Αντιπυρική περίοδος: Πόσο έτοιμοι είμαστε για ΜegaFires- Οι φετινές αλλαγές στην πρόληψη

Η πρόληψη, η επιχειρησιακή ετοιμότητα, η αποσαφήνιση του ρόλου και των ευθυνών κάθε εμπλεκόμενου φορέα, ο αποτελεσματικός συντονισμός και η συνεργασία συναρμόδιων υπηρεσιών αποτελούν τα «κλειδιά» για την επιτυχή αντιμετώπιση  των δασικών πυρκαγιών  του  καλοκαιριού, το οποίο προβλέπεται  «δύσκολο». Η κλιματική κρίση είναι εδώ, οι συνθήκες ανομβρίας και ξηρασίας, τα «απότομα» ξεσπάσματα του καιρού και τα ακραία φαινόμενα δημιουργούν καταστάσεις ευνοικές για το ξέσπασμα ΜegaFires οι οποίος πολύ δύσκολα είναι διαχειρίσιμες και μπορεί να αφήσουν πίσω τους ανθρώπινα θύματα και οικολογικές καταστροφές.

Νίκος Κουντούρης

Αυτά τα σημεία-«κλειδιά» είναι και φέτος ουσιώδη  στοιχεία του σχεδιασμού για την αντιπυρική περίοδο που ξεκινά την 1^η Μαίου και ολοκληρώνεται στις 31/10/2026.

Με στόχο την καλύτερη θωράκιση της Αττικής  από τις πυρκαγιές, αλλά και για να συζητηθεί πως μπορεί να καλυφθούν  κενά και να επιλυθούν δυσλειτουργίες προηγούμενων ετών, έγινε τη Δευτέρα ( 9/3 ) ευρεία συντονιστική σύσκεψη  στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας υπό τον υπουργό κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη.

Προτεραιότητες  του υπουργείου  σύμφωνα με όσα δήλωσε ο κ. Κεφαλογιάννης είναι: «πρώτον, να περιορίσουμε τις περισσότερες πυρκαγιές στο αρχικό τους στάδιο, έτσι ώστε να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερες μεγάλες πυρκαγιές, δεύτερον, να μειώνουμε τη μέση καμένη έκταση ανά πυρκαγιά, τρίτον, να προστατεύσουμε τις περιουσίες των συμπολιτών μας και πάνω απ’ όλα, να προστατεύσουμε απόλυτα την ανθρώπινη ζωή».

Οι επιχειρησιακές προτεραιότητες στις οποίες εστιάζει το υπουργείο είναι:

• η μείωση της καύσιμης ύλης τόσο στα δασικά οικοσυστήματα όσο και περιαστικά με την συμβολή της Δασικής υπηρεσίας (σ.σ. φέτος λόγω των  βροχών που έπεσαν υπάρχει πολύ βλάστηση ).  
• η οργάνωση της επιτήρησης ( από πυροφυλάκια, περιπολίες ) για τον έγκαιρο εντοπισμό των πυρκαγιών. Φέτος το καλοκαίρι σε  κρίσιμες  περιοχές η επιτήρηση από αέρος   θα είναι αυξημένη  με επιπλέον 30 drones στην Αττική που θα δίνουν άμεσα εικόνα στα Κέντρα Επιχειρήσεων. Επίσης  για πρώτη φορά θα πάρουν μέρος και τατρία αεροσκάφη Diamond DA62 MPP,  τα πρώτα ιδιόκτητα αεροσκάφη που αποκτήθηκαν πρόσφατα από το Πυροσβεστικό Σώμα.
• η υποστήριξη των δυνάμεων της Πυροσβεστικής στο πεδίο, δηλαδή να υπάρχει  άμεση διαθεσιμότητα των μέσων πολιτικής προστασίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Περιφέρειας. Η  Πυροσβεστική έχει επισημάνει την ανάγκη για νέες δεξαμενές  νερού ανοικτού τύπου σε  ορεινούς όγκους της Αττικής – και ιδιαίτερα στην Πάρνηθα, στην Πεντέλη, στον Υμηττό, και στο όρος Αιγάλεω.
• η ετοιμότητα  σε περίπτωση συμβάντος. Αν και λίγοι , υπάρχουν ακόμη  Δήμοι που  δεν έχουν επικαιροποιήσει τα σχέδια οργανωμένης προληπτικής απομάκρυνσης πολιτών. Για την αμεσότερη επικοινωνία από το υπουργείο έχει ζητηθεί να δηλωθεί ένας συγκεκριμένος τηλεφωνικός αριθμός ανά Δήμο, ο οποίος θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση.

Στη σύσκεψη επισημάνθηκε η άμεση ανάγκη για την συντήρηση και την  αποκατάσταση των ζημιών που έχουν προκληθεί στο δασικό οδικό δίκτυο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Επίσης μέσα  από τα προγράμματα ΑΝΤΙΝΕΡΟ έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για καθαρισμούς δασών, την απομάκρυνση καύσιμης ύλης και τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών που αγγίζουν τα 84 εκατομμύρια ευρώ.

