Cape Cross- Ναμίμπια/ Εκεί που 200.000 φώκιες “μονομαχούν” με το κύμα (εικόνες)

Αποστολή στη Ναμίμπια: Οδοιπορικό στο Cape Cross Seal Reserve, το μεγαλύτερο, θορυβωδέστερο και παντελώς «μυρωδάτο» καταφύγιο φώκιας στον κόσμο. Μια συναρπαστική αισθητηριακή εμπειρία της άγριας φύσης, με 200.000 θηλαστικά να μονομαχούν, στη περίοδο αιχμής,  με την άμμο και το κύμα. 

Κείμενο / Φωτογραφίες / Βίντεο: Αλεξάνδρα Σφυρούδη

Στην ακτή των Σειρήνων του Ατλαντικού: Εκεί που ο οίνοψ πόντος καταπίνει την έρημο.

Ο Όμηρος έγραφε για τον «οίνοπα πόντο», τη σκοτεινή, βαθιά, στο χρώμα του σκούρου κρασιού θάλασσα που κρύβει απόκοσμα καλέσματα και θανάσιμα μυστικά. Στα έσχατα όρια της Ναμίμπια, κατά μήκος της θρυλικής Ακτής των Σκελετών (Skeleton Coast), αναβιώνει μυστηριακά η ομηρική, μυθική αυτή εικόνα. Εκεί που η αρχαιότερη έρημος του κόσμου η Ναμίμπ, βυθίζεται απρόσμενα στα παγωμένα νερά του ωκεανού μια έκπληξη αναδύεται:   200.000 αφρικανικές φώκιες ως άλλες Ομηρικές Σειρήνες  εκπέμπουν ασυντόνιστα το δικό τους μαγνητικό, απόκοσμο παιάνισμα. 

Η Ακτή των Σκελετών (Skeleton Coast) στη Ναμίμπια είναι ένας τόπος αφιλόξενος, γεμάτος ναυάγια, πυκνή ομίχλη και αμμόλοφους που καταλήγουν αναπάντεχα στον παγωμένο Ατλαντικό. Κι όμως, σε αυτό το επιβλητικό σκηνικό της αιώνιας ομίχλης, που παραπέμπει σε θρυλικές ταινίες τρόμου, μόλις 130 χιλιόμετρα βόρεια της πόλης Swakopmund, η έρημος αποκτά ζωή με  την πιο πυκνοκατοικημένη αποικία από φώκιες του πλανήτη. Καλώς ήρθατε στο Cape Cross Seal Reserve. 

Άγρια αισθητηριακή επίθεση

Οι Σειρήνες του Cape Cross σε προειδοποιούν για την παρουσία τους πολύ πριν τις αντικρίσεις. Ο ήχος και η μυρωδιά προηγούνται του ορίζοντα. Ήχος δυνατός, ακανόνιστος και ανοίκειος από χιλιάδες φώκιες, εκπλήσσει σχεδόν ταυτόχρονα με την έντονη, κάπως αποκρουστική μυρωδιά αμμωνίας και νωπού ψαριού μιας οιονεί υπαίθριας, φυσικής ιχθυαγοράς…Κι όμως, αυτή την πρώτη αποστροφή τη συνηθίζεις γρήγορα· σχεδόν ακαριαία όταν το βλέμμα εστιάζει μαγνητισμένο στο θέαμα. Η ακοή, η όσφρηση και η όραση συντονίζονται αμέσως στο ρυθμό της αποικίας, η οποία αποτελεί ένα από τα πιο παρθένα οικοσυστήματα του κόσμου. Κι εκεί αρχίζει η περιήγηση…

Περπατώντας ανάμεσα σε μια «θάλασσα» από φώκιες

Μόλις περνάς την πύλη του καταφυγίου, μια σουρεαλιστική εικόνα καλεί σε περιήγηση. Όπου φτάνει το βλέμμα, η γκρίζα άμμος της ερήμου και τα βράχια εξαφανίζονται από το τεράστιο, κινούμενο χαλί από φώκιες. Ο πληθυσμός είναι τόσο πυκνός, που η ακτογραμμή βάφεται σχεδόν μαύρη, με τα τεράστια λευκά κύματα του ωκεανού να παρεμβαίνουν ευχάριστα στην μαύρη ομοιομορφία. Η περιήγηση γίνεται μέσω ενός υπερυψωμένου ξύλινου διαδρόμου 200 μέτρων, ολούθε του οποίου κινούνται νωχελικά φώκιες, παντού φώκιες που ποζάρουν χαριτωμένα, σαν να γνωρίζουν ήδη, στο φωτογραφικό φακό. Ουσιαστικά περπατάς κυριολεκτικά κάποια εκατοστά πάνω από τα ζώα τα οποία δεν δείχνουν με τίποτα να ενοχλούνται: άλλες λιάζονται, άλλες τσακώνονται για μια θέση στη σκιά, άλλες τρέχουν να βυθιστούν στα άγρια κύματα. 

