Εργατικά δυστυχήματα: Διαφορετικά στοιχεία από Επιθεώρηση Εργασίας, ΕΛΣΤΑΤ, ΕΦΚΑ-Τι συμβαίνει
Η Συντακτική ομάδα του Libre
✨Το 2025 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 201 θάνατοι εργαζομένων, όμως τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και άλλων φορέων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους.
✨Υπάρχει υποκαταγραφή εργατικών ατυχημάτων, ειδικά σε κλάδους όπως λατομεία, ναυτιλία, σώματα ασφαλείας και εργαζόμενους με μη τυπικές σχέσεις εργασίας.
✨Η πίεση της εργοδοσίας και η υποστελέχωση του ΣΕΠΕ εμποδίζουν την αξιόπιστη καταγραφή και επιβολή ελέγχων για εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα.
✨Η ΟΣΕΤΕΕ προτείνει τη δημιουργία Φορέα Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου, που θα βελτιώσει την καταγραφή και πρόληψη εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών.
Όταν στις αρχές του Ιανουαρίου η ΟΣΕΤΕΕ (Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζόμενων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος) αποκάλυψε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της μέσα στο 2025 στην Ελλάδα έχασαν τη ζωή τους κατά την εργασία τους 201 εργαζόμενοι και εργαζόμενες προκλήθηκε θόρυβος. Το Υπουργείο Εργασίας αμφισβήτησε το νούμερο προτάσσοντας τις σχετικές στατιστικές της ΕΛΣΤΑΤ και μέσω της πολιτικής ηγεσίας του τόνισε ότι η προβολή άλλων στατιστικών, πέρα των “επίσημων” δημιουργεί προς τα έξω μία κακή εικόνα για τη χώρα.
Οταν όμως συνέβη το τραγικό δυστύχημα στη βιομηχανία “Βιολάντα” κατά την οποία σκοτώθηκαν ακαριαία πέντε εργάτριες, η εν λόγω συζήτηση ήρθε ορμητικά στο δημόσιο διάλογο. Τμήμα της ήταν και ο τρόπος καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων/δυστυχημάτων στην Ελλάδα.
Ας επιχειρήσουμε όμως να απαντήσουμε, με στοιχεία, στο βασικό ερώτημα: Υποκαταγράφονται τα εργατικά ατυχήματα στη χώρα;
Τα δεδομένα είνα τα εξής: Η Επιθεώρηση Εργασίας και η ΕΛΣΤΑΤ δίνουν διαφορετικά νούμερα στη δημοσιότητα και κλασικό παράδειγμα αποτελεί η καταγραφή του 2023. Επίσης, διαφορετικό νούμερο δημιοσεύει ο ΕΦΚΑ. Είναι δύσκολο, άρα, να χαρακτηρίσει κανείς πλήρως αξιόπιστα τα στοιχεία που δίνουν οι επίσημοι φορείς.
Εκτός όμως από αυτό, είναι σαφές ότι στις παραπάνω καταγραφές δεν συμπεριλαμβάνονται εργαζόμενοι λατομείων, ναυτικών επαγγελμάτων, σωμάτων ασφαλείας κτλ. Πρέπει επίσης να θεωρείται βέβαιο ότι δεν καταγράφονται οι εργαζόμενοι με εργασιακή σχέση με εξαρτημένης εργασίας.
- Παράδειγμα: Αν ένας διανομέας, που εργάζεται με μπλοκάκι, σκοτωθεί κατά τη διάρκεια της εργασίας του, δεν θα καταγραφεί στις στατιστικές. Οπως φυσικά δεν καταγράφονται και οι ανασφάλιστοι.
- Αλλο ένα παράδειγμα, αυτή τη φορά από το χώρο της οικοδομής: Ηλικιωμένος, συνταξιούχος οικοδόμος έκανε το καλοκαίρι έξτρα μεροκάματα σε σπίτι στο οποίο λάμβανε χώρα ανακαίνιση. Επεσε και σκοτώθηκε. Το δυστύχημα όμως αυτό δεν “φαίνεται” πουθενά.
- Τέλος, δεν καταγράφονται οι θάνατοι από παθολογικά αίτια στη δουλειά. Θάνατος που έρχεται από εγκεφαλικό λόγω του εργασιακού άγχους ή του φόρτου εργασίας δεν λογίζεται ως εργατικό δυστύχημα στην Ελλάδα. Αλλωστε στη χώρα μας (όπως και στην Πορτογαλία) δεν υπάρχει καμία καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών και πόσοι εργαζόμενοι πεθαίνουν από αυτές.
Οι σχετικές στατιστικές στην Ελλάδα χωλαίνουν σε σχέση με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει και στο εξωτερικό υποκαταγραφή ανά κλάδους). Το 2023 στις μετρήσεις της ΕΛΣΤΑΤ ο αγροτικός κλάδος συμμετείχε με το 2% της έρευνας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό της Eurostat (για όλη την Ευρώπη των 27) ήταν πολλαπλάσιο, στο 12,5%.
Την ίδια ώρα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ακόμη δύο βασικότατα στοιχεία. Πρώτον, την πίεση της εργοδοτικής πλευράς, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που ο τραυματισμός δεν είναι βαρύς αλλά και σε σοβαρότερες. Η μη καταγραφή του περιστατικού εξασφαλίζει στην εργοδοτική πλευρά απαλλαγή από πρόστιμα, ποινικές ευθύνες και αυξημένα ασφάλιστα.
Δεύτερον, παρά το γεγονός ότι ο ΣΕΠΕ έχει μετατραπεί σε ανεξάρτητη αρχή (ή, ίσως ακριβώς γι’ αυτό) η υποστελέχωση στις υπηρεσίες του θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Μία υποστελεχωμένη υπηρεσία προφανώς και δεν μπορεί να ασκήσει τους απαραίτητους ελέγχους, τουλάχιστον με την ένταση και τη συχνότητα που θα έπρεπε.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, η ΟΣΕΤΕΕ έχει καταθέσει στο δημόσιο διάλογο την ίδρυση Φορέα Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου και Ασθενειών.
Οπως τονίζεται σχετικά ο Φορέας Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου και Ασθενειών, έχει συμφωνηθεί μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, υπάρχει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιόπιστη καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων, αλλά και των επαγγελματικών ασθενειών στη χώρα μας (σε διασύνδεση και με τον e- ΕΦΚΑ), καθώς και την αποτελεσματική πρόληψη στους χώρους εργασίας.
Σε κάθε περίπτωση οι τέσσερις κλάδοι στους οποίους παρατηρούνται τα περισσότερο εργατικά δυστυχήματα είναι οι:
1. Κατασκευές
2. Μεταποίηση και βιομηχανία
3. Μεταφορές και Αποθήκευση
4. Επισκευές, χονδρικό και λιανικό εμπόριο
SiteDesign