Συνάντηση Τραμπ-Νετανιάχου: Θα ανακοινωθεί εκεχειρία στη Γάζα; Σχέδιο πλήρους κατάληψης, όμηροι, αιγυπτιακή διαμεσολάβηση

Σε μία από τις πλέον κρίσιμες συγκυρίες για τη Μέση Ανατολή και τον ίδιο τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, ο Βενιαμίν Νετανιάχου αναχώρησε την Κυριακή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου σήμερα, Δευτέρα, αναμένεται να συναντηθεί με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η επίσκεψη αυτή —η τρίτη στον Λευκό Οίκο από την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία— δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική ανταλλαγή, αλλά εντάσσεται σε ένα σύνθετο πλαίσιο στρατιωτικών και πολιτικών εξελίξεων, τόσο στο πεδίο της Γάζας όσο και στο διεθνές επίπεδο, με φόντο τις πιέσεις για εκεχειρία, την επιστροφή των ομήρων και τα σενάρια για πλήρη κατάληψη του παλαιστινιακού θύλακα.

Σπύρος Σιδέρης

Πριν την αναχώρησή του, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι οι Ισραηλινοί διαπραγματευτές που βρίσκονται στη Ντόχα, στο πλαίσιο των συνομιλιών για κατάπαυση πυρός, έχουν λάβει σαφείς εντολές για επίτευξη συμφωνίας «βάσει των όρων που έχει αποδεχθεί το Ισραήλ».

Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συνάντησή του με τον Τραμπ «θα συμβάλει στην πρόοδο αυτών των αποτελεσμάτων». Κεντρικό ζήτημα παραμένει η επιστροφή περίπου 50 ομήρων από τη Γάζα, με φόντο την αυξανόμενη κοινωνική πίεση στο εσωτερικό του Ισραήλ.

Η Χαμάς, από την πλευρά της, ανέφερε πως η απάντησή της στο αμερικανικά υποστηριζόμενο σχέδιο για 60ήμερη εκεχειρία ήταν «θετική». Όμως, το Γραφείο του Πρωθυπουργού του Ισραήλ απέρριψε τις αλλαγές που πρότεινε η οργάνωση, επιμένοντας ότι είναι «απαράδεκτες». Παρόλα αυτά, επιβεβαιώθηκε ότι ο ισραηλινός διαπραγματευτικός μηχανισμός παραμένει στη Ντόχα για συνέχιση των προσπαθειών, υπό τη μεσολάβηση του Κατάρ.

Το χρονικό σημείο της επίσκεψης στον Λευκό Οίκο έχει τη δική του βαρύτητα: οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα συνεχίζονται με ένταση, ενώ ο Νετανιάχου έχει ζητήσει από τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, Εγιάλ Ζαμίρ, να του παρουσιάσει σχέδιο κατάληψης ολόκληρης της Γάζας μετά την επιστροφή του από την Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με διαρροές από την ισραηλινή τηλεόραση (Channel 12), η εντολή δόθηκε σε κλίμα έντασης κατά τη συνεδρίαση του πολεμικού συμβουλίου, όπου σημειώθηκαν φωνές, διαξιφισμοί και χτυπήματα στο τραπέζι.

Η επιμονή του Νετανιάχου να διατηρήσει «στο τραπέζι» την επιλογή της πλήρους κατοχής εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό: πρώτον, επιδιώκει να πιέσει τη Χαμάς να υποχωρήσει από την αξίωσή της για μόνιμη κατάπαυση του πυρός. Δεύτερον, προσπαθεί να καθησυχάσει τους ακροδεξιούς εταίρους του στην κυβέρνηση —όπως ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και ο Μπετσαλέλ Σμότριτς— ώστε να μη διασπαστεί ο κυβερνητικός συνασπισμός. Και τρίτον, επιχειρεί να δείξει στον Ντόναλντ Τραμπ ότι υιοθετεί το δόγμα «ειρήνη μέσω ισχύος».