Το Cape Cross δεν είναι απλώς ένα καταφύγιο για τις φώκιες· είναι η πύλη για την Ακτή των Σκελετών. Οι ντόπιοι  αποκαλούν, όχι απρόσμενα,  αυτή τη λωρίδα γης «Τον τόπο που ο Θεός έπλασε θυμωμένος», ενώ οι Πορτογάλοι θαλασσοπόροι την αποκαλούσαν «Οι Πύλες της Κολάσεως», λόγω της απότομης εναλλαγής της «ξανθιάς» ερήμου με τον αφρισμένο ωκεανό και της αιφνιδιαστικής ομίχλης. Όταν η ομίχλη υποχωρεί, αποκαλύπτονται τα σκουριασμένα φαντάσματα της ακτής: δεκάδες ναυάγια – το πιο πρόσφατο το Zeila, ψαράδικο που προσάραξε τον Αύγουστο του 2008). Τα ναυάγια, οι θρύλοι των ταινιών τρόμου, στέκουν επιβλητικά στον πρόναο της εξίσου επιβλητικής περιοχής του θαλάσσιου καταφυγίου.   

Ο ωμός, αρχέγονος κύκλος της ζωής και του θανάτου

Το Cape Cross δεν είναι ένας τεχνητός ζωολογικός κήπος· πρόκειται για μια φυσική, ενσυνείδητη επιλογή των θηλαστικών.  Το παγωμένο ρεύμα Benguela, το οποίο ρέει ορμητικά από την Ανταρκτική κατά μήκος των ακτών της νοτιοδυτικής Αφρικής, μεταφέρει στην περιοχή τεράστιες ποσότητες θρεπτικών συστατικών. Αυτό το παγωμένο γεμάτο οξυγόνο νερό προσελκύει αμέτρητα κοπάδια ψαριών (κυρίως σαρδέλες και μπακαλιάρους), εξασφαλίζοντας τους τόνους τροφής που χρειάζεται καθημερινά η αποικία για να συντηρηθεί.

Ο ετήσιος κύκλος αναπαραγωγής εντοπίζεται τους μήνες Οκτώβριο με Δεκέμβριο. 

• Οκτώβριος (Η μάχη των Τιτάνων): Οι παραλίες γεμίζουν πρώτα με τους κυρίαρχους αρσενικούς (bulls). Πρόκειται για πραγματικά θηρία που αγγίζουν τα 360 κιλά (έως και τετραπλάσιο βάρος από τα θηλυκά). Οι αρσενικοί δίνουν αιματηρές, εξαντλητικές μάχες σώμα με σώμα για να ορίσουν την επικράτειά τους στην άμμο και να σχηματίσουν ένα «χαρέμι» που μπορεί να αριθμεί από 5 έως και 60 θηλυκά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι αρσενικοί δεν εγκαταλείπουν τη θέση τους ούτε για να τραφούν, εξαρτώμενοι αποκλειστικά από το αποθηκευμένο λίπος τους.
• Νοέμβριος – Δεκέμβριος (Το απέραντο μαιευτήριο): Είναι η πληθυσμιακή αιχμή της αποικίας, η οποία αγγίζει τις 210.000 φώκιες. Χιλιάδες κατάμαυρα, τρυφερά φωκάκια γεννιούνται σχεδόν ταυτόχρονα. Λίγες ημέρες μετά τη γέννα, τα θηλυκά ζευγαρώνουν ξανά (καθώς η κύηση διαρκεί σχεδόν 9-10 μήνες) και αναγκάζονται να βγουν στον ωκεανό για να κυνηγήσουν, αφήνοντας τα μικρά τους μόνα στην ακτή για 4-5 ημέρες.

Η πυκνή τεκνογονία συνοδεύεται ωστόσο από θάνατο. Η θνησιμότητα των μικρών στο Cape Cross κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής τους αγγίζει ή και ξεπερνά το 30%. Πολλά μικρά πεθαίνουν από ασιτία αν χάσουν τη μητέρα τους, ενώ άλλα ποδοπατούνται κατά λάθος μέσα στο χαοτικό πλήθος. Η ευαλωτότητα προσελκύει επίμονους θηρευτές της ερήμου Ναμίμπ, οι οποίοι περιπολούν αθόρυβα πέριξ και εντός! της αποκίας: τα μαύρα τσακάλια, ευκίνητα και καιροσκοπικά τρέχουν ανάμεσα στις φώκιες αρπάζοντας απρόσεκτα μικρά και οι ύαινες, οι σπάνιες καφέ ύαινες, «οι λύκοι της ερήμου» κατεβαίνουν από τους αμμόλοφους και ασκούν  επιθετική στρατηγική κυνηγιού, εκμεταλλευόμενες την απουσία των μαμάδων στο νερό.  

