Ε… ρατσιστές, μια αποστομωτική ιστορία για τους Celtics το 1964 με αφορμή τη Λίσα Ιτόγια
✨Η Λίσα Ιτόγια, 16 ετών και αθλήτρια της Εθνικής Ελλάδας μπάσκετ Κορασίδων, δέχτηκε ρατσιστική επίθεση λόγω του χρώματος του δέρματός της.
✨Η ιστορία των Boston Celtics το 1964, με την πρώτη αποκλειστικά αφροαμερικανική πεντάδα, αποτελεί σημαντικό ορόσημο στον αγώνα κατά των φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ.
✨Η επιλογή της πεντάδας βασίστηκε σε αγωνιστικά κριτήρια, παρά τις κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής που ήθελαν πάντα λευκό παίκτη στο παρκέ.
✨Παρά την αντίσταση, η Λίσα επιμένει στην ελληνική της ταυτότητα και συνεχίζει να παλεύει για τα όνειρά της, κόντρα στον ρατσισμό.
H Λίσα Ιτόγια είναι μόλις 16 ετών. Η επιλογή της να αγωνιστεί με την Εθνική ομάδα της Ελλάδας (Κορασίδες, μπάσκετ) ήταν αρκετή για να την βάλει στο στόχαστρο μισαλλόδοξων ρατσιστών οι οποίοι δεν μπορούν να χωνέψουν εν έτει 2026 ότι οι άνθρωποι δεν είναι δυνατόν να χωρίζονται με βάση το χρώμα του δέρματός τους. Το γεγονός της στοχοποίησης της έφηβης Λίσα (που στηλίτευσε με ανάρτησή του ακόμα και ο μέγας Νίκος Γκάλης, ο μεγαλύτερος Ελληνας αθλητής όλων των εποχών) μας ξυπνάει τις μνήμες του αγώνα των μαύρων των ΗΠΑ τον προηγούμενο αιώνα για συμπερίληψη και κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων.
Μάλιστα, όταν ο Γκάλης διένυε την πρώτη δεκαετία της ζωής του στις ΗΠΑ (γόνος Ελλήνων μεταναστών από τη Ρόδο), οι μαύροι Αμερικανοί κέρδιζαν αναγνωρισιμότητα και διευκόλυναν τον αγώνα των συντρόφων τους μέσα στα γήπεδα των σπορ, εκεί που συχνά αποδεικνύονταν ασυναγώνιστοι.
Μία ιστορική βραδιά
Αντιγράφουμε από το εξαιρετικό βιβλίο του Θανάση Μήνα “Βlack Power” (Eκδόσεις Πόλις): “Στις 26 Δεκεμβρίου του 1964 οι Celtics προχώρησαν σε κάτι ανήκουστο ως τότε. Παρέταξαν στο παρκέ μία πεντάδα αποτελούμενη μόνο από αφροαμερικανούς. Το Boston Garden, η ιστορική έδρα των Celtics, πάγωσε. Σιγή ιχθύος, όμως στη μετάδοση του αγώνα στα ερτζιανά, ο Most παραληρούσε από τον ενθουσιασμό του”.
H ομάδα των Boston Celtics, πολυνίκης του NBA, έπαιξε το δικό τους ξεχωριστό ρόλο στην καθιέρωση των μαύρων αθλητών, άρα και στην απόκτηση ορατότητας και ισότητας για τους μαύρους της Αμερικής. Στα μέσα της δεκαετίας του 60, κατά την οποία οι ΗΠΑ, συγκλονίζονταν από τον αγώνα των αφροαμερικανών, οι Celtics αποδείχθηκαν για άλλη μία φορά πρωτοπόροι.
Στον αγώνα της 26ης Δεκεμβρίου, ο θρυλικός κόουτς των Celtics, Red Auerbach παρατάσσει απέναντι από τους St. Louis Hawsks τους KC Jones, Sam Jones, Willie Naulls, Tom Sanders και τον σούπερ σταρ Βill Russell. Είναι άπαντες μαύροι. Η συγκυρία του τραυματισμού του (λευκού) Tom Heinsohn προκάλεσε αυτό το ιστορικό γεγονός.
Το γεγονός στο γενικότερο ιστορικό πλαίσιο
Η σημασία του γεγονότος είναι ακόμη μεγαλύτερη αν την τοποθετήσουμε στο γενικότερο ιστορικό πλαίσιο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή του NBA, υπήρχε μια άτυπη αντίληψη ή «συμφωνία κυρίων» σύμφωνα με την οποία καλό ήταν να υπάρχει πάντοτε τουλάχιστον ένας λευκός παίκτης στο παρκέ. Ο Auerbach έσπασε αυτή την πρακτική, επιλέγοντας την πεντάδα αποκλειστικά με αγωνιστικά κριτήρια και όχι φυλετικά.
