Ηρώδειο: 9 + 1 επεμβάσεις για την ανάδειξη του ιστορικού μνημείου (εικόνες)

Στην πλήρη αποκατάσταση και αναβάθμιση του Ηρώδειο προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, με στόχο τη διατήρηση και ανάδειξη του ιστορικού μνημείου, καθώς και τη βελτίωση των υποδομών του, με τρόπο που να εναρμονίζεται με το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον της περιοχής. Για τον σκοπό αυτό εκπονήθηκε εκτεταμένο σύνολο μελετών, που περιλαμβάνει αρχιτεκτονική μελέτη αναστήλωσης, έλεγχο στατικής επάρκειας, μελέτη δομικής αποκατάστασης, καθώς και σχεδιασμό σύγχρονων παρεμβάσεων.

Νατάσα Μαστοράκου

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, τη βελτίωση των εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν το κοινό και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως καμαρίνια, χώρους υγιεινής, εκδοτήριο και αναψυκτήριο, αλλά και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και την ακουστική αναβάθμιση του χώρου.

Οι εργασίες δομικής αποκατάστασης περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ακατάλληλων νεότερων υλικών, τη στερέωση και αποκατάσταση φθαρμένων λίθων, τη συμπλήρωση κενών και τη διόρθωση παραμορφώσεων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αναστήλωση σημαντικών τμημάτων του μνημείου, όπως τοίχων, του θόλου, του κλιμακοστασίου, καθώς και η αποκατάσταση του νότιου τοίχου της σκηνής και η ανακατασκευή του λογείου και του περιμετρικού τοίχου του.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στον έλεγχο της αντοχής παλαιότερων επεμβάσεων, καθώς και στην ανάδειξη σημαντικών αρχιτεκτονικών στοιχείων, όπως το σκηνικό οικοδόμημα και τα ψηφιδωτά δάπεδα, τα οποία μέχρι σήμερα δεν είναι ορατά.

Ταυτόχρονα, εξετάζονται παράγοντες που επηρεάζουν τη μακροχρόνια προστασία του μνημείου, όπως η επίδραση των ηχητικών φορτίων από τις εκδηλώσεις, η διαχείριση των ομβρίων υδάτων και η ενίσχυση των συστημάτων πυροπροστασίας και αποχέτευσης. Στόχος των παρεμβάσεων είναι όχι μόνο η διατήρηση της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του Ηρωδείου, αλλά και η διασφάλιση της λειτουργικότητάς του, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί έναν σημαντικό χώρο πολιτισμού για το μέλλον.

Οι επεμβάσεις αφορούν:

1. Στη Σκηνική Αίθουσα, όπου προβλέπεται η αποκατάσταση του περιγράμματός της σε ύψος ικανό να αναδείξει την τρίτη διάστασή της, αλλά και να εξυπηρετήσει την εγκατάσταση των περιοδικών κατασκευών για τη λειτουργία των παραστάσεων.

2. Στο Προσκήνιο, προκειμένου ο χώρος να καταστεί ασφαλής και επισκέψιμος, και η μορφή του να είναι σαφής, ευανάγνωστη και διδακτική.

3. Στα τόξα των παρόδων.

4. Στον κεντρικό μετωπικό τοίχο, όπου προτείνονται συμπληρώσεις για την προστασία του τοίχου, καθώς και την ενοποίηση και αποκατάσταση των αποσπασματικά σωζόμενων στοιχείων της όψης.

5. Στον ανατολικό και στον δυτικό μετωπικό τοίχο.

6. Στο ανατολικό κλιμακοστάσιο, όπου οι αναστηλωτικές επεμβάσεις έχουν στόχο την αποκατάσταση της κίνησης από το Ηρώδειο και τη Στοά του Ευμένους, προς την ανιούσα οδό, προς τον Περίπατο.

7. Στον κάμπυλο τοίχο για την αποκατάσταση του αρχικού περιγράμματος και εν γένει της γεωμετρίας του μνημείου, αναδεικνύοντας αυθεντικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής και της οικοδομικής του διάρθρωσης, που συμβάλλουν στην αναβίωση της κίνησης κατά μήκος του Περιπάτου και εξυπηρετούν τη λειτουργία των εκδηλώσεων.

8. Στο κοίλο, όπου θα συνεχιστεί η συντήρηση των αυθεντικών μαρμάρινων μελών και οι συμπληρώσεις εδωλίων, καθώς αυτά καταπονούνται από τη χρήση του κοινού στη διάρκεια των παραστάσεων.

9. Η αποκατάσταση του Περιπάτου έχει ως στόχο να απαλλάξει τα δυτικώς του Ασκληπιείου αρχαιολογικά κατάλοιπα από τη βλαπτική διέλευση της κυκλοφορίας των επισκεπτών.

