Ουκρανία: Τα συμπεράσματα από την τριμερή στο Άμπου Ντάμπι- Ανταλλαγή αιχμαλώτων, δύσκολο “μέτρημα” απωλειών

Καταγράφοντας μια ακόμη προσπάθεια αναζήτησης διεξόδου σε έναν πόλεμο που έχει μεταβάλει ριζικά την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη, οι πρόσφατες τριμερείς διαβουλεύσεις ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ουκρανία και Ρωσία στο Αμπού Ντάμπι αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, όχι τόσο για τις άμεσες αποφάσεις τους όσο για τα πολιτικά και στρατηγικά σήματα που εκπέμπουν. Σε μια περίοδο κατά την οποία το μέτωπο παραμένει εκτεταμένο, οι απώλειες βαριές και η κόπωση εμφανής σε όλες τις πλευρές, το ενδεχόμενο ενός οργανωμένου μηχανισμού εκεχειρίας και επιτήρησης της παύσης των εχθροπραξιών επανέρχεται στο τραπέζι, συνοδευόμενο από σκληρά ερωτήματα για το πραγματικό κόστος του πολέμου και τη βιωσιμότητα μιας μελλοντικής ειρηνευτικής φόρμουλας.

Σπύρος Σιδέρης

Τι συζητήθηκε στο Αμπού Ντάμπι: Εκεχειρία και επιτήρηση

Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν που επικαλέστηκε ο επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας και γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας, Ρουστέμ Ουμέροφ, οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι είχαν «εποικοδομητικό χαρακτήρα» και επικεντρώθηκαν στη δημιουργία προϋποθέσεων για μια σταθερή και διαρκή ειρήνη.

Όπως ανέφερε, πέρα από τις γενικές πολιτικές τοποθετήσεις, οι αντιπροσωπείες αφιέρωσαν σημαντικό χρόνο σε τεχνικά ζητήματα, όπως οι μέθοδοι εφαρμογής μιας ενδεχόμενης εκεχειρίας και οι μηχανισμοί παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός κατά μήκος της γραμμής αντιπαράθεσης.

Οι συζητήσεις διήρκεσαν δύο ημέρες και κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που παραμένουν ανοιχτά. Στο τέλος των επαφών, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να ενημερώσουν τις πρωτεύουσές τους και να συνεχίσουν τις τριμερείς διαπραγματεύσεις μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταφοράς τους εκτός Μέσης Ανατολής.

Το επόμενο βήμα: Πιθανές συνομιλίες στις Ηνωμένες Πολιτείες

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθούν υπόψη οι δηλώσεις του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος εκτίμησε ότι ο επόμενος γύρος επαφών με τη συμμετοχή αμερικανικής και ρωσικής αντιπροσωπείας είναι πιθανό να πραγματοποιηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο βραδινό του διάγγελμα, ο Ζελένσκι τόνισε ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για κάθε λειτουργικό σχήμα διαλόγου που μπορεί «πραγματικά να φέρει την ειρήνη πιο κοντά και να την καταστήσει αξιόπιστη και μακροχρόνια». Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η ειρήνη αυτή θα πρέπει να είναι τέτοια που «να στερεί από τη Ρωσία την όρεξη να συνεχίσει τον πόλεμο», επαναλαμβάνοντας την πάγια ουκρανική θέση ότι οποιαδήποτε λύση δεν μπορεί να νομιμοποιεί τα τετελεσμένα της εισβολής.

Παράλληλα: Ανταλλαγή αιχμαλώτων και «διπλή στρατηγική»

Παράλληλα με τη συζήτηση για εκεχειρία και επιτήρηση, η διαδικασία συνδέθηκε και με πρακτικά μέτρα στο ανθρωπιστικό πεδίο: οι αντιπροσωπείες Ουκρανίας και Ρωσίας φέρονται να συμφώνησαν σε ανταλλαγή 314 αιχμαλώτων, κίνηση που—αν επιβεβαιωθεί και υλοποιηθεί—μπορεί να λειτουργήσει ως ένδειξη ότι, τουλάχιστον σε επιμέρους ζητήματα, υπάρχουν δίαυλοι συνεννόησης.

