Πώς χρησιμοποιείται η AI στην Ελλάδα; Ήδη έχουμε μια πρώτη κατεύθυνση για τις απώλειες θέσεων εργασίας…

Είναι πολύ λογικό, όταν μία επαναστατική ανακάλυψη και εφαρμογή όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη κατακλύζει την καθημερινότητα, να αναπτύσσονται πάντα ατέρμονες συζητήσεις για το πόσο θα επηρεάσει τον τομέα της εργασίας. Υπάρχει παράλληλα ένας διάχυτος φόβος για απώλειες θέσεων δουλειάς.

Νίκος Γιαννόπουλος

Οι επιφυλάξεις και οι ανησυχίες είναι μάλλον λογικές. Οι χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης είναι πρακτικά απεριόριστες και σε κάθε περίπτωση θα έχουν επιπτώσεις και στην εργασία.

Όμως τα πράγματα ίσως να μην εξελιχθούν με τον απόλυτα δυσάρεστο τρόπο τον οποίο πολλοί αναμένουν.

Το υπέρ και το κατά   

Διεθνής μελέτη για την επιρροή της τεχνητής νοημοσύνης έδειξε ότι το AI θα δημιουργήσει, μέχρι το 2030 170εκ θέσεις εργασίας παγκοσμίως και την ίδια ώρα θα καταργήσει 92εκ. Φαίνεται ότι το ισοζύγιο δηλαδή θα είναι ξεκάθαρα θετικό (αν και αν οι άνθρωποι που θα χάσουν τη δουλειά τους πιθανώς να δυσκολευτούν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα).

Προκύπτει, από την ίδια έρευνα ότι οι θέσεις σε δουλειές ρουτίνας (π.χ. επαναλαμβανόμενα καθήκοντα) είναι πιθανό να αυτοματοποιηθούν περισσότερο από εκείνους που απαιτούν κοινωνικές ή δημιουργικές δεξιότητες. Έχουμε έτσι μία πρώτη ιδέα για το ποια κατεύθυνση θα πάρουν τα πράγματα.

Η Goldman Sachs, τρέχοντας, μία ανάλογη έρευνα, απέδειξε ότι από την εκτεταμένη χρήση των ΑΙ εφαρμογών, θα επηρεάσει και θα θέσει σε κίνδυνο το 2,5% των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ. Το μοντέλο πρόβλεψης έδειξε μάλιστα ότι αυτές οι θέσεις θα χαθούν σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου χωρίς να γίνουν αναγκαστικά μαζικές απολύσεις (οι οποίες, πάντως, δεν μπορούν να αποκλειστούν εντελώς).

Την ίδια ώρα φαίνεται ότι οι εργαζόμενοι χρησιμοποιούν ΑΙ στη δουλειά τους. Σε σχετική έρευνα της PwC το 54% όσων ρωτήθηκαν τόνισαν ότι είχαν ζητήσει τη βοήθεια ΑΙ εργαλείων κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. Μάλιστα οι περισσότεροι από αυτούς ανέφεραν ότι αυτού του είδους τα εργαλεία βελτίωσε την παραγωγικότητά τους (χωρίς, ωστόσο, να γίνεται λόγος για την ποιότητα της εργασίας).

Είναι, άρα, προφανές ότι η AI επηρεάζει ήδη την καθημερινή εργασία πολλών ανθρώπων, ακόμα κι αν δεν αντικαθιστά μαζικά θέσεις εργασίας αυτή τη στιγμή.

Τα στοιχεία για την Ελλάδα δείχνουν μόνο περίπου το 10% των επιχειρήσεων χρησιμοποιούν ενεργά τεχνητή νοημοσύνη στις λειτουργίες τους, δείχνοντας ότι η υιοθέτηση είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Παράλληλα, πολλοί εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν αν η εταιρεία τους χρησιμοποιεί AI για αξιολόγηση ή επίβλεψη.

Ως χώρα δείχνουμε να είμαστε πίσω αλλά η ΑΙ δεν είναι το μοναδικό τεχνολογικό εργαλείο που δεν το υιοθετούμε με την ταχύτητα της υπόλοιπης δύσης.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, όπως προβλέπει η Moody’s, η χρήση ΑΙ θα προσθέσει περίπου 2,2% ετησίως στην ελληνική παραγωγικότητα, κάτι σημαντικό ιδιαίτερα για χώρες με δημογραφική γήρανση.

Το σημείο-κλειδί και η πολιτική βούληση 

Όλα καταπληκτικά; Μάλλον όχι καθώς χωρίς πολιτική παρέμβαση και δράσεις, το ΑΙ μπορεί να εμβαθύνει τις εισοδηματικές ανισότητες και να επηρεάσει δυσανάλογα τις λιγότερο εξειδικευμένες θέσεις. Και σε μία χώρα, όπως η δική μας, στην οποία οι ανισότητες έχουν ήδη θεριέψει, αυτό θα πρέπει, πάση θυσία, να αποφευχθεί.

Για να αποφευχθεί αυτό, σε επίπεδο Ευρώπης πια, είναι απαραίτητο τα κράτη και οι οργανισμοί να υιοθετήσουν πολιτικές που διασφαλίζουν τη δίκαιη αξιοποίηση της τεχνολογίας.

Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντικό να επενδυθεί στην εκπαίδευση και στην απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων, ώστε οι εργαζόμενοι να μπορούν να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.

Παράλληλα, πρέπει να δοθεί έμφαση σε προγράμματα επανεκπαίδευσης για όσους κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους λόγω αυτοματοποίησης. Επιπλέον, η ύπαρξη σαφούς νομικού πλαισίου μπορεί να εξασφαλίσει ότι η τεχνολογία χρησιμοποιείται με υπευθυνότητα και προς όφελος του συνόλου της κοινωνίας.

Τέλος, η συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ίσων ευκαιριών για όλους, ώστε τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης να κατανέμονται δίκαια.

Τα εργαλεία, με λίγα λόγια, υπάρχουν. Φτάνει να υπάρξει και η πολιτική βούληση που μπορεί να έχει ως σπουδαιότερο κίνητρο την αποφυγή δημιουργίας κοινωνιών του 1/4.

Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει τεράστιες δυνατότητες για την εργασία και την παραγωγικότητα, αλλά φέρνει μαζί της προκλήσεις και ανισότητες. Με σωστή εκπαίδευση, επανεκπαίδευση και υπεύθυνη πολιτική, η κοινωνία μπορεί να αξιοποιήσει τα οφέλη της AI χωρίς να αφήσει κανέναν πίσω, διασφαλίζοντας ένα μέλλον εργασίας πιο δίκαιο και συμπεριληπτικό.

Τίποτα όμως από τα παραπάνω δεν θα γίνει αν αυτοί που παίρνουν τις αποφάσεις δεν φροντίσουν γι’ αυτό και αν οι κυριαρχούμενοι δεν πιέσουν τουλάχιστον προς αυτήν την κατεύθυνση. Καμία κοινωνική μεταβολή δεν έρχεται έτσι και αλλιώς ως δια μαγείας.