Clawback: Όταν το χρέος του χθες μπλοκάρει το αύριο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Ένα οφειλόμενο ποσό που δεν έχει εξοφληθεί, προστίθεται το επόμενο. Με αυτή τη λογική, που θυμίζει χιονοστιβάδα, περιγράφουν οι ιδιώτες πάροχοι Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας την πορεία του clawback. Αυτή την εικόνα μεταφέρουν στην πρόσφατη επιστολή τους προς τον διοικητή του ΕΟΠΥΥ, Αθανάσιο Ζαμάνη. Το αίτημα είναι απλό: να μην ξεκινήσει νέος κύκλος είσπραξης, όσο δεν έχει κλείσει ο προηγούμενος. 

Τι είναι το clawback και γιατί φέρνει αντιδράσεις

Το clawback είναι μηχανισμός αυτόματης επιστροφής. Ο ΕΟΠΥΥ ορίζει ανώτατο όριο δαπάνης, και όταν αυτό ξεπεραστεί, η υπέρβαση κατανέμεται αναλογικά στους παρόχους. Στην πράξη, οι ιδιώτες γιατροί και τα διαγνωστικά κέντρα επιστρέφουν χρήματα για υπηρεσίες που έχουν ήδη παράσχει στους ασφαλισμένους. Οι κλάδοι που πλήττονται περισσότερο είναι οι εργαστηριακοί και κλινικοεργαστηριακοί ιατροί, τα διαγνωστικά εργαστήρια και τα πολυϊατρεία.

Το πρόβλημα δεν είναι νέο. Ο μηχανισμός λειτουργεί αθροιστικά, χρονιά με τη χρονιά, και οι υποχρεώσεις συσσωρεύονται. Γι’ αυτό, η αρχή που θέτουν οι πάροχοι δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Ζητούν να μη ζητείται νέα πληρωμή, όταν δεν έχει τελειώσει η προηγούμενη.

Η αφορμή: Η ανάρτηση στην «Ενημέρωση Συναλλασσομένων»

Η επιστολή, που φέρει ημερομηνία 25/09/2026, γράφτηκε με αφορμή την ανάρτηση της ανάλυσης των οφειλών clawback για τα έτη 2024 και 2025 στην ηλεκτρονική εφαρμογή «Ενημέρωση Συναλλασσομένων». Όπως αναφέρουν οι αρμόδιοι φορείς, οι πάροχοι μπορούν εκεί να δουν τις κρατήσεις που τους έχουν γίνει, στο πεδίο «Οφειλές» και στην «Ανάλυση οφειλών». Οι βεβαιώσεις ποσού αυτόματης επιστροφής για το Α΄ και Β΄ εξάμηνο του 2025 είχαν προηγηθεί: ο ΕΟΠΥΥ τις ανάρτησε στις 15 Ιουλίου 2026.

Οι πέντε φορείς που υπογράφουν την επιστολή –ΕΝΙ-ΕΟΠΥΥ, ΠΑΣΙΔΙΚ, ΠΟΣΚΕ, ΠΟΣΙΠΥ και ΠΑΝΙΔΙ– δηλώνουν ότι οι πάροχοι δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν σε νέα διαδικασία αποπληρωμής, ενώ εξακολουθούν να καταβάλλουν ποσά για παλαιότερες περιόδους. Το ίδιο ζήτημα, τονίζουν, το έχουν θέσει επανειλημμένα στις συναντήσεις τους με τη διοίκηση του Οργανισμού.

Το κεντρικό αίτημα: ένα έτος τη φορά

Η θέση των παρόχων είναι σαφής και έχει και χρονική σειρά. Ζητούν να μην ξεκινήσει η δοσοποίηση και είσπραξη του clawback των ετών 2024 και, φυσικά, 2025, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί η αποπληρωμή των δόσεων των προηγούμενων ετών. Θεωρούν επιπλέον ότι δεν είναι δυνατόν να προχωρήσει η αποπληρωμή του 2025, εφόσον δεν έχουν εξοφληθεί οι υποχρεώσεις του 2024. Η αρχή είναι δηλαδή διαδοχική: πρώτα ολοκληρώνεται ένα έτος και μετά ανοίγει το επόμενο.

