Τέσσερα πιθανά σενάρια για το μέλλον του Ιράν  

Πάνω από 500 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί τις τελευταίες δύο εβδομάδες στις διαδηλώσεις του Ιράν, σύμφωνα με το Associated Press, που επικαλείται την αμερικανική ΜΚΟ, Human Rights Activists News Agency (HRANA, ενώ πάνω από 10.000 άνθρωποι έχουν φερόμενα συλληφθεί στις διαδηλώσεις που ξεκίνησαν λόγω της νομισματικής κρίσης και της οικονομικής κατάρρευσης.

Την ίδια στιγμή, ο Ντόναντ Τραμπ απειλεί με στρατιωτική επέμβαση το μεσανατολικό κράτος, έχοντας ανοιχτά υποστηρίξει της διαδηλώσεις, και εκφράσει υποστήριξη προς τους νοσταλγούς της μοναρχίας των σάχηδων.

«Η ισορροπία δυνάμεων θα άλλαζε δραματικά», δήλωσε ο Μαρκ Μόμπιους, βετεράνος επενδυτής στις αναδυόμενες αγορές, αναφερόμενος σε ενδεχόμενη πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δίνοντας 4 πιθανά σενάρια.

1. Η «limbo» μίας παρατεταμένης κρίσης

Κατά διαστήματα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ταχθεί κατά της αμερικανικής παρεμβατικότητας στη Μέση Ανατολή, μια περιοχή όπου η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν, στο Ιράκ, αλλά και η χρόνια επέμβαση στο Αφγανιστάν, άφησαν πίσω τους κατακερματισμένα κράτη και αυταρχικά καθεστώτα.

Αυτό το ενδεχόμενο κενού εξουσίας προκαλεί ανησυχία στους Άραβες ηγέτες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους.

Η σκιά της Αραβικής Άνοιξης, κατά την οποία καθεστώτα κατέρρευσαν σε ολόκληρη την περιοχή για να ακολουθήσει χάος, παραμένει έντονη.

Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι, εάν δεχθεί επίθεση, αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή, όπου οι ΗΠΑ διατηρούν εκτεταμένες εμπορικές δραστηριότητες και δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες, καθώς και το Ισραήλ, θα αποτελέσουν «νόμιμους στόχους».

2. Χαμενεΐ ή χάος

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει αποδυναμωθεί σοβαρά τα τελευταία δύο χρόνια, εξαιτίας της στασιμότητας της οικονομίας, του καλπάζοντος πληθωρισμού και των πληγμάτων που έχει δεχθεί τόσο η ίδια όσο και οι σύμμαχοί της από το Ισραήλ.

Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να διαθέτει ένα μεγάλο και εξελιγμένο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων, ικανό να πλήξει στόχους σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, από στρατιωτικές βάσεις έως ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το καθεστώς διατηρεί επίσης τη στήριξη του πολύπλοκου πλέγματος των δυνάμεων ασφαλείας της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Για το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, αλλά και για χώρες όπως η Τουρκία και το Πακιστάν, το χειρότερο σενάριο θα ήταν το χάος στο Ιράν, σύμφωνα με την Έλι Γκερανμαγιέ, αναπληρώτρια διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο European Council on Foreign Relations.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο καθίσταται πιο πιθανό λόγω της τεράστιας ετερογένειας των Ιρανών διαδηλωτών, οι οποίοι περιλαμβάνουν από αστικές, κοσμικές ελίτ έως θρησκευόμενους συντηρητικούς και στερούνται μιας ενιαίας ηγεσίας.

«Μετά τη διαδικασία προσέγγισης των τελευταίων ετών μεταξύ του GCC και της Τεχεράνης, επικρατεί η λογική του “καλύτερα ο διάβολος που γνωρίζεις” από το απόλυτο χάος ή μια άγνωστη δομή εξουσίας που τους είναι ξένη», σημείωσε η Γκερανμαγιέ.

3. Οι «θεματοφύλακες» Φρουροί της Επανάστασης 

Η Ισλαμική Δημοκρατία πιθανότατα δεν θα επιβιώσει με τη σημερινή της μορφή έως το τέλος του 2026, εκτιμά η Ντίνα Εσφαντιάρι, αναλύτρια για τη Μέση Ανατολή στο Bloomberg Economics.

Το πιο πιθανό σενάριο, όπως λέει, είναι ένας ανασχηματισμός της ηγεσίας που θα διατηρεί σε μεγάλο βαθμό το σύστημα ή ένα πραξικόπημα από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να σημάνει μεγαλύτερη κοινωνική ελευθερία, καθώς ο οργανισμός διοικείται από στρατηγούς και όχι κληρικούς, αλλά λιγότερη πολιτική ελευθερία και μια πιο στρατιωτικοποιημένη εξωτερική πολιτική.

Οι πιθανότητες μιας πλήρους επανάστασης παραμένουν σχετικά χαμηλές, σημειώνει.

«Μια κατάρρευση φαίνεται απίθανη προς το παρόν», λέει. «Οι Ιρανοί φοβούνται το χάος, έχοντας δει τι προκάλεσε σε γειτονικές χώρες όπως το Ιράκ και η Συρία. Το σημαντικότερο, η κυβέρνηση καταστέλλει σκληρά».

4. Η σκιά του εμφυλίου

Ωστόσο, είναι απίθανο πολλοί διαδηλωτές να πειστούν. Ο Αγιατολάχ, καθώς και στελέχη των δυνάμεων ασφαλείας εμφανίζονται ολοένα και πιο επιθετικοί, κάνοντας λόγο ακόμη και για θανατική ποινή και καθιστώντας σαφές ότι είναι έτοιμοι να απαντήσουν όπως πάντα: Με ωμή βία.

«Δεν νομίζω ότι μια κατάρρευση του καθεστώτος θα ήταν ομαλή», δήλωσε ο Γουίλιαμ Άσερ, πρώην αναλυτής της Central Intelligence Agency. «Βραχυπρόθεσμα, θα μπορούσα να φανταστώ ρωγμές στη χώρα, καθώς εθνοτικές μειονότητες και ορισμένες επαρχίες θα επιδίωκαν αυτονομία από την Τεχεράνη. Οι Φρουροί της Επανάστασης θα πολεμήσουν σκληρά για να σώσουν το καθεστώς, οπότε υπάρχει ισχυρή πιθανότητα εκτεταμένης βίας».