που ξεκίνησε δύσκολα αλλά με ισχυρά ερείσματα.

Ο πατέρας της, ψαράς, υπήρξε καθοριστικός: της έδωσε ελευθερία σε μια εποχή που δεν ήταν δεδομένη και διαμόρφωσε τον χαρακτήρα της. Από τα παιδικά θεατρικά μέχρι τα μπουλούκια της επαρχίας, η διαδρομή της χτίστηκε μέσα σε αντίξοες συνθήκες, όπου η τέχνη συναντούσε την επιβίωση.

Η καθιέρωση ήρθε μέσα από τη συνεργασία της με τον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον οποίο συνδέθηκε καλλιτεχνικά και προσωπικά. Η κοινή τους πορεία σφράγισε μια ολόκληρη εποχή του λαϊκού τραγουδιού, παρά τις δυσκολίες που η ίδια περιέγραφε με φειδώ.

Με τον Στέλιο Καζαντζίδη το πρώτο ραντεβού ήταν για ψάρεμα στη θάλασσα μαζί με τον πατέρα της. Όταν γνωρίστηκαν ο τραγουδιστής άκουσε τη Μαρινέλλα να λέει ότι πάει για ψάρεμα με τον μπαμπά της, το δικό του αγαπημένο χόμπι, και τελικά πήγαν και οι τρεις. Η Μαρινέλλα είχε πάρει πρώτα άδεια από τον πατέρα της. Την ιστορία αυτή έχει εξιστορήσει στο βιβλίο «Μαρινέλλα: Οι νύχτες που έγιναν μεσημέρια», του Γιάννη Ξανθούλη -κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Από συνέντευξή της στην Καθημερινή το 2202: «Ο Στέλιος απεχθανόταν τις φιοριτούρες και τους εντυπωσιασμούς. Τραγουδούσε σέργια, ίσια. Εκανε τα σπασίματα της φωνής του μόνο εκεί που το τραγούδι το “σήκωνε”». Σχετικά με το ενδεχόμενο επανασύνδεσής τους στη σκηνή, τόνιζε: «Πολλές φορές το κουβεντιάσαμε. Αλλά δεν ήθελε να το κάνει. “Να τραγουδήσω για ποιον;” έλεγε. Δεν εκτιμούσε ιδιαίτερα το κοινό. Στα χρόνια της απουσίας του όλα είχαν αλλάξει. Είχε αφήσει τη νύχτα στο Αλφα κι είχε πλέον φτάσει στο Ωμέγα… Αυτό, πάντως, το λάθος τού το χρεώνω: ότι στέρησε τη χαρά τού να τον ακούσουν λάιβ, από όσους τον αγαπούσαν αλλά και από τις νέες γενιές, που τον γνώρισαν και τον αγάπησαν μέσω των μανάδων, των πατεράδων, των παππούδων τους. Μου λείπει ο Στέλιος, ξέρεις. Είχε καρδιά μικρού παιδιού. Νοσταλγώ τα πρώτα μας χρόνια, τα αγαπησιάρικα. Μετά τον χωρισμό μας μείναμε φίλοι – και με τον ίδιο, και με τη Βάσω, τη γυναίκα του».

Μετά τον χωρισμό τους, στα μέσα της δεκαετίας του ’60, η Μαρινέλλα επαναπροσδιόρισε τη θέση της: από συνοδός εξελίχθηκε σε πρωταγωνίστρια.

Η μετάβαση αυτή αποτυπώθηκε και στον κινηματογράφο. Από την πρώτη της εμφάνιση το 1960 έως το 1970, συμμετείχε σε δεκάδες παραγωγές, συνδέοντας τη φωνή της με το ελληνικό σινεμά της εποχής. Στο πλαίσιο της Finos Film και υπό τη σκηνοθετική ματιά του Γιάννη Δαλιανίδη, ερμήνευσε τραγούδια που ξεπέρασαν τη λειτουργία του «μουσικού διαλείμματος» και έγιναν αυτόνομες στιγμές τέχνης.

Το 1968 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο: το «Σταλιά σταλιά» του Γιώργου Ζαμπέτα, από την ταινία «Ο πιο καλός ο μαθητής», ενίσχυσε τη δημοφιλία της, ενώ στο «Γοργόνες και Μάγκες» το «Άνοιξε πέτρα» των Μίμη Πλέσσα και Λευτέρη Παπαδόπουλου ταυτίστηκε με την καλλιτεχνική της ταυτότητα.

Ακολούθησαν συμμετοχές όπως στο «Γυμνοί στο δρόμο» με έργα των Σταύρου Ξαρχάκου και Ιάκωβου Καμπανέλλη, καθώς και στην «Παριζιάνα», δίπλα στη Ρένα Βλαχοπούλου.

