Αναβρασμός στο Κίεβο: NABU–SAP διερευνούν χρηματισμό βουλευτών του Ζελένκσι-Η σκιά του Ζαλούζνι επιστρέφει

Η αιφνίδια επανενεργοποίηση των ουκρανικών αρχών κατά της διαφθοράς, του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU) και της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς (SAP), άνοιξε ξανά –με τρόπο εκκωφαντικό– το πιο επικίνδυνο εσωτερικό μέτωπο για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι: εκείνο των ερευνών που αγγίζουν το περιβάλλον του, την κοινοβουλευτική του βάση και, κατ’ επέκταση, τον πραγματικό έλεγχο της κυβέρνησης. Οι ανακοινώσεις για «αποκάλυψη οργανωμένης εγκληματικής ομάδας με συμμετοχή εν ενεργεία βουλευτών» και οι έρευνες σε κοινοβουλευτικές επιτροπές συνδυάστηκαν με διαρροές για υπόθεση που αφορά βουλευτές της προεδρικής παράταξης «Υπηρέτης του Λαού» και για πρακτικές όπως οι «μισθοί σε φακέλους».

Σπύρος Σιδέρης

Την ίδια στιγμή, η συγκυρία –με τον Ζελένσκι να ταξιδεύει στις ΗΠΑ για επαφές με τον Ντόναλντ Τραμπ– γέννησε ερμηνείες ότι η κινητικότητα δεν είναι μόνο ποινική αλλά και πολιτική πίεση, συνδεδεμένη με τον πόλεμο, τις διαπραγματεύσεις και το ποιος θα κρατά το τιμόνι στο Κίεβο το επόμενο κρίσιμο εξάμηνο.

Οι έφοδοι, οι διαρροές και το «γκρίζο» κενό επίσημων ανακοινώσεων

Ουκρανικά μέσα –επικαλούμενα πηγές– συνέδεσαν την υπόθεση με τον βουλευτή Γιούρι Κισέλ, ο οποίος περιγράφεται ως πρόσωπο κοντά στον Ζελένσκι και στον στενό του συνεργάτη Σεργκέι Σεφίρ. Οι ίδιες πηγές υποστήριξαν ότι η NABU φέρεται να είχε εγκαταστήσει παρακολούθηση στο γραφείο του Κισέλ επί περισσότερο από δύο χρόνια, καταγράφοντας –μεταξύ άλλων– διανομή χρημάτων προς βουλευτές της προεδρικής παράταξης.

Σε επόμενο κύκλο διαρροών, αναφέρθηκε ότι αποδόθηκαν «υποψίες» (δηλαδή επίσημη γνωστοποίηση ότι κάποιος θεωρείται ύποπτος σε ποινική διαδικασία) σε πέντε βουλευτές του «Υπηρέτη του Λαού»: Ευγένι Πιβοβάροφ, Μιχαΐλο Λάμπα, Ίχορ Νεγκουλέβσκι, Γιούρι Κισέλ και Όλγα Σαβτσένκο. Ωστόσο εδώ εμφανίζεται ένα κρίσιμο στοιχείο: σε αντίθεση με άλλες υποθέσεις όπου οι αρχές κατά της διαφθοράς συνοδεύουν τις κινήσεις τους με λεπτομερείς ανακοινώσεις, αυτή τη φορά –όπως σημειώνεται– παρατηρείται αξιοσημείωτη σιωπή από την πλευρά των NABU/SAP ως προς τις λεπτομέρειες.

Ο πυρήνας εξουσίας γύρω από τον Ζελένσκι και η εύθραυστη συνοχή της παράταξης

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δυνητικοί εμπλεκόμενοι δεν αποκλείεται να είναι και περισσότεροι βουλευτές από το πιο στενό και πιστό στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι τμήμα της προεδρικής παράταξης. Πρόκειται για έναν άτυπο πυρήνα στελεχών, αποτελούμενο από παλιούς φίλους και συνεργάτες του προέδρου από την Κριβί Ριχ και από την περίοδο του «Kvartal», που θεωρείται η ραχοκοκαλιά της πολιτικής του επιρροής εντός της Βερχόβνα Ράντα. Στα πρόσωπα αυτά συγκαταλέγεται και ο Γιούρι Κοριάβτσενκοφ, γνωστός στο ευρύ κοινό ως «Γιούζικ».

Αν πράγματι μια τέτοια έρευνα επεκταθεί, το ζήτημα παύει να αφορά μόνο την ποινική διερεύνηση: μετατρέπεται σε εργαλείο που μπορεί να αποσταθεροποιήσει τη συνοχή της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, ιδίως σε μια περίοδο όπου το Κίεβο χρειάζεται απρόσκοπτη νομοθετική ικανότητα για πόλεμο, προϋπολογισμό και διαπραγματεύσεις.

