Η στέγη απορροφά το εισόδημα των Ελλήνων–Η μεγαλύτερη πίεση στην Ευρώπη-Νέα στοιχεία της Eurostat

Η κατοικία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς το κόστος στέγασης απορροφά μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος σε σχέση με σχεδόν κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Νίκος Γιαννόπουλος

Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat από την έρευνα EU-SILC δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης όσον αφορά το ποσοστό του εισοδήματος που κατευθύνεται για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών.

Ο δείκτης ILC_MDED01 σημειωτέον είναι επίσημος στατιστικός δείκτης της Eurostat και η βάση του έχει επικαιροποιηθεί το 2026, με χρονική κάλυψη έως το 2025.

Αυτός ο δείκτης λοιπόν δεν αφορά μόνο το ενοίκιο ή τη δόση ενός στεγαστικού δανείου. Περιλαμβάνει το σύνολο των βασικών δαπανών που συνδέονται με μια κατοικία: ενοίκια, τόκους στεγαστικών δανείων, λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης, νερό, κοινόχρηστα, ασφάλιση και έξοδα συντήρησης.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα, η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά στεγαστικής επιβάρυνσης στην Ευρώπη. Το κόστος κατοικίας αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται περίπου στο ένα πέμπτο. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει ένα ιδιαίτερο ελληνικό πρόβλημα: όχι μόνο το ύψος των στεγαστικών δαπανών, αλλά κυρίως την αναλογία τους σε σχέση με τα εισοδήματα.

Οι φτωχοί πιο ευάλωτοι απ’ όλους

Ιδιαίτερα έντονη είναι η πίεση για τα νοικοκυριά που βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας. Σε αυτή την κατηγορία, το κόστος στέγασης μπορεί να απορροφά περισσότερο από το μισό διαθέσιμο εισόδημα, αφήνοντας περιορισμένα περιθώρια για βασικές ανάγκες, όπως η διατροφή, οι μετακινήσεις ή η υγειονομική φροντίδα. Διαβάστε και αυτό: Για αυτά τα νοικοκυριά, περίπου 6 στα 10 ευρώ του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνονται στη στέγαση. Ήδη από τα προηγούμενα έτη η Ελλάδα βρισκόταν στην κορυφή της ΕΕ με ποσοστά γύρω στο 60%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται κοντά στο 37%-38%.

Γεωγραφικά, στις μεγάλες πόλεις, η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό κατοίκων που ζουν σε νοικοκυριά όπου η στέγη ξεπερνά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στις ελληνικές πόλεις το ποσοστό αυτό φτάνει περίπου το 29%, έναντι περίπου 10% στην ΕΕ συνολικά

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στους ενοικιαστές ή στους νέους που αναζητούν την πρώτη τους κατοικία. Η αύξηση των τιμών των ενοικίων, το υψηλό ενεργειακό κόστος και η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς έχουν μετατρέψει τη στέγη σε μια διαρκή οικονομική δοκιμασία ακόμη και για νοικοκυριά που διαθέτουν σταθερό εισόδημα.

Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης επειδή διαθέτει τις ακριβότερες κατοικίες σε απόλυτες τιμές. Το πρόβλημα είναι ο συνδυασμός: χαμηλότερη αγοραστική δύναμη, αυξημένα κόστη κατοικίας και περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Η έννοια της «στεγαστικής υπερ-επιβάρυνσης», δηλαδή η κατάσταση όπου ένα νοικοκυριό διαθέτει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για τη στέγη, αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Ακόμη και εργαζόμενοι με πλήρη απασχόληση δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.

Η Ελλάδα παραμένει από τις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη, γεγονός που δείχνει ότι για σημαντικό μέρος του πληθυσμού η κατοικία δεν αποτελεί απλώς μια βασική ανάγκη, αλλά το μεγαλύτερο παράγοντα πίεσης στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Την πραγματικότητα αυτή την ξέραμε. Ωστόσο, αυτά τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάσταση βαίνει επιδεινούμενη με ότι αυτό συνεπάγεται για τους μικρομεσαίους. Ένας μέσος ελληνικός προϋπολογισμός επιβαρύνεται σχεδόν κατά 17 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Τι άλλο να προσθέσει κανείς;