Η “αγωνία” του Δένδια, το “εργοστάσιο” του Ανδρουλάκη και ο σοφός Μίνως Βολανάκης

Η αγωνία που εξέφρασε από το Αγρίνιο ο Νίκος Δένδιας “για κάτι δυάρια της Ν.Δ στις δημοσκοπήσεις” θα μπορούσε να πει κανείς πώς μοιάζει με την ανησυχία κορυφαίων στελεχών του ΠΑΣΟΚ για την “κολλημένη βελόνα”. Και η δήλωση του Νίκου Ανδρουλάκη ότι το κόμμα πρέπει να επιστρέψει στις “εργοστασιακές του ρυθμίσεις” παραπέμπει κατ΄ αναλογία στην εμφατική αναφορά του υπουργού Άμυνας στην παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Καραμανλή ότι η Ν.Δ είναι “λαϊκό κόμμα και όχι νεοφιλελεύθερο ή κόμμα του κεφαλαίου”.

Αν, όμως, κοιτάξει κανείς προς τα πίσω θα διαπιστώσει εύλογα πώς τα κόμματα εξουσίας δεν είναι κληρονόμοι των ιδρυτικών τους διακηρύξεων και ιδεολογικών αφηγημάτων που προσδιόρισαν οι ηγέτες τους στο παρελθόν.

Οι συνθήκες και κυρίως η ανάγκη να επιβεβαιώνει ένα κόμμα ότι είναι πράγματι κόμμα εξουσίας το οδηγεί σε μεταλλάξεις σε ένα πολιτικό τοπίο που μεταμορφώνεται ή και, όπως συμβαίνει στις μέρες μας, ρευστοποιείται. Είναι δε οι κατά καιρούς ηγεσίες που μετακινούν το πολιτικό κέντρο βάρους ανάλογα με το τι μπορεί να τα διατηρήσει στην εξουσία, άρα ενίοτε ευκαιριακά. Γι αυτό συχνά αρχίζουν οι εκπτώσεις και οι μεταμορφώσεις.

“Εμείς είμαστε δίπλα στον άνθρωπο του μόχθου, δίπλα στη μεσαία τάξη, δίπλα σε αυτόν που σηκώνεται το πρωί για να κερδίσει το μεροκάματο, δίπλα στον μισθωτό, δίπλα στον συνταξιούχο…”, είπε ο Δένδιας, επιστρέφοντας στις ρίζες του κοινωνικού φιλελευθερισμού του Καραμανλή. Η αναφορά εκλαμβάνεται από κάποιους ως έμμεση κριτική στο τι είναι σήμερα η Ν.Δ, ενδεχομένως να αποτελεί και το ιδεολογικό στίγμα που επιθυμεί να καταστήσει σαφές όταν και εφόσον έρθει η ώρα του να αναμετρηθεί με άλλους για την “επόμενη μέρα”.

Η απάντηση στον Δένδια αλλά και στον “εργοστασιακό” Ανδρουλάκη έρχεται από τις δημοσκοπήσεις, ειδικά την τελευταία της Metron Analysis (Mega). Η λεγόμενη γκρίζα ζώνη σημειώνει αύξηση ρεκόρ στο 27,2%, δηλαδή πάνω από ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους κινείται στον χώρο των αναποφάσιστων, του άκυρου-λευκού και της αποχής.

Μόνο που όσο διευρύνεται αυτή η ζώνη, όσο, δηλαδή, περισσότεροι βγαίνουν έξω από το κομματικό πλαίσιο και ακόμα χειρότερα από την συνολική εκλογική βάση, η αντίδραση των επιτελείων δεν είναι τόσο να αναζητήσουν τους λόγους και να επιχειρήσουν να τους προσελκύσουν όσο να μεταβάλλουν την προσέγγισή τους στο πώς να αυξήσουν την επιρροή τους στο νέο συρρικνωμένο εκλογικό ακροατήριο. Τα “σκληρά” δηλαδή τμήματα των ψηφοφόρων και τα “ενδιάμεσα” που δίνουν τελικά τις πλειοψηφίες.

Αυτός είναι και ο σοβαρότερος κίνδυνος. Λιγότεροι ψηφοφόροι, μεγαλύτερη αποξένωση του εκλογικού σώματος από τα κόμματα, περισσότερη παραίτηση, εντονότερος θυμός για το πολιτικό σύστημα και, τελικά, πιό εύκολη χειραγώγηση από διάττοντες αστέρες που εκμεταλλεύονται την συγκυρία.

Όμως είναι, εν κατακλείδι, πολύ δύσκολο, η μεν Ν.Δ να αναβαπτιστεί στα νάματα του ιδρυτή της, το δε ΠΑΣΟΚ να επαναλειτουργήσει το ανδρεϊκό “εργοστάσιο”. Παρήλθαν οι καιροί ανεπιστρεπτί. Το κομματικό μας σύστημα βλέπει να καταρρέει η θεμελιώδης αρχή της εκπροσώπησης και οι εμπιστοσύνη στους θεσμούς και περιορίζει μόνο τους στόχους της σε μικρότερα ακροατήρια.

Γι αυτό και οφείλουν να επανιδρυθούν με σύχγρονους όρους και να απευθυνθούν στα νέα κοινά και κυρίως σε όσους παραμένουν στις παρυφές τους ή βγαίνουν εκτός πλαισίου. Ο σπουδαίος Μίνως Βολανάκης (μου) έλεγε κάτι ανάλογο για το θέατρο: “το μέλλον του, για να γεμίζει τις αίθουσες και να (ξανα)αγαπηθεί, δεν είναι σε αυτούς που έρχονται στις παραστάσεις μας, είναι σε εκείνους, τους πολλούς, που δεν έρχονται”.