Νόμος της ΕΕ η απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου-Επιταχύνεται η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου

Δημοσιεύθηκε σήμερα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε. και τέθηκε σε ισχύ ο νέος κανονισμός που απαγορεύει την εισαγωγή φυσικού αερίου από τη Ρωσία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση από το Φθινόπωρο του 2027, γεγονός που επιταχύνει τις διεργασίες για την ανάπτυξη του κάθετου ενεργειακού διαδρόμου και την αξιοποίηση της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας στο εγχείρημα της απεξάρτησης της Ευρώπης από τις ρωσικές ενεργειακές πηγές, με τη χρήση αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Σύμφωνα με τον νέο κανονισμό, τα κράτη – μέλη της Ε.Ε. πρέπει να προετοιμαστούν για την πλήρη κατάργηση του ρωσικού αερίου με συντονισμένο τρόπο ώστε να δοθεί στην αγορά επαρκής χρόνος προσαρμογής, χωρίς να ανακύψει κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού ή σημαντικός αντίκτυπος στις τιμές της ενέργειας. Έτσι, οι χώρες της Ε.Ε. θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης για το φυσικό αέριο και να τα υποβάλουν στην Επιτροπή έως την 1η Μαρτίου 2026.

Κομισιόν: Τα στοιχεία δεν δείχνουν υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από το αμερικανικό LNG

Τα τρέχοντα στοιχεία δεν δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται υπερβολικά από τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε τη Δευτέρα η εκπρόσωπος της Koμισιόν, Anna-Kaisa Itkonen.

Η εξάρτηση από τις εισαγωγές LNG από μια συγκεκριμένη χώρα δεν μπορεί να συγκριθεί με την προηγούμενη εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο που μεταφερόταν μέσω αγωγών πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς η προέλευση του LNG μπορεί εύκολα να τροποποιηθεί όταν χρειάζεται, δήλωσε η Itkonen στους δημοσιογράφους.

Σταδιακή εφαρμογή και μεταβατικές περίοδοι

Η απαγόρευση δεν θα εφαρμοστεί αιφνιδιαστικά. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα μέτρα τίθενται σε ισχύ έξι εβδομάδες μετά τη δημοσίευσή του, ενώ προβλέπονται μεταβατικές περίοδοι για τις υφιστάμενες συμβάσεις με ρωσικούς προμηθευτές, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος απότομων αναταράξεων στις αγορές και στις τιμές.

Το χρονοδιάγραμμα είναι ωστόσο απολύτως συγκεκριμένο:

-από τις αρχές του 2027 απαγορεύονται οι εισαγωγές ρωσικού LNG,

-από το φθινόπωρο του 2027 απαγορεύονται οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω αγωγών,

με την πλήρη εφαρμογή του μέτρου να συνοδεύεται από αυστηρές κυρώσεις και υψηλά χρηματικά πρόστιμα για τα κράτη-μέλη που δεν θα συμμορφωθούν.

Παράλληλα, έως την 1η Μαρτίου 2026, όλα τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να καταρτίσουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης του εφοδιασμού τους με φυσικό αέριο, καταγράφοντας τις εναλλακτικές πηγές, τις απαιτούμενες υποδομές και τις πιθανές προκλήσεις αντικατάστασης των ρωσικών ποσοτήτων.

Παπασταύρου: Η Ελλάδα αποκτά στρατηγικό ρόλο μέσω του Κάθετου Διαδρόμου,

Ως “σημαντική εξέλιξη”, χαρακτήρισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, την υπογραφή της πρώτης συμφωνίας μεταφοράς αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ουκρανία, μιλώντας στην ΕΡΤ.

Όπως τόνισε, η πρόσφατη απόφαση της Ευρώπης για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το 2027 συνιστά αλλαγή ισορροπιών στην ευρύτερη περιοχή, καθώς “δεν μπορεί από τη μία να στηρίζεται η Ουκρανία, που δέχεται παράνομη εισβολή, και από την άλλη να χρηματοδοτείται η Ρωσία”. Στο νέο αυτό περιβάλλον, η Ελλάδα, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, αποκτά ρόλο εναλλακτικού ενεργειακού διαδρόμου προς την Ευρώπη.

“Η επιτυχία του  Κάθετου Διαδρόμου αλλάζει τις ισορροπίες. Δημιουργεί εναλλακτικές διαδρομές για την Ευρώπη αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου ενεργειακού κόμβου στην περιοχή και περιορίζει τον ενεργειακό ρόλο της Τουρκίας. Είναι ζήτημα εθνικού συμφέροντος και στρατηγικής επιλογής. Είναι κάτι πολύ παραπάνω από ένας διάδρομος φυσικού αερίου, είναι ένας διάδρομος εμπορίου, μεταφορών, διασύνδεσης”, ανέφερε χαρακτηριστικά και επανέλαβε ότι όταν μιλάμε για τον Κάθετο Διάδρομο “μιλάμε για σύνθετο εγχείρημα χωρίς προηγούμενο. Δεν είναι ούτε απλό ούτε στιγμιαίο, αλλά στρατηγικό.”.

Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, σημείωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς έχει ήδη ανακοινωθεί η σύγκληση συνάντησης Υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων χωρών στις 24 Φεβρουαρίου. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η επιτυχία του έργου αποτελεί ζήτημα εθνικής στρατηγικής, υπογραμμίζοντας πως “δεν έχει να κάνει με κόμματα ή πρόσωπα, αλλά με τη χώρα μας”.

Σε ό,τι αφορά τη συνεργασία με τη Chevron, ο Υπουργός δήλωσε ότι “πέρασε από το Ελεγκτικό Συνέδριο και στις επόμενες δύο εβδομάδες έρχεται η ηγεσία της Chevron στην Ελλάδα για να υπογράψουμε τις τέσσερις συμβάσεις”, διευκρινίζοντας ότι αμέσως μετά η διαδικασία προχωρά στη Βουλή.

Όπως σημείωσε, “πριν περάσει ένας χρόνος από τη στιγμή που το ανακοινώσαμε, σε χρόνο ρεκόρ, η χώρα μας ολοκλήρωσε όλα τα θεσμικά στάδια για να προχωρήσουμε με τη Chevron”, ενώ έθεσε ως σαφή στόχο “στο δεύτερο μισό του 2026 να ξεκινήσουν οι γεωφυσικές και σεισμικές έρευνες”.

Εξάρχου: “Όταν λέμε κυρώσεις, πρέπει να τις εννοούμε”

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτούν οι τοποθετήσεις του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου του Ομίλου AKTOR και Διευθύνοντος Συμβούλου της ATLANTIC SEE LNG TRADE, κ. Αλέξανδρου Εξάρχου, στο Davos Lodge, στο περιθώριο του Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ.

Όπως σημείωσε, η Ευρώπη για χρόνια επέλεξε συνειδητά την υψηλή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, γεγονός που της στέρησε διαπραγματευτική ισχύ όταν ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία. “Οι Ρώσοι είχαν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι κάθε κράτους-μέλους, ακριβώς επειδή ήμασταν εξαρτημένοι από το δικό τους αέριο”, υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η απόφαση για πλήρη απαγόρευση από το 2028 αποτελεί μεν καίριο βήμα, αλλά έρχεται καθυστερημένα

“Όταν επιβάλλουμε κυρώσεις και λέμε ότι από το 2028 θα είναι παράνομο για κάθε κράτος-μέλος να προμηθευτεί ρωσικό φυσικό αέριο, πρέπει να είμαστε σοβαροί”, τόνισε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι, αν η Ε.Ε. εννοούσε πραγματικά την απόφασή της, οι χώρες του κάθετου άξονα – και ιδίως της δυτικής του πλευράς – θα έπρεπε ήδη να έχουν κινηθεί επιθετικά για την εξασφάλιση μακροχρόνιων συμβάσεων LNG.

Υποδομές, κάθετος διάδρομος και ευρωπαϊκή στήριξη

Σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη θέλει να απαγορεύσει το ρωσικό αέριο, αλλά αν είναι διατεθειμένη να χρηματοδοτήσει τις υποδομές που θα καταστήσουν εφικτή αυτή τη μετάβαση. “Η Ευρώπη πρέπει να επιδοτήσει τον κάθετο άξονα, ώστε να δημιουργηθούν οι υποδομές που θα επιτρέψουν στο αμερικανικό LNG να γίνει σταδιακά συγκρίσιμο, σε βάθος χρόνου, με το ρωσικό φυσικό αέριο”, ανέφερε.

Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη για δεύτερο FSRU, αναβάθμιση του υφιστάμενου διαδρόμου και ενδεχομένως δημιουργία νέων διασυνδέσεων, τονίζοντας ότι “κάποιος πρέπει να πληρώσει το κόστος”. Όπως είπε, όλα αυτά μπορούν να προχωρήσουν μόνο εφόσον η Ε.Ε. στηρίξει έμπρακτα τη δική της απόφαση για κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Ο ρόλος της Ελλάδας και του κάθετου διαδρόμου

Σημειώνεται ότι η ATLANTIC SEE LNG TRADE, στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, έχει ήδη εξασφαλίσει τις πρώτες μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας αμερικανικού LNG στην ελληνική ιστορία. Παράλληλα, έχει υπογράψει σημαντικές μακροχρόνιες εμπορικές συμφωνίες με τη Ρουμανία και την Ουκρανία για την προώθηση αμερικανικού LNG μέσω του κάθετου διαδρόμου, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης ενεργειακής ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

“Ζούμε σε μια διαφορετική εποχή και πρέπει να προσαρμοστούμε”, κατέληξε ο κ. Εξάρχου, επισημαίνοντας ότι αν η Ευρώπη θέλει να επανακτήσει τον ρόλο και τη βαρύτητά της, οφείλει να γίνει πιο συνεπής: “να κάνει αυτά που λέει και να στηρίζει στην πράξη τις αποφάσεις της”.