Εκτεταμένη σεξουαλική βία στον πόλεμο της Ουκρανίας – Τι δείχνει έκθεση του ΟΗΕ

Νέα έκθεση του ΟΗΕ καταγράφει 1.004 επαληθευμένες υποθέσεις σεξουαλικής βίας που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, για την περίοδο από 24 Φεβρουαρίου 2022 έως 31 Ιουλίου 2026. Ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι ο αριθμός αυτός δεν αποτυπώνει το σύνολο των περιστατικών, καθώς η σεξουαλική βία σε συνθήκες πολέμου συχνά δεν καταγγέλλεται.

Σύμφωνα με την έκθεση του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (OHCHR), το 89% των επαληθευμένων υποθέσεων αποδίδεται σε ρωσικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων μελών των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, της σωφρονιστικής υπηρεσίας και της υπηρεσίας ασφαλείας. Το υπόλοιπο 11% αποδίδεται σε ουκρανικές αρχές.

Οι ερευνητές του ΟΗΕ αναφέρουν ότι η σεξουαλική βία χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις ως μέσο βασανισμού, εκφοβισμού και εξαναγκασμού. Οι καταγεγραμμένες παραβιάσεις περιλαμβάνουν βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, απόπειρες βιασμού, σεξουαλικές επιθέσεις, ακρωτηριασμό γεννητικών οργάνων, εξαναγκαστική γυμνότητα και ξυλοδαρμούς.

Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι αναφορές για βασανιστήρια σεξουαλικού χαρακτήρα σε αιχμαλώτους πολέμου. Ο ΟΗΕ καταγράφει περιπτώσεις κατά τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα, μεταξύ άλλων με τη χρήση μιας σοβιετικής στρατιωτικής συσκευής πεδίου γνωστής ως «tapik». Σύμφωνα με την έκθεση, 155 άνδρες που κρατούνταν ως αιχμάλωτοι πολέμου ή ανήκαν σε προσωπικό υγείας που είχε κρατηθεί, ανέφεραν ότι υπέστησαν τέτοιου είδους ηλεκτροσόκ.

Τα περισσότερα θύματα σε χώρους κράτησης ήταν άνδρες, κυρίως Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου και κρατούμενοι. Παράλληλα, γυναίκες και παιδιά επηρεάστηκαν ιδιαίτερα σε περιοχές της Ουκρανίας που βρίσκονταν υπό ρωσική κατοχή. Η έκθεση καταγράφει ως νεότερο θύμα βιασμού ένα 4χρονο κορίτσι και ως μεγαλύτερο μια 82χρονη γυναίκα· και στις δύο περιπτώσεις, ο ΟΗΕ αποδίδει τις πράξεις σε ρωσικές αρχές.

Ο ΟΗΕ καταγράφει παράλληλα και παραβιάσεις από ουκρανικές αρχές σε βάρος Ρώσων και υπηκόων τρίτων χωρών που κρατούνταν σε ουκρανικό έδαφος. Οι αναφορές περιλαμβάνουν κυρίως απειλές σεξουαλικής βίας, αλλά και απόπειρες βιασμού, σεξουαλικές επιθέσεις, εξαναγκαστική γυμνότητα και ηλεκτροσόκ ή ξυλοδαρμούς στα γεννητικά όργανα. Η έκθεση σημειώνει ότι η Ουκρανία έχει λάβει μέτρα πρόληψης και συνεργάζεται με μηχανισμούς παρακολούθησης του ΟΗΕ, αν και η λογοδοσία παραμένει περιορισμένη.

Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Volker Türk ζήτησε από Ρωσία και Ουκρανία να διερευνήσουν όλες τις αξιόπιστες καταγγελίες άμεσα, διεξοδικά και αμερόληπτα, ώστε οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν ανεξάρτητα από τον βαθμό ή την πλευρά στην οποία ανήκουν.