Η συζήτηση μεταξύ Νετανιάχου και Ζαμίρ φέρεται να επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης εξουσιαστικής διακυβέρνησης της Γάζας από το Ισραήλ. Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις, υπογραμμίζοντας ότι «η διοίκηση δύο εκατομμυρίων πεινασμένων και εξοργισμένων ανθρώπων μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απώλεια ελέγχου». Σημείωσε επίσης ότι το κόστος θα είναι τεράστιο σε οικονομικούς, κοινωνικούς και στρατιωτικούς όρους.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι «δεν είναι διατεθειμένος να αφήσει τη Χαμάς να παραμείνει στη Γάζα», προσθέτοντας ότι «ο στρατός και το κράτος του Ισραήλ» θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη — ακόμη και αν δεν επιθυμεί επίσημη στρατιωτική διακυβέρνηση. Παρά τις διαφωνίες, ο Ζαμίρ δήλωσε ότι θα υπακούσει στις πολιτικές εντολές, ακόμα και αν δεν συμφωνεί.

Την ίδια ώρα, στους δρόμους του Τελ Αβίβ, χιλιάδες πολίτες διαδηλώνουν ζητώντας κατάπαυση του πυρός και επιστροφή των ομήρων. Η πίεση προς την κυβέρνηση αυξάνεται, ενώ και εντός του κυβερνητικού στρατοπέδου υπάρχουν διαφωνίες. Ο Υπουργός Εξωτερικών Γκιδεόν Σαάρ φαίνεται να στηρίζει μια συμβιβαστική λύση, τη στιγμή που οι ακροδεξιοί εταίροι ζητούν σκληρότερη στάση.

Ο ρόλος της Αιγύπτου αναδεικνύεται επίσης κομβικός. Αραβικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι η Καΐρο συνεχίζει να εμπλέκεται ενεργά, διατηρώντας επαφή με την ηγεσία της Χαμάς αλλά και με Αμερικανούς διαπραγματευτές. Οι ανησυχίες για το πέρασμα της Ράφα και το πλαίσιο διανομής ανθρωπιστικής βοήθειας είναι ζητήματα που παραμένουν άλυτα και τροφοδοτούν τη δυσπιστία.

Η Χαμάς, από την πλευρά της, αναγνωρίζει ότι μεγάλο μέρος της διαπραγμάτευσης εξαρτάται από τη στάση του Τραμπ, ο οποίος φέρεται να έχει διαβεβαιώσει το Κατάρ ότι θα πιέσει την ισραηλινή πλευρά για πλαίσιο υλοποίησης της συμφωνίας. Ωστόσο, το ισραηλινό επιτελείο επιμένει ότι κάθε παραχώρηση πρέπει να συνοδεύεται από αφοπλισμό της Χαμάς — κάτι που η παλαιστινιακή πλευρά αρνείται κατηγορηματικά.

Οι εσωτερικές διαρροές από το γραφείο του Νετανιάχου και το επιτελείο του Σμότριτς υποδεικνύουν ότι επικρατεί δυσαρέσκεια και απέναντι στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, κατηγορώντας τον για «αναποφασιστικότητα» και «υποχώρηση» στις αποφάσεις για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Η διαμάχη αυτή αντανακλά και τον διχασμό της ισραηλινής πολιτικής ηγεσίας ως προς το πώς πρέπει να τερματιστεί η σύγκρουση.

Την τελική απόφαση θα την κρίνουν οι εξελίξεις στην Ουάσινγκτον. Αν ο Νετανιάχου καταφέρει να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Τραμπ για μια ελεγχόμενη εκεχειρία που θα του επιτρέψει να εμφανιστεί ως νικητής χωρίς πλήρη αποχώρηση των στρατευμάτων, ίσως διατηρήσει τη συνοχή της κυβέρνησής του. Σε αντίθετη περίπτωση, η κρίση ενδέχεται να επιταχυνθεί και στο εσωτερικό του Ισραήλ. Η συνάντηση Τραμπ–Νετανιάχου ίσως καθορίσει όχι μόνο την έκβαση της σύγκρουσης στη Γάζα, αλλά και το στίγμα της επόμενης μέρας στη Μέση Ανατολή.