Ακόμα και μέσα σε αυτό,  ο κίνδυνος ελλοχεύει, καθώς οι νεαρές φώκιες, στα πρώτα του βυθίσματα έρχονται αντιμέτωπες με φάλαινες και καρχαρίες που παραμονεύουν σε ρηχότερα νερά.  Αυτή η συνεχής, δραματική ισορροπία ανάμεσα στη γέννηση, την επιβίωση και το θάνατο μετατρέπει  το Cape Cross Seal Reserve σε ένα καθηλωτικό φυσικό «αρχαίο» θέατρο. 

 Μια ακτή σε εμπόλεμη ζώνη

Πίσω από το εντυπωσιακό θέαμα του Cape Cross κρύβεται μια σκληρή οικονομική και περιβαλλοντική πραγματικότητα. Η αποικία βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση με την έντονη αλιευτική βιομηχανία της Ναμίμπια. Καθώς οι εκατοντάδες χιλιάδες φώκιες καταναλώνουν καθημερινά τόνους ψαριών, η κυβέρνηση της χώρας επιτρέπει μια ετήσια, ελεγχόμενη θανάτωση (culling) για να προστατεύσει τα αλιεύματα, γεγονός που προκαλεί την οργή διεθνών φιλοζωικών οργανώσεων.

Την ίδια στιγμή, ο ωκεανός ξεβράζει πλαστικά και πτώματα. Χιλιάδες φώκιες —κυρίως τα αμαθή μικρά— παγιδεύονται σε πλαστικά σκουπίδια, σκοινιά και  δίχτυα ψαρέματος, βρίσκοντας βασανιστικό θάνατο. Εκεί ακριβώς παρεμβαίνει η ομάδα της Ocean Conservation Namibia. Οι εθελοντές της τρέχουν καθημερινά να άρουν τις αλόγιστες ενέργειες σώζοντας τα ζώα από την επίθεση του «πλαστικού».

Η μνημονική αποσκευή

Φεύγοντας από το Cape Cross, αποχαιρετάς τους αμμόλοφους που νωρίτερα διέσχισες με το 4×4. Ρίχνεις μια τελευταία ματιά στις φώκιες και τα ναυάγια, και ξαφνικά συνειδητοποιείς πόσο εύθραυστος είναι τελικά αυτός ο γεμάτος ενέργεια τόπος. Επιστρέφεις στον τεχνητό πολιτισμό, συνοδευόμενος από τη μυρωδιά του Cape Cross, το ζωντανό ενθύμημα του άγριου καταφυγίου. 

Πρακτικός Οδηγός για τον Ταξιδιώτη

• Τοποθεσία: 130 χλμ. βόρεια του Swakopmund [meft.gov.na].
• Πρόσβαση: Μέσω του παραλιακού αυτοκινητόδρομου C34 (Salt Road), ενός ιδιαίτερου οδοστρώματος από συμπαγές αλάτι και γύψο.
• Διοργάνωση / Μετακίνηση: Το οδοιπορικό στη Ναμίμπια, η off-road οδήγηση 4×4 στους αμμόλοφους και η πρόσβαση στην Ακτή των Σκελετών πραγματοποιήθηκαν με την οργάνωση του πρακτορείου Versus Travel, στο πλαίσιο του συνολικού ταξιδιού στην περιοχή.
• Ιδανική Εποχή: Τέλη Νοεμβρίου έως Ιανουάριο, για να πετύχετε τη γέννηση των μικρών και την πληθυσμιακή αιχμή της αποικίας [embassyofnamibia.fr].
• Ωράριο Λειτουργίας: Καθημερινά 10:00 – 17:00 
• Ιστορικό Highlight: Στην άκρη της ακτής στέκονται τα αντίγραφα των πέτρινων σταυρών (Padrao) που ύψωσε εκεί το 1486 ο Πορτογάλος θαλασσοπόρος Diogo Cão 
• Survival Tip: Ένα μαντήλι ποτισμένο με λίγες σταγόνες αιθέριου ελαίου μέντας ή αρώματος, κάτω από τη μύτη προσφέρει την απαραίτητη προστασία από την έντονη μυρωδιά.