Oι Celtics επικράτησαν με 97-84 αλλά αυτό λίγη σημασία είχε τελικά. Το γεγονός ότι η αμερικανική κοινωνία, τουλάχιστον αυτή της προοδευτικής Βοστώνης, αποδείχθηκε έτοιμη για μία τέτοια εξέλιξη αποδεικνύει στην πράξη ότι ο αγώνας των μαύρων (που συχνά βαφόταν με αίμα) είχε πιάσει τόπο.
Ο Sam Jones θυμόταν πάντως ότι αιφνιδιάστηκε όταν ο Red Auerbach επέλεξε τον Willie Naulls αντί του λευκού John Havlicek για να αντικαταστήσει τον τραυματία Tommy Heinsohn:
«Ο Red με σόκαρε… Σκέφτηκα ότι θα ξεκινούσε τον Havlicek… Και τότε είδαμε ότι ήμασταν πέντε μαύροι βασικοί. Είπα: “Θεέ μου, καλύτερα να κερδίσουμε” είχε τονίσει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος ο Auerbach αργότερα υποστήριξε ότι δεν είχε σκοπό να προχωρήσει σε κάποιο κοινωνικό ή πολιτικό «statement». Επέλεξε απλώς τον Willie Naulls επειδή θεωρούσε ότι ήταν η καλύτερη επιλογή για να αντικαταστήσει τον τραυματία Heinsohn. Οι Celtics κέρδισαν τους St. Louis Hawks και ο Naulls παρέμεινε βασικός στα 12 παιχνίδια της απουσίας του Heinsohn, με τη Βοστώνη να τα κερδίζει όλα.
Civil Rights Act
Λίγους μήνες πριν είχε ψηφιστεί το Civil Rights Act, σε μια περίοδο κατά την οποία οι φυλετικές συγκρούσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής.
O Bill Russel, ο άνθρωπος-θρύλος των Celtics, μέλος εκείνης της πεντάδας, έπαιρνε ενεργά μέρος στον αγώνα των αφροαμερικανών. Οπως μας πληροφορεί ο Μήνας στο βιβλίο του ο Russell ήταν πολιτικός ακτιβιστής και στενός φίλος του Martin Luther King.
Για τον προπονητή του, ο Russell είχε γράψει στην αυτοβιογραφία του (πάλι από το βιβλίο του Θανάση Μήνα): “O Red ήταν σοσιαλιστής και πίστευε στην ισότητα των ανθρώπων. Δεν τον ενδιέφερε αν αυτοί που έπαιζαν ήταν λευκοί, μαύροι ή κίτρινοι. Ηταν πραγματιστής. Εβαζε πάντα τους καλύτερους να παίζουν βασικοί, όμως όλοι είχαν το ρόλο τους στην ομάδα, έτσι ώστε να μην αισθάνονται αποξενωμένοι”.
Ετσι, λοιπόν, γράφτηκε ιστορία.
Λίσα Ιτόγια
Μετά από 62 ολόκληρα χρόνια, στη γωνιά του κόσμου που ονομάζεται Ελλάδα, η Λίσα Ιτόγια αναγκάστηκε να τονίσει τα εξής:
“Η μισή Ελλάδα μπορεί να με μισεί απλά και μόνο λόγω του χρώματος του δέρματός μου. Μου λένε ότι δεν αξίζω να παίζω στην Ελλάδα, λες και η αθλητική μου αξία προσδιορίζεται από το χρώμα στο δέρμα μου.
Είμαι Ελληνονιγηριανή. Θα μπορούσα να είμαι στη Νιγηρία αυτή τη στιγμή, να παίζω εκεί, αλλά επέλεξα τη χώρα που γεννήθηκα, τη χώρα που μεγαλώνω και τη χώρα που αποκαλώ σπίτι μου.
Οπότε σας ευχαριστώ που προσβάλλετε ένα κορίτσι 16 ετών απλά και μόνο επειδή κυνηγάει το όνειρό της. Μπορείτε να με κρίνετε, μπορείτε να αμφιβάλλετε για εμένα, μπορείτε να προσπαθήσετε να με ρίξετε κάτω, αλλά δεν θα με καθορίσετε ποτέ.
Γιατί έχω τον Θεό στο πλευρό μου. Και με τον Θεό στο πλάι μου, δεν μπορεί να με σταματήσει κανείς”.
Ουδέν, περαιτέρω, σχόλιο…
Δείτε το σχετικό αφιέρωμα του NBA https://www.nba.com/watch/video/celtics-1st-black-starting-5?utm_source=chatgpt.com