The POLITICO Poll: Οι πολίτες στη Δύση πιστεύουν πως οδεύουμε σε τρίτο παγκόσμιο πόλεμο

Η νέα δημοσκόπηση The POLITICO Poll αποκαλύπτει ότι οι πολίτες στη Δύση πιστεύουν ολοένα και περισσότερο πως ο κόσμος οδεύει προς έναν παγκόσμιο πόλεμο, γεγονός που αντικατοπτρίζει την εντεινόμενη ανησυχία για το ενδεχόμενο και το κόστος μιας νέας εποχής συγκρούσεων. Στα πέντε κράτη που συμμετείχαν στην έρευνα — ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία — η συντριπτική πλειονότητα θεωρεί ότι ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος. Οι Αμερικανοί, Καναδοί, Γάλλοι και Βρετανοί ερωτηθέντες εκτιμούν ότι το ξέσπασμα του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα στην επόμενη πενταετία είναι πιθανότερο παρά απίθανο.

Το ποσοστό των ψηφοφόρων που προβλέπει νέα παγκόσμια σύρραξη έχει αυξηθεί σημαντικά από τον Μάρτιο του 2025, όταν οι ανεξάρτητοι δημοσκόποι Public First έθεσαν το ίδιο ερώτημα. «Η μεταβολή στις στάσεις της δυτικής κοινής γνώμης σε λιγότερο από έναν χρόνο αποτυπώνει μια δραματική στροφή προς μια πιο ανασφαλή πραγματικότητα, όπου ο πόλεμος μοιάζει πιθανός και οι συμμαχίες ασταθείς», σημειώνει ο επικεφαλής ερευνών της Public First, Seb Wride.

Ωστόσο, η ίδια δημοσκόπηση ανέδειξε τη μικρή προθυμία των πολιτών να δεχτούν θυσίες για να χρηματοδοτήσουν αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες. Παρότι υπάρχει ευρεία στήριξη για ενίσχυση των αμυντικών προϋπολογισμών σε Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία και Καναδά, αυτή υποχωρεί απότομα όταν τίθεται θέμα αύξησης χρέους, περικοπών σε άλλους τομείς ή αύξησης φόρων.

«Η ανησυχία για τον πόλεμο δεν δίνει στους ηγέτες λευκή επιταγή για μαζικές στρατιωτικές δαπάνες», εξηγεί ο Wride. «Αντίθετα, οι ψηφοφόροι εμφανίζονται πλέον λιγότερο διατεθειμένοι να δεχτούν τα απαραίτητα ανταλλάγματα για την ενίσχυση της ασφάλειας. Έτσι, οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται σε αδιέξοδο — χωρίς να μπορούν να βασιστούν στις ΗΠΑ, χωρίς να έχουν πρόσχημα για εγχώριες επενδύσεις και υπό αυξανόμενη πίεση να βρουν λύσεις σε έναν κόσμο όπου η σύγκρουση φαίνεται πιο κοντά από ποτέ».

Τα ευρήματα βασίζονται σε έρευνα που διεξήχθη μεταξύ 6 και 9 Φεβρουαρίου με πάνω από 2.000 ψηφοφόρους ανά χώρα, αποκαλύπτοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ηγέτες του NATO στην προσπάθεια ενίσχυσης της ασφάλειας τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά πιέζονται.

Συνεχής ανησυχία εν όψει της Διάσκεψης του Μονάχου

Αυτά τα διλήμματα θα βρεθούν στο επίκεντρο των συζητήσεων στη φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου συναντώνται πολιτικοί από όλο τον κόσμο. Η τετραετής ολοκληρωτική επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία συνεχίζεται χωρίς προοπτική λήξης, ενώ οι ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ αναλαμβάνουν στρατιωτικές επιχειρήσεις σε Ιράν, Συρία, Βενεζουέλα και Αφρική — γεγονός που εντείνει την αίσθηση κινδύνου παγκόσμιας σύρραξης.

Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το 43% θεωρεί πιθανό ή πολύ πιθανό ένα νέο παγκόσμιο πόλεμο έως το 2031 — έναντι 30% τον Μάρτιο του 2025. Στις ΗΠΑ το ποσοστό ανέρχεται στο 46%, από 38% πέρσι. Στη Γερμανία μόνο οι μισοί ερωτηθέντες κρίνουν απίθανο το ενδεχόμενο τρίτου παγκόσμιου πολέμου μέσα στην επόμενη πενταετία.

