Μια μπάλα, ένα γήπεδο και λίγος χρόνο… Στη Σουηδία, η πρόληψη της εγκληματικότητας λέγεται… ποδόσφαιρο
✨Το πρόγραμμα Night Football στη Σουηδία προσφέρει δωρεάν βραδινές προπονήσεις ποδοσφαίρου σε νέους 13-25 ετών από επικίνδυνες γειτονιές, μειώνοντας την παραβατικότητα.
✨Το ποδόσφαιρο λειτουργεί ως ασφαλής χώρος κοινωνικοποίησης, όπου οι συμμετέχοντες βρίσκουν στήριξη από προπονητές, κοινωνικούς λειτουργούς και εθελοντές χωρίς διακρίσεις ή συγκρούσεις.
✨Η πρωτοβουλία ξεκίνησε το 2006 από τον Patrik Asplund, με στόχο την πρόληψη εγκληματικότητας και την ενίσχυση της ασφάλειας στις τοπικές κοινότητες.
✨Τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντικές μειώσεις στην εγκληματικότητα κατά τις ώρες λειτουργίας, ενώ το πρόγραμμα επεκτάθηκε σε πάνω από 100 περιοχές της Σουηδίας.
Όταν πέφτει η νύχτα στις συνοικίες της Στοκχόλμης που η αστυνομία χαρακτηρίζει «υψηλού κινδύνου», η ιστορία συνήθως γράφεται με δύο διαφορετικούς τρόπους. Από τη μία, οι συμμορίες αναζητούν νέα μέλη. Από την άλλη, σε ένα φωτισμένο κλειστό γυμναστήριο, ακούγονται γέλια, φωνές και ο χαρακτηριστικός ήχος μιας μπάλας που κυλάει στο παρκέ.
Εκεί, κάθε Παρασκευή βράδυ, εκατοντάδες νέοι επιλέγουν να παίξουν ποδόσφαιρο αντί να βρεθούν στους δρόμους.
Και αυτή η επιλογή αποδεικνύεται πολλές φορές αρκετή για να αλλάξει μια ολόκληρη πορεία ζωής.
Το ποδόσφαιρο ως εργαλείο κοινωνικής πρόληψης
Από το 2006, η Σουηδία εφαρμόζει το πρόγραμμα Night Football, μια πρωτοβουλία του Ιδρύματος Goodsport, που προσφέρει δωρεάν βραδινές προπονήσεις και αγώνες σε νέους ηλικίας 13 έως 25 ετών.
Η ιδέα είναι απλή αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματική.
Τις ώρες που παραδοσιακά καταγράφεται αυξημένη παραβατικότητα, οι νέοι αποκτούν έναν ασφαλή χώρο συνάντησης, άθλησης και κοινωνικοποίησης. Τα γυμναστήρια παραμένουν ανοιχτά από τις 19:00 έως τα μεσάνυχτα, ενώ σε αρκετές περιοχές λειτουργούν και τα Σάββατα.
Το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε γειτονιές όπου η εγκληματικότητα και η στρατολόγηση νέων από συμμορίες αποτελούν καθημερινή απειλή.
Πίσω από την ιδέα
Ο εμπνευστής του προγράμματος, ο Patrik Asplund, δεν προέρχεται από έναν συνηθισμένο χώρο.
Στα νεανικά του χρόνια είχε εμπλακεί τόσο στην εγκληματικότητα όσο και σε ακροδεξιές οργανώσεις. Αυτές οι προσωπικές εμπειρίες τον βοήθησαν να καταλάβει πόσο σημαντικό είναι κάποιος να συναντήσει έναν άνθρωπο που θα του δώσει μια διαφορετική επιλογή πριν να είναι αργά.
Η ιδέα γεννήθηκε πριν από περίπου είκοσι χρόνια, όταν επισκέφθηκε την αγγλική ομάδα Charlton Athletic, η οποία υλοποιούσε το πρόγραμμα Sunday Football σε συνεργασία με την αστυνομία.
Επιστρέφοντας στη Στοκχόλμη παρατήρησε μια σημαντική διαφορά.
Τα περισσότερα αθλητικά κέντρα έκλειναν νωρίς το βράδυ. Πολλοί έφηβοι προσπαθούσαν ακόμη και να διαρρήξουν τις εγκαταστάσεις μόνο και μόνο για να παίξουν ποδόσφαιρο.
Αντί λοιπόν να κυνηγήσει το πρόβλημα, σκέφτηκε να ανοίξει τις πόρτες.
Έτσι γεννήθηκε το Night Football.
Δεν είναι το γκολ που μετράει
Στόχος του προγράμματος δεν είναι η ανάδειξη επαγγελματιών ποδοσφαιριστών.
«Δεν προσπαθούμε να τους κάνουμε αθλητές. Προσπαθούμε να κάνουμε τη γειτονιά πιο ασφαλή», εξηγεί ο Issa Saliba, υπεύθυνος του προγράμματος στη βορειοδυτική Στοκχόλμη.
Κάθε εβδομάδα περίπου πενήντα νέοι συμμετέχουν στις δράσεις, ενώ σχεδόν οι μισοί ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου.
Πολλοί έχουν εγκαταλείψει το σχολείο. Άλλοι είναι άνεργοι. Άλλοι μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα όπου η εγκληματικότητα αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα.