10. Η αναστήλωση του ανατολικού κλιμακοστασίου και της ανιούσας οδού προς τον Περίπατο επαναφέρει την αρχική λειτουργική σύνδεση του Ηρωδείου με τη Στοά του Ευμένους.

Οι αρχιτεκτονικές επεμβάσεις στον προαύλιο χώρο και στην περιοχή του άλσους γύρω από το Ωδείο, έχουν στόχο την απελευθέρωση της πλατείας από υποστηρικτικές χρήσεις και τη βελτίωση της λειτουργικότητας και αισθητικής της. Περιλαμβάνει την επέκταση του προαυλίου με δημιουργία υπερυψωμένου πλατώματος και υποκείμενου στεγασμένου χώρου για αναψυκτήριο, εκδοτήρια και χώρους ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Επίσης, προβλέπονται ανακατασκευές χώρων υγιεινής στο δυτικό άκρο, ανασχεδιασμός των παρόδων του Ηρωδείου, καθώς και δημιουργία νέων λιθοδομών και στεγασμένων χώρων, εντός του άλσους, για την υποστήριξη των εκδηλώσεων. Η μελέτη εστιάζει στη συνύπαρξη λειτουργικότητας, αισθητικής και σεβασμού προς το μνημείο και στο φυσικό περιβάλλον, με αναστρέψιμες παρεμβάσεις και διακριτική ένταξη των μηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Οι μελέτες περιλαμβάνουν, επίσης, την εγκατάσταση ενός νέου, αυτοτελούς και ημικυκλικού φορέα φωτισμού και υποστήριξης, που αντικαθιστά τα υπάρχοντα ικριώματα, συνδυάζοντας αισθητική εναρμόνιση με το μνημείο και ορθολογική οργάνωση φωτισμού. Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης αναβάθμιση των υποδομών ύδρευσης και σύνδεση με τα καμαρίνια και τους χώρους υγιεινής του Ηρωδείου, ενώ το εξωτερικό δίκτυο αποχέτευσης θα ανακατασκευαστεί πλήρως. Η ακουστική μελέτη εξετάζει κατά πόσο ο νότιος τοίχος του Ωδείου του Ηρώδου του Αττικού επηρεάζεται από τον φυσικό και ενισχυμένο ήχο των εκδηλώσεων. Λόγω έλλειψης καθιερωμένων μεθοδολογιών και κοινώς αποδεκτών ορίων ασφαλείας για την «ηχοστατική» συμπεριφορά του χώρου, αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε μια πρωτότυπη, προσαρμοσμένη ερευνητική μεθοδολογία για την αντικειμενική και αναπαραγώγιμη αξιολόγηση των επιπτώσεων.

Μενδώνη: Οι επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού αποτελεί μείζον πολιτιστικό αγαθό για την πόλη των Αθηνών, μεγάλης ιστορικής σημασίας και με αξία υπερτοπικής εμβέλειας. Αυτά τα χαρακτηριστικά διέπουν και το πλαίσιο των μελετών, κάθε σύγχρονης επέμβασης, επί αυτού. Οι προτεινόμενες επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων, αλλά και της σύγχρονης λειτουργίας ενός μνημείου θεάματος και ακροάματος. Όπως έχουμε ήδη ανακοινώσει, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης του Ηρωδείου θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια, από την έναρξή τους, οπότε το μνημείο θα παραμένει κλειστό. Το Ηρώδειο, σήμερα, παρουσιάζει δομοστατικά προβλήματα, τα οποία είναι ανάγκη να αντιμετωπισθούν. Εμφανίζει φθορές, κυρίως στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλεια μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις, καθώς και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας. Επίσης, παρατηρείται βιοδιάβρωση, από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία, που δημιουργούνται κοιλότητες και λιμνάζει νερό, ανάπτυξη ριζικού συστήματος, κυρίως στους αρμούς, αλλά και αστοχία παλαιότερων επεμβάσεων. Στόχος μας είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το μνημείο να είναι επαρκώς θωρακισμένο έναντι της φυσικής και της ανθρωπογενούς φθοράς, βελτιωμένο ως προς την αναγνωσιμότητά του και πλήρως αναβαθμισμένο, σε επίπεδο υποστήριξης των λειτουργικών απαιτήσεων σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων, με κορυφαίες αυτές του Φεστιβάλ Αθηνών. Παράλληλα, με τις αναστηλωτικές και αρχαιολογικές εργασίες, θα εκπονηθεί ο κανονισμός λειτουργίας του μνημείου από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, που σύντομα θα οριστεί για τον σκοπό αυτό. Ο κανονισμός θα λάβει τη μορφή θεσμικού κειμένου, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα των εκδηλώσεων και η μέγιστη προστασία του μνημείου».