Όταν εξετάζεται η πιθανότητα εμπλοκής κάθε χώρας σε στρατιωτική δράση, οι Αμερικανοί είναι αυτοί που θεωρούν πιο πιθανό να συμμετάσχει η χώρα τους σε πόλεμο τα επόμενα πέντε χρόνια, ακολουθούμενοι από τους Βρετανούς και τους Γάλλους.

Πυρηνική απειλή και αντιλήψεις περί κινδύνων

Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι τα πυρηνικά μέλη του ΝΑΤΟ ίσως είναι περισσότερο προετοιμασμένα για μια σύγκρουση απ’ ό,τι άλλες χώρες — ενώ η εικόνα του Τραμπ ως «προέδρου της ειρήνης» δεν πείθει τους Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Τουλάχιστον ένας στους τρεις πολίτες σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Καναδά πιστεύει ότι είναι πιθανή ή πολύ πιθανή η χρήση πυρηνικού όπλου μέσα στην επόμενη πενταετία.

Ρωσία θεωρείται ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ειρήνη στην Ευρώπη, ενώ οι Καναδοί βλέπουν τις ΗΠΑ του Τραμπ ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια. Σε Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο, δεύτερη μεγαλύτερη απειλή μετά τη Ρωσία θεωρούνται επίσης οι ΗΠΑ — πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι η Κίνα.

Αμυντικές δαπάνες: Υποστήριξη με επιφυλάξεις

Η πλειονότητα των πολιτών σε Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Καναδά δηλώνει ότι πρέπει να αυξηθούν οι στρατιωτικές δαπάνες — με ισχυρότερη στήριξη στο Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά.

Ωστόσο το ζήτημα παραμένει το πώς θα χρηματοδοτηθούν αυτές οι αυξήσεις. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της POLITICO, η στήριξη μειώνεται όταν τίθεται ως προϋπόθεση περικοπές άλλων κονδυλίων, αύξηση χρέους ή φόρων.

Σε σχέση με πέρσι, η γαλλική και γερμανική κοινή γνώμη εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμες να δεχτούν αύξηση των αμυντικών δαπανών εφόσον απαιτούνται ανταλλάγματα. Στη Γερμανία μάλιστα οι στρατιωτικές δαπάνες είναι ανάμεσα στις λιγότερο δημοφιλείς χρήσεις δημόσιων κονδυλίων — μόλις πάνω από τη διεθνή βοήθεια.

Το 2025 υποστήριζε τις αυξήσεις το 40% των Γάλλων και το 37% των Γερμανών όταν υπήρχαν ανταλλάγματα· φέτος το ποσοστό έπεσε στο 28% στη Γαλλία και στο 24% στη Γερμανία. Και στις δύο χώρες πλέον υπερισχύουν όσοι αντιτίθενται σε περαιτέρω στρατιωτικές δαπάνες υπό τέτοιους όρους.

Sκεπτικισμός για κοινό ευρωπαϊκό στρατό & υποχρεωτική θητεία

Σημαντικός σκεπτικισμός καταγράφεται επίσης σχετικά με τη δημιουργία μόνιμου ευρωπαϊκού στρατού υπό μία κεντρική διοίκηση — πρόταση που έχει διατυπωθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μόλις το 22% των Γερμανών και το 17% των Γάλλων την υποστηρίζουν.

Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία καταγράφει τη μεγαλύτερη αποδοχή σε Γερμανία και Γαλλία, όπου περίπου οι μισοί πολίτες τάσσονται υπέρ του μέτρου.

Aυτή η έκδοση της The POLITICO Poll πραγματοποιήθηκε από την Public First μεταξύ 6–9 Φεβρουαρίου με διαδικτυακή έρευνα σε συνολικά 10.289 ενήλικες, με τουλάχιστον 2.000 συμμετέχοντες ανά χώρα (ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία). Τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ως προς ηλικία, φύλο και γεωγραφική κατανομή· το συνολικό στατιστικό σφάλμα κυμαίνεται στα ±2 ποσοστιαίες μονάδες ανά χώρα ενώ τα μικρότερα υποσύνολα έχουν μεγαλύτερο περιθώριο σφάλματος.