Εμπλοκή στην αλυσίδα εφοδιασμού των θεραπειών γονιμότητας: Στο στόχαστρο του φαρμακευτικού κόσμου οι πρακτικές της εταιρείας MERCK 

Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή αποτελεί για χιλιάδες οικογένειες τον μοναδικό δρόμο προς την τεκνοποίηση, σε μια περίοδο όπου το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Σ’ αυτή τη διαδρομή, η επιστημονική ακρίβεια και η συνέπεια στη χορήγηση των ορμονικών σκευασμάτων συνιστούν τον καθοριστικότερο παράγοντα για την επίτευξη μιας εγκυμοσύνης. Ωστόσο, όταν η ομαλή διακίνηση κομβικών φαρμάκων διαταράσσεται από εταιρικές επιλογές και στενά περιθώρια διανομής, οι επιπτώσεις μετακυλίονται άμεσα στους ίδιους τους ασθενείς, δοκιμάζοντας τις αντοχές τους.

Το χρονικό της αντιπαράθεσης για τους όρους διάθεσης του φαρμάκου

Στο επίκεντρο μιας έντονης διαμάχης στον χώρο της υγείας βρίσκεται το σκεύασμα Ovitrelle® της εταιρείας MERCK, μετά από επίσημες καταγγελίες του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (Π.Φ.Σ.). Σύμφωνα με τον Π.Φ.Σ., η εταιρεία επιβεβαιώνει ότι οι ποσότητες που διοχετεύονται στις φαρμακαποθήκες είναι περιορισμένες. Όταν το κανάλι των φαρμακαποθηκών αδυνατεί να καλύψει την ζήτηση των ιδιωτικών φαρμακείων, η εταιρεία τροφοδοτεί απευθείας μόνο όσα φαρμακεία διατηρούν ήδη συμβατική σχέση και συνεργασία μαζί της.

Για τα υπόλοιπα φαρμακεία που επιχειρούν να προμηθευτούν το σκεύασμα εκτός αυτού του δικτύου, επιβάλλεται μια χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδικασία, η οποία καθυστερεί την εκτέλεση της πρώτης παραγγελίας για τουλάχιστον δέκα ημέρες. Μια τέτοια καθυστέρηση ακυρώνει στην πράξη τον αυστηρό χρονικό προγραμματισμό που απαιτεί μια θεραπεία εξωσωματικής γονιμοποίησης, θέτοντας σε κίνδυνο την προσπάθεια των γυναικών που υποβάλλονται σε αυτή.

Ο κρίσιμος ρόλος της ανασυνδυασμένης χορειακής γοναδοτροπίνης

Από κλινική άποψη, το Ovitrelle® περιέχει τη δραστική ουσία choriogonadotropin alfa (r-hCG) και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των πρωτοκόλλων ελεγχόμενης διέγερσης των ωοθηκών. Η χορήγησή του είναι αυτή που προκαλεί την τελική ωρίμανση των ωαρίων και την προγραμματισμένη ρήξη των θυλακίων (ωορρηξία).

Η ένεση πρέπει να πραγματοποιείται σε μια απόλυτα καθορισμένη χρονική στιγμή, ακριβώς λίγες ώρες πριν από την προγραμματισμένη ωοληψία. Οποιαδήποτε καθυστέρηση στην προμήθεια του σκευάσματος συνεπάγεται την απώλεια του θεραπευτικού κύκλου, προκαλώντας τεράστια ψυχολογική επιβάρυνση στο ζευγάρι αλλά και σημαντική οικονομική απώλεια από τις ήδη δαπανηρές διαδικασίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Σφοδρή αντίδραση από τους φορείς του φαρμακευτικού χονδρεμπορίου

Οι καταγγελίες του Π.Φ.Σ. βρήκαν άμεση και απόλυτη στήριξη από τους εκπροσώπους των φαρμακαποθηκών και των συνεταιρισμών, οι οποίοι υπογραμμίζουν ότι τέτοιου τύπου πρακτικές αλλοιώνουν την αλυσίδα εφοδιασμού και υπονομεύουν τον θεσμικό ρόλο του φαρμακευτικού χονδρεμπορίου μέσω αδιαφανών επιλογών.

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδας (ΟΣΦΕ), κ. Βασίλης Μπιρλιράκης, τόνισε ότι το πρόβλημα παρατηρείται εντονότατα τα τελευταία δύο χρόνια, επισημαίνοντας πως σήμερα καλύπτεται λιγότερο από το 50% των αιτημάτων για το συγκεκριμένο φάρμακο. Παράλληλα, συνέδεσε ευθέως την έλλειψη αυτή με το μείζον εθνικό ζήτημα του δημογραφικού, καθώς κάθε εμπόδιο στην προσβασιμότητα των θεραπειών γονιμότητας επιβαρύνει την προσπάθεια των νέων ζευγαριών.

Επιπλέον, ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκαρίων, κ. Θεόδωρος Σκυλακάκης, έκανε λόγο για δραστική μείωση («πετσοκόμμα») των ποσοτήτων της εταιρείας MERCK σε ευρύ φάσμα προϊόντων της. Κατήγγειλε επίσης την τακτική της επιλεκτικής διανομής, σημειώνοντας ότι η εταιρεία έχει διακόψει την πώληση σε περίπου 30 χονδρεμπόρους, κάνοντας λόγο για συμπεριφορές που αποκλίνουν από την κανονικότητα της αγοράς.

Το αποκαλυπτικό συμβάν με τη διοίκηση του Π.Φ.Σ.

Την ανησυχία του κλάδου επέτεινε ένα περιστατικό κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας διευθυντικού στελέχους της MERCK με τον πρόεδρο του Π.Φ.Σ. Ο πρόεδρος επικοινώνησε χωρίς να δηλώσει τη θεσμική του ιδιότητα ενεργώντας ως απλός φαρμακοποιός που αναζητούσε άμεσα το σκεύασμα για ασθενή σε επείγουσα ανάγκη.

Η απάντηση που έλαβε από την εταιρεία ήταν πως, εφόσον υπάρχει βιασύνη και το φαρμακείο δεν είναι πιστοποιημένο από την ίδια, η ασθενής θα πρέπει να παραπεμφθεί σε άλλο, πιστοποιημένο φαρμακείο. Η πλευρά των φαρμακοποιών ζητά πλέον ανοιχτά τη δημοσιοποίηση των ηχογραφημένων συνδιαλέξεων για την πλήρη διαφάνεια των γεγονότων.

Η διασφάλιση της δημόσιας υγείας πάνω από τις εμπορικές πρακτικές

Ο φαρμακευτικός τομέας υπενθυμίζει ότι το φάρμακο αποτελεί δημόσιο αγαθό και η διακίνησή του δεν μπορεί να εξισώνεται με κοινές εμπορικές πρακτικές καταναλωτικών προϊόντων. Η βασική υποχρέωση κάθε φαρμακευτικής εταιρείας έγκειται στην εξασφάλιση της συνεπούς, ισότιμης και απρόσκοπτης πρόσβασης των ασθενών στη θεραπεία τους, διατηρώντας την αγορά επαρκώς εφοδιασμένη.

Όταν οι επιχειρησιακοί σχεδιασμοί υπερισχύουν των αναγκών της δημόσιας υγείας, η εταιρική ευθύνη ακυρώνεται. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος υπογραμμίζει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί διακρίσεις μεταξύ φαρμακείων και θα συνεχίσει τις θεσμικές ενέργειες προς τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.) και τις αρμόδιες αρχές μέχρι την αποκατάσταση της ισότητας και της προσβασιμότητας για κάθε ασθενή.