ΥΠΕΝ: Διορία ενός μήνα για πλήρη αποκατάσταση του Σαρακήνικου στην εταιρεία που έκανε τις εκσκαφές

Διορία ενός μήνα για την πλήρη αποκατάσταση του Σαρακήνικου στην αρχική του μορφή δίνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην εταιρεία Unique Development Α.Τ.Ε.Ε., η οποία προχώρησε σε εκτεταμένες εκσκαφές στους ηφαιστειογενείς βράχους της περιοχής, με σκοπό την ανέγερση πολυτελούς ξενοδοχειακού συγκροτήματος στη Μήλο.

Με απόφαση που εκδόθηκε σήμερα από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο αρμόδιος υπουργός Σταύρος Παπασταύρου καλεί την εταιρεία να αποκαταστήσει πλήρως τον χώρο, επαναφέροντάς τον στην πρότερη φυσική του κατάσταση, καθώς και να απομακρύνει κάθε οικοδομικό υλικό που έχει μεταφερθεί ή χρησιμοποιηθεί στο σημείο.

Η υπόθεση αφορά την οικοδομική δραστηριότητα που είχε αναπτυχθεί σε μία από τις πιο εμβληματικές και αναγνωρίσιμες παραλίες της χώρας, με την άδεια δόμησης να κρίνεται τελικά παράνομη. Το έργο προέβλεπε την κατασκευή πεντάστερου ξενοδοχειακού συγκροτήματος, δύο ορόφων με υπόγειο και πισίνες, στη θέση «Καμίνια» της Μήλου, σε συνολική έκταση περίπου 19.000 στρεμμάτων.

Το Σαρακήνικο αποτελεί έναν από τους πλέον φωτογραφημένους φυσικούς σχηματισμούς της Ελλάδας και έχει καταταχθεί από διεθνή ταξιδιωτικά μέσα, όπως το Conde Nast Traveller, ανάμεσα στα ομορφότερα τοπία του πλανήτη.

Το υπουργείο μετά τις αυτοψίες οι οποίες διενεργήθηκαν έκρινε ότι υφίσταται άμεση απειλή πρόκλησης περιβαλλοντικής ζημίας και αποφάσισε ότι η εταιρεία οφείλει, εντός ενός μήνα από την παραλαβή της απόφασης, να αποκαταστήσει πλήρως τον χώρο.

Συγκεκριμένα, καλείται να αφαιρέσει ξυλότυπους και οπλισμούς, να γεμίσει τον χώρο θεμελίωσης που είχε κατασκάψει με τα υλικά εκσκαφής που έχουν αποτεθεί στο παρακείμενο οικόπεδο, να αποκαταστήσει το φυσικό ανάγλυφο της έκτασης και να απομακρύνει κάθε οικοδομικό υλικό ή εγκατάσταση που έχει τοποθετηθεί.

Την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων αναλαμβάνει η Υπηρεσία Δόμησης Μήλου, η οποία οφείλει να ενημερώσει σχετικά το Συντονιστικό Γραφείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών του ΥΠΕΝ.

Η απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και ενέργειας:

«Η UNIQUE DEVELOPMENTS A.T.E.E., εντός ενός (1) μηνός από την παραλαβή του παρόντος, να επαναφέρει την περιοχή στην αρχική της κατάσταση ήτοι να αφαιρέσει τον ξυλότυπο και τον οπλισμό και να γίνει η πλήρωση του χώρου θεμελίωσης με τα υλικά εκσκαφής που έχουν αποτεθεί εντός του γηπέδου και να αποκατασταθεί το ανάγλυφο της έκτασης ώστε να αποφευχθεί και τυχόν κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος σε επισκέπτες της περιοχής. Επίσης να απομακρυνθούν τα οικοδομικά υλικά ή τυχόν άλλες εγκαταστάσεις (π,χ οικίσκοι) που έχουν τοποθετηθεί εντός του γηπέδου. Η Υ.ΔΟΜ. Μήλου καλείται να εποπτεύσει την υλοποίηση των ανωτέρων μέτρων πρόληψης και να ενημερώσει σχετικά το Συντονιστικό Γραφείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών του ΥΠΕΝ».

