Υπερτουρισμός: Η υπομονή στους δημοφιλείς προορισμούς εξαντλείται-Μέτρα και απαγορεύσεις σε όλο τον κόσμο

Καθώς τα παγκόσμια ταξίδια οδεύουν προς τα 1,8 δισεκατομμύρια αφίξεις, οι προορισμοί δοκιμάζουν αμφιλεγόμενα νέα μέτρα για να ελέγξουν τις αφίξεις των τουριστών.

Μανώλης Δράκος

Στη Fujiyoshida της Ιαπωνίας, οι αρχές ακύρωσαν την ετήσια γιορτή των ανθισμένων κερασιών (sakura) – μια εκδήλωση που συνήθως προσελκύει 200.000 επισκέπτες – έπειτα από παράπονα κατοίκων για σκουπίδια, παραβιάσεις ιδιωτικών χώρων και ακόμη και τουρίστες που έμπαιναν σε ιδιωτικά σπίτια. Είναι το πιο πρόσφατο σημάδι ότι, καθώς ο παγκόσμιος τουρισμός φτάνει σε ιστορικά υψηλά, η υπομονή στους πιο δημοφιλείς προορισμούς εξαντλείται.

Το 2025, η Ιαπωνία υποδέχθηκε σχεδόν 43 εκατομμύρια επισκέπτες, τον υψηλότερο αριθμό στην ιστορία της. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη φιλοξένησε πάνω από το μισό των 1,5 δισεκατομμυρίων διεθνών αφίξεων παγκοσμίως. Με τις παγκόσμιες μετακινήσεις να προβλέπεται ότι θα φτάσουν τα 1,8 δισεκατομμύρια έως το 2030, οι κυβερνήσεις προσπαθούν εναγωνίως να διαχειριστούν την πίεση.

Και ορισμένες καταφεύγουν σε μέτρα που πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν ακραία: χρήση τεχνητής νοημοσύνης για έλεγχο πλήθους, τοποθέτηση φυσικών φραγμών, τριπλάσια τέλη εισόδου για αλλοδαπούς, ακόμη και ακύρωση εμβληματικών φεστιβάλ.

Παρότι πολλές από αυτές τις χώρες εξακολουθούν να καλωσορίζουν επισκέπτες, θέλουν να είναι πιο κατανεμημένοι, πιο υπεύθυνοι ή να ταξιδεύουν σε διαφορετικές εποχές του χρόνου.

Ιαπωνία: Αποκλεισμοί και περιορισμοί

Η ακύρωση του φεστιβάλ είναι απλώς το πιο πρόσφατο βήμα στην κλιμακούμενη προσπάθεια της Ιαπωνίας να διαχειριστεί τον υπερτουρισμό. Το 2024, η πόλη Fujikawaguchiko τοποθέτησε φυσικό φράγμα που μπλόκαρε δημοφιλές σημείο φωτογράφισης του όρους Φούτζι, αφού επισκέπτες ανέβαιναν σε στέγες και αγνοούσαν τους κανόνες ασφαλείας.

Στο Κιότο, που εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει συνωστισμό, απαγορεύτηκε η φωτογράφιση γκεϊσών και περιορίστηκε η πρόσβαση σε ορισμένα σοκάκια της ιστορικής περιοχής Gion. Παράλληλα, η πόλη αξιοποιεί τεχνολογία για βιώσιμη διαχείριση επισκεπτών.

Νέα ψηφιακά εργαλεία προβλέπουν τις καλύτερες ημέρες και ώρες επίσκεψης, ενώ εφαρμογές παρέχουν ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο για τα επίπεδα συνωστισμού. Πρωτοβουλίες προωθούν λιγότερο γνωστές συνοικίες και υπηρεσίες μεταφοράς αποσκευών ώστε να μειωθεί η πίεση στα μέσα μεταφοράς.

Ηνωμένες Πολιτείες: Οικονομική επιβάρυνση για ξένους επισκέπτες

Οι ΗΠΑ υιοθέτησαν πιο οικονομική προσέγγιση. Το σύστημα των US National Park Service περιλαμβάνει 433 πάρκα σε 85 εκατομμύρια στρέμματα, όμως οι μισές επισκέψεις συγκεντρώνονται σε 25 από αυτά.

Το 2026 επιβλήθηκε προσαύξηση 100 δολαρίων ανά άτομο για διεθνείς επισκέπτες σε 11 δημοφιλή πάρκα, όπως το Yellowstone National Park, το Yosemite National Park και το Grand Canyon. Το ετήσιο πάσο «America the Beautiful» κοστίζει πλέον 250 δολάρια για μη κατοίκους, έναντι 80 για Αμερικανούς πολίτες.

Ωστόσο, ειδικοί εκτιμούν ότι η αύξηση τιμών από μόνη της δεν αρκεί για τη μείωση του συνωστισμού, καθώς η ζήτηση για εμβληματικά πάρκα παραμένει ισχυρή.

Τζαμάικα: Ανακατεύθυνση εποχικότητας

Η Τζαμάικα επέλεξε κίνητρα αντί για περιορισμούς. Μετά τις καταστροφές από τον τυφώνα Melissa το 2025, συνεργάστηκε με τη JetBlue και τη WeatherPromise για να προσφέρει «ασφάλεια βροχής» σε πακέτα διακοπών κατά την περίοδο των τυφώνων.

Αν σημειωθεί υπερβολική βροχόπτωση, οι ταξιδιώτες λαμβάνουν επιστροφή χρημάτων, ενώ μπορούν να επισκεφθούν εσωτερικά αξιοθέατα, όπως το Bob Marley Museum στο Κίνγκστον.

Ισπανία (Μαγιόρκα): Αλγοριθμική διαχείριση πλήθους

Η Mallorca, όπου έχουν σημειωθεί έντονες διαμαρτυρίες κατά του τουρισμού, επενδύει στην τεχνητή νοημοσύνη. Νέα πλατφόρμα θα καθοδηγεί τους επισκέπτες στις καλύτερες ώρες επίσκεψης και θα προτείνει λιγότερο γνωστές δραστηριότητες, όπως τοπικές τέχνες, οινοποιεία και παραγωγούς ελαιολάδου.

Παράλληλα, η καμπάνια «Ca Nostra» («Το Σπίτι μας») καλεί επισκέπτες και κατοίκους να αντιμετωπίζουν το νησί σαν προσωρινό σπίτι τους και να προστατεύουν το περιβάλλον και τις παραδόσεις.

Δανία (Κοπεγχάγη): Συμπεριφορική παρακίνηση

Η πρωτεύουσα της Δανίας, Κοπεγχάγη, εφαρμόζει το πρόγραμμα CopenPay. Οι επισκέπτες «πληρώνουν» για εμπειρίες μέσω βιώσιμων πράξεων, όπως να κάνουν καγιάκ μαζεύοντας σκουπίδια ή να πηγαίνουν σε μουσεία με ποδήλατο.

Περισσότεροι από 30.000 συμμετείχαν, με αύξηση 59% στις ενοικιάσεις ποδηλάτων. Το μοντέλο έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον πάνω από 100 προορισμών, με το Βερολίνο και τη Νορμανδία να υιοθετούν παρόμοιες πρωτοβουλίες.

«Πολλοί συμμετέχοντες μάς είπαν ότι κάθε πόλη θα έπρεπε να έχει κάτι τέτοιο», ανέφεραν οι υπεύθυνοι. «Βλέπουμε μια ευρύτερη αλλαγή στη συμπεριφορά των ταξιδιωτών. Θέλουν να αφήνουν έναν προορισμό καλύτερο απ’ ό,τι τον βρήκαν».