Την ίδια στιγμή, ο Ουκρανός πρόεδρος αποκάλυψε ότι ενέκρινε νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας, έπειτα από ενημέρωση ανώτατου αξιωματικού. Η αναφορά αυτή δείχνει ότι, παρά τη διπλωματική κινητικότητα, το Κίεβο δεν προτίθεται να χαλαρώσει τη στρατιωτική του πίεση, διατηρώντας μια διττή στρατηγική: διαπραγμάτευση στο τραπέζι και συνέχιση των επιχειρήσεων στο πεδίο.

Οι απώλειες στο επίκεντρο: Οι επίσημοι αριθμοί και οι αποκλίσεις

Στο φόντο αυτών των εξελίξεων, ιδιαίτερο βάρος αποκτούν και τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο Ζελένσκι για τις ανθρώπινες απώλειες της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι νεκροί Ουκρανοί στρατιωτικοί ανέρχονται σε 55.000, ενώ παραμένει μεγάλος ο αριθμός των αγνοουμένων. Έναν χρόνο νωρίτερα, τον Φεβρουάριο του 2025, ο αριθμός που είχε αναφέρει ήταν 46.000, γεγονός που μεταφράζεται σε περίπου 9.000 επιπλέον απώλειες μέσα σε δώδεκα μήνες.

Τα στοιχεία αυτά, ωστόσο, εγείρουν ερωτήματα. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών έχει αναφέρει ότι από το καλοκαίρι του 2025 η Ρωσία παρέδωσε στην Ουκρανία 12.000 σορούς στρατιωτών. Αν ληφθούν υπόψη οι επίσημοι αριθμοί του Κιέβου, προκύπτει ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών των απωλειών δεν έχει αναγνωριστεί επισήμως, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με πληροφορίες από ανοιχτές πηγές, σύμφωνα με τις οποίες οικογένειες ειδοποιούνται για τον θάνατο συγγενών τους των οποίων τα λείψανα επιστρέφονται.

Η οικονομική διάσταση: Αποζημιώσεις, προϋπολογισμός και πολιτικό βάρος

Η απόκλιση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συγκριθούν οι δηλώσεις της ουκρανικής ηγεσίας με εκτιμήσεις ανεξάρτητων κέντρων ανάλυσης. Αμερικανικό ινστιτούτο στρατηγικών μελετών έχει τοποθετήσει τις ουκρανικές απώλειες νεκρών στο εύρος των 100.000 έως 140.000.

Η διαφορά αυτή δεν είναι μόνο στατιστική: έχει και σοβαρές δημοσιονομικές προεκτάσεις, καθώς η ουκρανική νομοθεσία προβλέπει αποζημίωση 15 εκατομμυρίων γρίβνια για κάθε στρατιώτη που αναγνωρίζεται επίσημα ως πεσών. Ακόμη και με τη χαμηλότερη ανεπίσημη εκτίμηση, το χάσμα μεταφράζεται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια γρίβνια, ποσό που συγκρίνεται με τον συνολικό στρατιωτικό προϋπολογισμό της χώρας για το 2026.

Ειρήνη ως διαδικασία, όχι ως ανακοίνωση

Μέσα σε αυτό το σύνθετο πλαίσιο, οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι και η προοπτική συνέχισής τους στις Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν έναν χαρακτήρα περισσότερο ουσιαστικό παρά διαδικαστικό.

Η αναζήτηση μιας ειρηνευτικής φόρμουλας δεν αφορά μόνο τη γεωπολιτική ισορροπία, αλλά και την κοινωνική αντοχή, τη διαφάνεια και την ικανότητα των εμπλεκόμενων πλευρών να διαχειριστούν την αλήθεια του πολέμου.

Το αν οι επόμενοι γύροι διαπραγματεύσεων θα μετατραπούν σε πραγματικό βήμα προς τον τερματισμό της σύγκρουσης ή θα αποτελέσουν απλώς μια ακόμη στάση σε έναν μακρύ πόλεμο φθοράς, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.