Οι δυνάμεις της πυροσβεστικής στην Αττική

Το φετινό καλοκαίρι, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στη χθεσινή σύσκεψη,  διαθέσιμοι για τη μάχη με τι φλόγες θα είναι περισσότεροι από 4100 άνδρες και γυναίκες της πυροσβεστικής υπηρεσίας, προερχόμενοι από το μόνιμο προσωπικό της, τις Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων ( ΕΜΟΔΕ ) , τους πυροσβέστες πενταετούς υποχρέωσης, τους εποχικούς πυροσβέστες ( ενισχύθηκαν κατά 400 άτομα ) τους δόκιμους αξιωματικούς και τους δόκιμους πυροσβέστες αλλά και τους πυροσβέστες επί 7ετή θητεία – έναν νέο θεσμό που καθιερώθηκε από πέρυσι και ο αριθμός τους με τις πρόσφατες προσλήψεις  στην Αττική φτάνει τους 150. Στα μέτωπα θα συνδράμουν  800 εθελοντές του  Πυροσβεστικού Σώματος ( με πιστοποίηση στις Σχολές της πυροσβεστικής ) καθώς και  1893 εθελοντές Πολιτικής Προστασίας, αριθμός που είναι αυξημένος κατά 532 σε σχέση με πέρυσι.

Σχετικά με τον εναέριο στόλο δασοπυρόσβεσης το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης προχώρησε στη σύναψη δημόσιας σύμβασης για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των 7 αεροσκαφών Canadair CL-415 που κάθε καλοκαίρι αποτελούν βασικό επιχειρησιακό μέσο.

Ακαθάριστα Οικόπεδα: Το νέο πλαίσιο

Με τον νέο νόμο 5281 που ψηφίστηκε πρόσφατα  οι Δήμοι αναλαμβάνουν τους ελέγχους των οικοπέδων,  ενώ η Πυροσβεστική θα αναλαμβάνει τον έλεγχο των καταγγελιών και των σχετικών αναφορών. Η σχετική νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση  θα εκδοθεί μέχρι το τέλος του μήνα και θα ορίζει τις ακριβείς διαδικασίες,  τις προθεσμίες ( θα είναι ως τα μέσα Ιουνίου ) και τα πρόστιμα.

Οι φωτιές του 2025 στην Αττική

Ο κ. Κεφαλογιάννης παρουσίασε στη σύσκεψη στατιστικά για  τις περσυνές φωτιές στην Αττική. Όπως ανέφερε:  «εκδηλώθηκαν 95 μεγάλες  πυρκαγιές, από τις οποίες κάηκαν περίπου 24.000 στρέμματα. Το 93% των πυρκαγιών περιορίστηκε πριν εξελιχθεί σε μεγάλο συμβάν. Σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας, καταγράφηκαν  περίπου 30% λιγότερες πυρκαγιές, περίπου 45% μικρότερη συνολική καμένη έκταση και περίπου 35% μικρότερη καμένη έκταση ανά πυρκαγιά. Η μείωση αυτή αποτυπώνεται κυρίως στις δασικές εκτάσεις. Την τελευταία εικοσαετία καίγονταν κατά μέσο όρο περίπου 23.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων κάθε χρόνο, ενώ το 2025 οι καμένες δασικές εκτάσεις περιορίστηκαν σε περίπου 3.500 στρέμματα».

Ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας  επεσήμανε στη σύσκεψη την ιδιαιτερότητα και τις δυσκολίες που έχει η αντιμετώπιση των πυρκαγιών  στην Αττική, για παράδειγμα λόγω του ότι συχνά ξεσπούν σε μικτές ζώνες ( κατοικίες και δάσος) και της πολύ γρήγορης εξάπλωσής τους εξαιτίας τοπικών καιρικών συνθήκων σε ημέρες με υψηλή επικινδυνότητα. Ακόμη τόνισε τη μεγάλη σημασία του καθαρισμού  των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος αλλά και το πρόβλημα των πολλών ενάρξεων πυρκαγιών στο Θριάσιο και τη Δυτική Αττική που έχει αποτέλεσμα την κινητοποίηση  μεγάλου αριθμού δυνάμεων, οι οποίες έτσι δεν θα μπορούν να είναι διαθέσιμες σε τυχόν σοβαρότερα συμβάντα.

Στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» που ψηφίστηκε πρόσφατα προβλέπεται η ίδρυση 35 κλιμακίων της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού ( Δ.Α.Ε.Ε ) σε όλη τη χώρα. Όπως δήλωσε  στο libre ο πρόεδρος της Ένωσης Αξιωματικών Πυροσβεστικού Σώματος αντιπύραρχος Κώστας Τσίγκας : 

«Δυστυχώς  το 80% των ενάρξεων δασικών πυρκαγιών , όπως προκύπτει από στοιχεία, οφείλεται σε  ανθρώπινη δραστηριότητα (πυρκαγιές από πρόθεση ή από αμέλεια).  Η ενίσχυση του ήδη σημαντικού και αποτελεσματικού  έργου της Δ.Α.Ε.Ε. τόσο με τον διορισμό εποπτεύοντος εισαγγελικού λειτουργού όσο και με την λειτουργική αναβάθμιση της υπηρεσίας θα συμβάλει καθοριστικά στην ακριβή  διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών και θα ενισχύσει περαιτέρω τη διαφάνεια και  την απονομή της Δικαιοσύνης, η οποία είναι επιφορτισμένη με την απόδοση ποινικών ευθυνών σε κατηγορούμενους για εμπρησμούς, είτε από πρόθεση είτε από αμέλεια, που συχνά έχουν ολέθρια αποτελέσματα».