Πέμη Ζούνη στο libre: Κατάλαβα ότι στη σιωπή υπάρχουμε ολόκληροι, στη σιωπή συντελούνται οι αλλαγές

Η Πέμη Ζούνη μιλά όπως παίζει: με καθαρότητα, τρυφερότητα και μια σιωπή που λέει περισσότερα απ’ τις λέξεις. Στις απαντήσεις της διακρίνεται μια βαθιά συμφιλίωση με τον χρόνο, μια πίστη στη δύναμη της εμπειρίας και μια αδιάκοπη περιέργεια για το άγνωστο. Από τη Φθινοπωρινή Ιστορία και τη συνειδητοποίηση ότι ο έρωτας δεν έχει ηλικία, μέχρι τη διαδρομή μιας ζωής πλούσιας σε συναντήσεις, δασκάλους και «ευλογημένες συνεργασίες», ξεδιπλώνεται το πορτρέτο μιας καλλιτέχνιδας που επιλέγει να ακούει αντί να φαίνεται. Και που, μετά από δεκαετίες στο θέατρο και τη ζωή, συνεχίζει να προχωρά όρθια, με ευγνωμοσύνη για όσα κερδήθηκαν και με ενθουσιασμό εφήβου για όσα δεν έχουν ακόμη ειπωθεί.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Στη Φθινοπωρινή Ιστορία συναντάμε ανθρώπους που, αργά πια στη ζωή, τολμούν να ρίξουν τις άμυνές τους. Τι ήταν αυτό που σας άγγιξε βαθύτερα σε αυτό το έργο;

Πρώτα απ’ όλα η ποιότητα της γραφής του Αρμπούζοφ. Κείμενο τρυφερό, αστείο και ευφυές. Με βάθος που δε βιάζεται να φανεί, αλλά σε χτυπάει πισώπλατα. Έπειτα η συνεργασία με τη Βάνα Πεφάνη. Ξέρω πως η σκηνοθετική ματιά της πάντα φωτίζει πλευρές αθέατες, πάντα κρύβει μια ωραία έκπληξη. Τέλος – but not least – η ίδια η θεματική του έργου, η συνειδητοποίηση ότι στον έρωτα όλες οι ηλικίες αντιδρούν με τον ίδιο περίπου τρόπο!

-Έχετε συνδεθεί με ρόλους εσωτερικούς και με μια φωνή που αφήνει χώρο στη σιωπή. Πιστεύετε ότι αυτή η ποιότητα έχει αλλάξει νόημα για εσάς όσο περνούν τα χρόνια;

Τι ωραία που το διατυπώνετε! «Αφήνει χώρο στη σιωπή»… Από ένστικτο προφανώς στην αρχή, όλο και πιο συνειδητά μεγαλώνοντας, κατάλαβα ότι στη σιωπή υπάρχουμε ολόκληροι, στη σιωπή συντελούνται οι αλλαγές. Οι λέξεις είναι υπαινιγμοί, προφάσεις ή αφορμές. Άρα όχι, δεν έχει αλλάξει νόημα για μένα αυτή η ποιότητα. Αντίθετα ενισχύεται.

-Η ζωή σας σήμερα πόσο διαφέρει από εκείνη που ονειρευόσασταν όταν ξεκινούσατε; Τι κερδήθηκε και τι χάθηκε στη διαδρομή;

Ονειρευόμουνα μια ζωή πλούσια σε εμπειρίες, χωρίς να έχω συγκεκριμένη αναμονή για το ύφος ή το σχήμα της. Κι αυτό σαφώς κερδήθηκε! Είχα ονειρεμένα ταξίδια με ανθρώπους, όπως και απίστευτες σφαλιάρες. Συνεχίζω όρθια, με κατεκτημένη μια υπέροχη σχέση με τους ανθρώπους. Νιώθω τυχερή. Το μόνο που χάνεται σιγά σιγά, που λιγοστεύει, είναι ο γήινος χρόνος. Έτσι κι αλλιώς όλη μας η ζωή είναι χτισμένη πάνω σ’ αυτή τη βεβαιότητα και τη διαχείρισή της.