«Ο Αντι-Ζελένσκι συνασπισμός»: ποινική υπόθεση ή πολιτική επιχείρηση;

Η αναζωπύρωση της δραστηριότητας των αρχών κατά της διαφθοράς εντάσσεται σε μια προσπάθεια ενός «αντι-Ζελένσκι συνασπισμού» να αφαιρέσει από τον πρόεδρο τον έλεγχο του κοινοβουλίου και, κατ’ επέκταση, της κυβέρνησης. Στον υποτιθέμενο αυτόν συνασπισμό τοποθετούνται πρόσωπα και δίκτυα με διαφορετικές αφετηρίες: φιλοευρωπαϊκές «ισχυρές» δομές, πολιτικοί και μέσα ενημέρωσης, στελέχη των θεσμών κατά της διαφθοράς, καθώς και αντίπαλοι ή «πληγωμένοι» από τον Ζελένσκι, όπως ο Πέτρο Ποροσένκο και ο Ίχορ Κολομόισκι.

Εδώ το ζητούμενο είναι διπλό.

• Πρώτον, ότι οι ίδιες οι έρευνες –ακόμη κι αν είναι απολύτως ποινικές– παράγουν αναπόφευκτα πολιτικά αποτελέσματα.
• Και δεύτερον, ότι η χρονική σύμπτωση με το ταξίδι του Ζελένσκι στις ΗΠΑ έδωσε τροφή σε αντικρουόμενες αναγνώσεις: σήμα «συμβιβασμού» προς τον Ζελένσκι από την πλευρά του Τραμπ ή, αντίστροφα, σήμα από κύκλους πιο κοντά στους Ευρωπαίους και στους Δημοκρατικούς ότι δεν πρέπει να κάνει υποχωρήσεις.

Ο ρόλος Αραχαμία και η μάχη για το ποιος ελέγχει τη Ράντα

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη στάση του επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του «Υπηρέτη του Λαού», Νταβίντ Αραχαμία.

Κάποιοι τον θεωρούσαν πιθανό σύμμαχο σε σχέδιο «αναδιάταξης πλειοψηφίας», εκείνος κινήθηκε αντίθετα: επιχείρησε να σταθεροποιήσει την υφιστάμενη πλειοψηφία και να αποτρέψει εσωτερικές εκκαθαρίσεις, όπως την προσπάθεια απομάκρυνσης του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Ολεξίι Κουλέμπα.

Περιγράφεται μάλιστα μια τάση ενίσχυσης της «υποκειμενικότητας» της κοινοβουλευτικής ομάδας, δηλαδή μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στο προεδρικό κέντρο.

Η φημολογία Ζαλούζνι: επιστροφή από το Λονδίνο ή πολιτικό μήνυμα;

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ήρθε και η είδηση –με πηγές που αποδίδονται στο Radio NV– ότι ο πρέσβης της Ουκρανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο και πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, Βαλέρι Ζαλούζνι, ενδέχεται να αποχωρήσει από το Λονδίνο στις αρχές Ιανουαρίου. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι ο Ζαλούζνι είχε μιλήσει προσωπικά με τον Ζελένσκι για πιθανούς ρόλους –από πρωθυπουργός έως επικεφαλής του προεδρικού γραφείου– χωρίς να εκδηλώσει τότε ενδιαφέρον. Η διάψευση ήρθε σε επίπεδο γραφείου Τύπου, αλλά ο ίδιος δεν σχολίασε δημοσίως, αφήνοντας χώρο για ερμηνείες.

Η πιθανή «επιστροφή Ζαλούζνι» συνδέεται με σενάρια για νέα κυβέρνηση και αναζήτηση «κέντρου ισχύος» που θα μπορούσε να συσπειρώσει μια εναλλακτική πλειοψηφία.

Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύεται το βασικό εμπόδιο: ακόμη και αν υπάρξει κλονισμός, το να σχηματιστεί νέα πλειοψηφία μέσα στη σημερινή Ράντα δεν είναι εύκολο – και χωρίς ένα σαφές πρόσωπο-άξονα, η διαδικασία κινδυνεύει να μείνει μετέωρη.

Και εδώ βρίσκεται ο κόμβος της συγκυρίας: η δραστηριότητα NABU/SAP δεν πλήττει μόνο συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά δοκιμάζει την ικανότητα της προεδρικής παράταξης να παραμείνει πειθαρχημένη σε ένα περιβάλλον όπου οι ποινικές έρευνες, η κοινοβουλευτική αριθμητική και το διπλωματικό μέτωπο κινούνται ταυτόχρονα.

Αν οι φάκελοι ανοίξουν περισσότερο, το πολιτικό κόστος μπορεί να γίνει δυσανάλογο, όχι επειδή αλλάζουν οι θεσμικοί συσχετισμοί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά επειδή αυξάνεται η αβεβαιότητα: ποιος έχει τον έλεγχο, ποιος κρατά τους βουλευτές «μαζί» και ποιος μπορεί να επιβάλει γραμμή σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο.

Σε αυτό το υπόβαθρο, κάθε νέα «υποψία», κάθε διαρροή και κάθε φήμη –από τους «μισθούς σε φακέλους» έως την πιθανή κίνηση του Ζαλούζνι– λειτουργεί ως σήμα ότι το Κίεβο εισέρχεται σε ακόμη έναν γύρο εσωτερικής πίεσης, την ώρα που το εξωτερικό μέτωπο παραμένει εξίσου καθοριστικό. Και όσο η εικόνα παραμένει θολή, τόσο θα πληθαίνουν οι παίκτες που επιχειρούν να διαβάσουν –ή να γράψουν– την επόμενη σελίδα της εξουσίας στην ουκρανική πρωτεύουσα.