Η οικονομική πίεση στην πράξη

Το επιχείρημα των φορέων είναι ότι η οικονομική κατάσταση των εργαστηριακών και κλινικοεργαστηριακών ιατρών, των διαγνωστικών εργαστηρίων και των πολυϊατρείων έχει επιβαρυνθεί σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό. Αιτία είναι η συνεχιζόμενη εφαρμογή του μέτρου, που όπως λένε λειτουργεί αθροιστικά και έχει οδηγήσει στη συσσώρευση υπέρογκων υποχρεώσεων. Η ταυτόχρονη επιβάρυνση με πολλαπλές δόσεις δημιουργεί, κατά την επιστολή, εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και πλήττει τη βιωσιμότητα των μονάδων. Για μια μικρή μονάδα, όπου τα έσοδα προέρχονται κυρίως από τη σύμβαση με τον ΕΟΠΥΥ, οι πολλαπλές δόσεις μπορούν να φτάσουν να απορροφούν σημαντικό μέρος του κύκλου εργασιών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως επισημαίνεται και σε σχετικές αναλύσεις, κάποιες μικρότερες επιχειρήσεις αναγκάζονται να διακόψουν τη σύμβαση ή να κλείσουν.

Ένα ζήτημα με ιστορικό

Η επιστολή δεν είναι η πρώτη κίνηση. Ήδη από τον Μάρτιο του 2025 το Συντονιστικό Όργανο είχε παρουσιάσει στον υπουργό Υγείας 14 προτάσεις για τον περιορισμό του clawback στα διαγνωστικά κέντρα που κινδυνεύουν με λουκέτο. Την άνοιξη του 2026 η συζήτηση επικεντρώθηκε στο υπόλοιπο του 2023. Η αντίστοιχη επιστολή ζητούσε την έναρξη της είσπραξης του υπολοίπου του 2023 σε δώδεκα μηνιαίες δόσεις. Υποστήριζε επίσης ότι, με βάση τα οικονομικά δεδομένα των παρόχων, δεν υπήρχε διαθέσιμο υπόλοιπο που να καθιστά εφικτή την αποπληρωμή.

Οι ίδιοι πάροχοι είχαν ήδη ζητήσει τότε να μην ξεκινά η είσπραξη του επόμενου έτους πριν ολοκληρωθεί το προηγούμενο. Έχουμε λοιπόν την ίδια αρχή, που επαναλαμβάνεται μία χρονιά αργότερα με νέα έτη στο επίκεντρο. Στο μεταξύ, το ρυθμιστικό πλαίσιο κινήθηκε: η Απόφαση 7/2026 όρισε τη ρύθμιση είσπραξης του clawback των παρόχων για το 2023.

Μικρότερο το 2025, αλλά ο παλιός λογαριασμός μένει

Τα στοιχεία για το ίδιο το 2025 δίνουν μια πιο σύνθετη εικόνα. Σύμφωνα με δημοσίευμα, το clawback του 2025 διαμορφώθηκε σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, ιδιαίτερα το 2022 και το 2023. Παρ’ όλα αυτά, ο παλιός λογαριασμός εξακολουθεί να βαραίνει: όπως είχε επισημάνει το ίδιο δημοσίευμα, τα παρελθόντα χρέη ακυρώνουν σε μεγάλο βαθμό τη μεγάλη πτώση. Ακόμα και όταν η τρέχουσα χρονιά είναι ηπιότερη, το βάρος των προηγούμενων ετών μένει, και οι πάροχοι ζητούν να αντιμετωπιστεί πρώτα αυτό.

Το πάγιο αίτημα: Κατάργηση και διαγραφή των «τεχνητών» χρεών

Πέρα από το άμεσο αίτημα, οι πάροχοι επαναλαμβάνουν το πάγιο αίτημά τους για την κατάργηση του clawback. Ζητούν επίσης τη διαγραφή των τεχνητών χρεών που έχουν δημιουργηθεί από την εφαρμογή του τα προηγούμενα έτη. Κατά την άποψή τους, ο μηχανισμός έχει εξελιχθεί σε δυσβάσταχτη και διαρκή οικονομική επιβάρυνση για τον ιατρικό κόσμο και, ιδιαίτερα, για τους παρόχους της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Τι ζητούν τώρα από τη διοίκηση

Στο κλείσιμο της επιστολής, οι φορείς αναμένουν τις άμεσες ενέργειες του διοικητή του ΕΟΠΥΥ. Το ερώτημα είναι αν ο Οργανισμός θα δεχτεί το διαδοχικό σχήμα ή θα προχωρήσει στη δοσοποίηση των νέων ετών παράλληλα με τα παλαιά. Η απάντηση θα δείξει πόσο αντέχουν οι ιδιωτικές μονάδες της πρωτοβάθμιας φροντίδας και, έμμεσα, πόσο εύκολη θα είναι η πρόσβαση των ασθενών σε εξετάσεις και διαγνωστικό έλεγχο.