-Νοσταλγείτε ποτέ το παρελθόν ή προτιμάτε να το κοιτάτε σαν μια δεξαμενή εμπειριών και όχι σαν καταφύγιο;

Φύσει, το νοσταλγώ. Θέσει, προσπαθώ να κάνω το δεύτερο. Δεν χρησιμεύει σε τίποτα να κυνηγάς τον χαμένο χρόνο ή τις στιγμές που πέρασαν. Γι’ αυτό οι φωτογραφίες με μελαγχολούν.

-Ποια πρόσωπα υπήρξαν καθοριστικά ώστε να διαμορφωθεί ο τρόπος που στέκεστε απέναντι στο θέατρο και στη ζωή; Άνθρωποι που σας έμαθαν να ακούτε περισσότερο παρά να φαίνεστε.

Το πώς στέκεσαι απέναντι στο θέατρο προκύπτει από τον τρόπο που στέκεσαι απέναντι στη ζωή. Είναι ταυτόσημα. Άρα οι ρίζες είναι κατ’ αρχάς στην παιδική ηλικία. Εκεί έπαιξε μεγάλο ρόλο η οικογένειά μου. Οι γονείς μου άνθρωποι του χώρου, συγκροτημένοι και χωρίς έπαρση.

Ο παππούς μου τυπογράφος, μορφωμένος άνθρωπος, η γιαγιά μου πηγή έμπνευσης και απίστευτα γενναιόδωρης δοτικότητας. Δεν θα μπορούσα να έχω καλύτερο αξιακό πλαίσιο. Στη συνέχεια συναντήθηκα με σπουδαίους δασκάλους στο αυστηρό τότε Αρσάκειο που με έκαναν να εμπεδώσω ότι η πνευματική εξέλιξη είναι σημαντική.

Από ένστικτο προφανώς στην αρχή, όλο και πιο συνειδητά μεγαλώνοντας, κατάλαβα ότι στη σιωπή υπάρχουμε ολόκληροι, στη σιωπή συντελούνται οι αλλαγές

Ο χορός μου δίδαξε την πειθαρχία. Κι έπειτα ήρθε το θέατρο. Ευλογημένες συνεργασίες. Πρόλαβα να συναντήσω επί σκηνής τον Ηλιόπουλο – τι ήθος! – την Καρέζη – πόση γενναιοδωρία! – τον Αλεξανδράκη, τον Φωτόπουλο κι ύστερα τον Φέρτη, τον Κατρανίδη, την Ελεύθερη Σκηνή, τον Τσακίρογλου και τόσους άλλους. Κι από σκηνοθέτες τον Ντασέν, τον Βολανάκη, τον Βουτσινά, τον Στούρουα, τον Τσουλάτζε.

Ο καθένας μια ολόκληρη σχολή ζωής. Τέλος πρέπει να αναφέρω ότι υπήρξε μεγάλη σχολή για μένα ο κινηματογράφος. Από την εφηβεία μου παρακολουθούσα ευλαβικά τους τεράστιους ηθοποιούς της Ευρώπης και της Αμερικής, αυτοί μου έδειχναν το δρόμο. Μου έδειχναν κυρίως το μέγεθος της τέχνης που λέγεται Υποκριτική και τον συνεχή αγώνα να φτάσεις τον πήχη που διαρκώς ανεβαίνει.

-Κοιτώντας τους επόμενους μήνες, τι σας ενδιαφέρει περισσότερο: η συνέχεια μιας πορείας ή μια ανατροπή που θα σας φέρει σε άγνωστα νερά;

Μετά από 44 χρόνια δουλειάς λαχταρώ τα άγνωστα νερά. Κι όταν έρχονται ενθουσιάζομαι σαν έφηβη.

*Φωτογραφίες:  Γιώργος Καπλανίδης