Για όλους αυτούς, το γήπεδο λειτουργεί ως ένας ουδέτερος χώρος όπου οι ταμπέλες εξαφανίζονται. Δεν υπάρχουν συμμορίες.Δεν υπάρχουν εθνικότητες. Δεν υπάρχουν κοινωνικές διακρίσεις.
Υπάρχουν μόνο δύο ομάδες και μία μπάλα.
Οι άνθρωποι κάνουν τη διαφορά
Το σημαντικότερο στοιχείο του προγράμματος ίσως να μην είναι καν το ποδόσφαιρο.
Είναι οι άνθρωποι.Τοπικοί προπονητές, κοινωνικοί λειτουργοί, εθελοντές και πρώην αθλητές βρίσκονται κάθε εβδομάδα δίπλα στους νέους, δημιουργώντας σχέσεις εμπιστοσύνης.
Σε αρκετές περιοχές συνεργάζονται διακριτικά με την αστυνομία και τις υπηρεσίες ασφαλείας, όχι για να επιτηρούν, αλλά για να εξασφαλίζουν ότι όλοι αισθάνονται προστατευμένοι.
Για πολλούς εφήβους, αυτοί οι ενήλικες είναι οι πρώτοι που τους ακούν πραγματικά.
Γιατί λειτουργεί το ποδόσφαιρο;
Ο καθηγητής Simon Darnell, ειδικός στον αθλητισμό και την κοινωνική ανάπτυξη στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, υποστηρίζει ότι το ποδόσφαιρο διαθέτει μια μοναδική δύναμη.
Είναι η πιο παγκόσμια γλώσσα. Σε κάθε γωνιά του κόσμου μπορεί κανείς να δει παιδιά να κλωτσούν μια μπάλα, ανεξάρτητα από τη γλώσσα, τη θρησκεία ή την οικονομική τους κατάσταση.
Αυτή η κοινή εμπειρία δημιουργεί δεσμούς που δύσκολα πετυχαίνουν άλλες μορφές κοινωνικής παρέμβασης.
Παρόμοια προγράμματα υπάρχουν και σε άλλες χώρες, χρησιμοποιώντας πυγμαχία, μπάσκετ ή πολεμικές τέχνες.
Ωστόσο, το ποδόσφαιρο παραμένει το πιο προσιτό και δημοφιλές μέσο κοινωνικής ένταξης.
Η μαρτυρία των παιδιών
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το Night Football μετατρέπεται στο Grimsta Games, μια αθλητική διοργάνωση που συγκεντρώνει καθημερινά περίπου 350 παιδιά.
Ο 14χρονος Mikael Nasel δηλώνει πως διαφορετικά θα περνούσε τις μέρες του στο σπίτι.
Η συνομήλική του Salmal Hersi περιγράφει το ποδόσφαιρο με έναν ιδιαίτερο τρόπο:
«Το ποδόσφαιρο είναι σαν θεραπεία. Παίζω είτε είμαι θυμωμένη είτε χαρούμενη. Πάντα με κάνει να αισθάνομαι καλύτερα.»
Μερικές φορές, μια τόσο απλή φράση αποτυπώνει καλύτερα από οποιαδήποτε έρευνα τη δύναμη του αθλητισμού.
Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν την επιτυχία
Σήμερα, το πρόγραμμα λειτουργεί σε περισσότερες από 100 περιοχές της Σουηδίας.
Το 2019 τιμήθηκε από τη βασιλική οικογένεια της χώρας, ενώ η σουηδική κυβέρνηση διέθεσε πάνω από 27 εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση αντίστοιχων δράσεων κοινωνικής πρόληψης.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά.
Στην περιφέρεια Östergötland, οι καταγεγραμμένες αξιόποινες πράξεις κατά τις ώρες διεξαγωγής του Night Football μειώθηκαν κατά 49%.
Στην περιοχή Hageby της πόλης Norrköping καταγράφηκε μείωση 46% στα περιστατικά εγκληματικότητας τις ίδιες ώρες.
Αν και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εγκληματικότητα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, οι άνθρωποι που εργάζονται καθημερινά στο πρόγραμμα βλέπουν τη διαφορά με τα μάτια τους.
Λιγότεροι βανδαλισμοί.Λιγότερες διαρρήξεις.Λιγότερες συγκρούσεις. Περισσότερα χαμόγελα.
Μπορεί μια μπάλα να αλλάξει τον κόσμο;
Ίσως όχι.Μπορεί όμως να αλλάξει μια νύχτα.Και αν αλλάξει αρκετές νύχτες, ίσως αλλάξει μια ζωή.Η ιστορία της Σουηδίας υπενθυμίζει ότι η πρόληψη της εγκληματικότητας δεν ξεκινά απαραίτητα από τις φυλακές ή τις περιπολίες.
Μερικές φορές ξεκινά από ένα ανοιχτό γυμναστήριο, έναν προπονητή που νοιάζεται και μια μπάλα που κυλά ανάμεσα σε παιδιά τα οποία, έστω για λίγες ώρες, ξεχνούν τους κινδύνους της γειτονιάς τους.
Ίσως τελικά η πιο αποτελεσματική πολιτική ασφάλειας να μην είναι πάντα η καταστολή.
Ίσως να είναι το παιχνίδι.
SiteDesign