Τα ευρήματα που οδήγησαν στην απόφαση

Σύμφωνα με την έκθεση των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, το οικόπεδο της εταιρείας βρίσκεται εντός περιοχής που έχει χαρακτηριστεί ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) «Γουρνάδο–Φυλακωτή», γεγονός που επιβάλλει αυξημένες υποχρεώσεις προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η πρόσβαση στο ακίνητο γίνεται μέσω στενού χωματόδρομου, χωρίς σαφή χαρακτηρισμό ως εγκεκριμένης οδού.

Οι επιθεωρητές κατέγραψαν αλλοίωση του φυσικού τοπίου, καταστροφή της τοπικής φυσικής βλάστησης, υποβάθμιση της αισθητικής αξίας της περιοχής και αύξηση του κινδύνου διάβρωσης από τον άνεμο και τα όμβρια ύδατα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα ηφαιστειακά πετρώματα (υπόλευκοι τόφφοι), τα οποία συνθέτουν το χαρακτηριστικό ανάγλυφο του Σαρακήνικου και προσδίδουν τη μοναδικότητα του τοπίου.

Ο χώρος εκσκαφής, διαστάσεων περίπου 30 μέτρων μήκους και 20 μέτρων πλάτους, με βάθος που έφθανε έως και τα 10 μέτρα, παρέμενε ανοικτός και προσβάσιμος, με μερικώς κατεστραμμένες περιφράξεις, δημιουργώντας κινδύνους για την ασφάλεια επισκεπτών και πεζοπόρων. Στο εσωτερικό είχαν τοποθετηθεί οπλισμοί και ξυλότυποι, ενώ γύρω από το σημείο υπήρχαν σωροί προϊόντων εκσκαφής.

Απαραίτητη η ύπαρξη νόμιμου δρόμου

Παράλληλα, από την απόφαση του υπ. Περιβάλλοντος προκύπτει, πως σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, για την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου της εκτός σχεδίου δόμησης, οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι μελετητές οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδομησιμότητα γηπέδου εκτός σχεδίου είναι η εξασφάλιση προσώπου σε εγκεκριμένη οδό.

Στο συγκεκριμένο έργο, αναφέρεται ότι η πρόσβαση προκύπτει από χωματόδρομο που στο τοπογραφικό περιγράφεται ως «αγροτική οδός», χωρίς να προκύπτει ότι είναι εγκεκριμένη. Η έκθεση της ΕΑΔ καταγράφει πως οι αγροτικές οδοί, με βάση το ισχύον πλαίσιο, δεν καθιστούν κατ’ αρχήν οικοδομήσιμα τα οικόπεδα, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, στις οποίες –όπως σημειώνεται– δεν εμπίπτει η χρήση τουριστικής εγκατάστασης.

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται ότι η ΥΔΟΜ Μήλου επέτρεψε την έκδοση διοικητικής πράξης σε γήπεδο με πρόσωπο επί αγροτικής οδού, χωρίς να έχει διασφαλιστεί ότι πρόκειται για εγκεκριμένη οδό, στοιχείο που συνδέεται ευθέως με τα ζητήματα νομιμότητας της οικοδομικής άδειας.

Πολεοδομικές και θεσμικές παραλείψεις

Παράλληλα, από τον έλεγχο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας προέκυψε ότι η οικοδομική άδεια είχε εκδοθεί χωρίς να έχουν προηγηθεί κρίσιμες εγκρίσεις και μελέτες. Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι το έργο εξετάστηκε ως κατηγορίας Β, ενώ λόγω του χαρακτήρα του –ξενοδοχειακό κατάλυμα σε συνδυασμό με ειδική τουριστική υποδομή (spa)– θα έπρεπε να υπαχθεί στην κατηγορία Α2 και να συνοδεύεται από Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.

Επιπλέον, δεν είχαν εκδοθεί αποφάσεις οριοθέτησης ρέματος, δεν είχε ολοκληρωθεί ο καθορισμός αιγιαλού και παραλίας, δεν υπήρχε άδεια χρήσης νερού για τη γεώτρηση που προβλεπόταν για την υδροδότηση του έργου, ενώ απουσίαζε και εδαφοτεχνική μελέτη για τη φέρουσα ικανότητα του εδάφους. Η Εθνική Αρχή Διαφάνεια (ΕΑΔ) έκρινε ότι η οικοδομική άδεια έπασχε νομιμότητας, γεγονός που οδήγησε στην ανάκλησή της από την Υπηρεσία Δόμησης Μήλου.