Παράλληλα, η σκηνική της παρουσία μετασχημάτισε τη νυχτερινή διασκέδαση. Εγκατέλειψε τη στατικότητα προηγούμενων δεκαετιών και εισήγαγε μια πιο θεατρική, δυναμική ερμηνεία, επηρεασμένη από διεθνή πρότυπα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Φρανκ Σινάτρα, παρακολουθώντας την ζωντανά, είχε επισημάνει τη διεθνή της προοπτική. Η ίδια, ωστόσο, επέλεξε να παραμείνει προσανατολισμένη στο ελληνικό κοινό.

Η επαγγελματική της στάση υπήρξε εξίσου καθοριστική. Με πειθαρχία και έντονη αίσθηση ευθύνης, αντιμετώπιζε κάθε εμφάνιση με σοβαρότητα, δίνοντας σημασία στη λεπτομέρεια και στη συνολική εικόνα της ερμηνείας.

Διεκδίκησε καλύτερες συνθήκες εργασίας και συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός πιο οργανωμένου πλαισίου στη νυχτερινή σκηνή.

Η προσωπική της ζωή απασχόλησε επίσης έντονα τη δημόσια σφαίρα. Ο γάμος της με τον Τόλη Βοσκόπουλο το 1973 εξελίχθηκε σε γεγονός μαζικής απήχησης. «Έξω να γίνεται αλαλαγμός, κι εμείς μέσα να αγωνιούμε σαν να ήμασταν όμηροι», θυμόταν η ίδια, περιγράφοντας μια σκηνή που αποτυπώνει τη σχέση της με το κοινό.

Παράλληλα, διατηρούσε επαφές με σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης και η Ειρήνη Παππά, εμπειρίες που, όπως έλεγε, αποτέλεσαν «πραγματικό σχολείο».

Ακούραστη μέχρι το τέλος, παρέμεινε ενεργή στη σκηνή, μεταδίδοντας κάθε φορά μια ενέργεια που έφτανε άμεσα στο κοινό. «Τραγουδάω εξήντα τόσα χρόνια, αλλά ποτέ δεν ένιωσα ότι έκλεισα τον κύκλο μου», είχε πει με χαρακτηριστική απλότητα.

Σε συνέντευξή της στην Καθημερινή το 2023: «Ολα αυτά τα χρόνια, είναι δυνατόν το κοινό μου να είναι το ίδιο; Εχουν πεθάνει όλοι οι παλιοί μου ακροατές και όλοι οι παλιοί μου φίλοι. Μην κοιτάς που εγώ ζω και υπάρχω. Χτύπα ξύλο… Λοιπόν. Εγώ υπάρχω. Γιατί θέλω να υπάρχω. Τώρα, αν με κουράζουν τα ”μύθος”, ”ντίβα” κ.ά… Δεν θα πω τη λέξη ”κουράζουν”. Με αφήνουν παντελώς αδιάφορη. Δεν μου άρεσαν ποτέ όλοι αυτοί οι υπέρτιτλοι: ντίβα, Εκάβη, θεά… Είμαι μια απλή τραγουδίστρια, που προσπαθεί εκεί πάνω να είναι καλή. Αν κατάφερα κάτι, είναι να ανεβαίνω σιγά σιγά, έστω και μισό σκαλοπατάκι κάθε φορά. Ανά περιόδους, το κοινό πήγαινε σωρηδόν σε έναν καλλιτέχνη και τον ανέβαζε στα ύψη. Μιλάω γι’ αυτό που έγινε στην Αλίκη, στον Βοσκόπουλο, στον Ξανθόπουλο. Εγώ δεν έγινα ποτέ μόδα. Είχα πολύ και σταθερό κόσμο. Υπήρχε μια κατάθεση».

Θέατρο Ηρώδου του Αττικού: Το γκραν φινάλε της το έκανε τη βραδιά της 25ης Σεπτεμβρίου του 2024. Δυναμικό, πληθωρικό, συγκινητικό, εκκωφαντικό. Χάρισε πρώτα στο κοινό λίγα λεπτά μιας υπέροχης ερμηνείας. Ακαπέλα, με απίστευτη ερμηνευτική και συναισθηματική δύναμη, «Καμιά φορά λέω ν’ αλλάξω ουρανό μα δεν υπάρχουν δρόμοι»…

Έστρεψε την πλάτη της, με το λευκό μακρύ κιμονό της ν΄ ανεμίζει ελαφρά πίσω, έδωσε τα χέρια στους δύο μαυροντυμένους άνδρες που την συνόδευαν, κι άρχισε να ανεβαίνει, αργά και σταθερά, ένα- ένα, τα φωτεινά σκαλιά που οδηγούσαν προς τη σκηνή, σε ένα εξαιρετικά σκηνοθετημένο αλλά και προφητικό πέρασμα στην αιωνιότητα.