Το Κυπριακό ως “σπουδαίος λόγος” για (πρόωρες) εκλογές- Η πρωτοβουλία Γκουτέρες και το “παράδειγμα” Κων. Μητσοτάκη- Κ. Σημίτη

Πώς τα φέρνει η τύχη… Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε προχθές ένα επιπλέον βήμα σχετικά με τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών. Μέχρι σήμερα έλεγε πώς οι κάλπες θα στηθούν στο τέλος της τετραετίας, παρά το γεγονός ότι δεχόταν εισηγήσεις υπουργών και συνεργατών του για πρόωρες εκλογές τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο. Στη Βουλή δήλωσε, όμως, ότι “δεν θα γίνουν εκλογές το φθινόπωρο”. Η δέσμευση σαφής και θα αποτελούσε σοβαρή υπαναχώρηση εάν την παρέβαινε, πέραν του ότι θα πρόδιδε ηττοπάθεια.

Εάν ανατρέξει κανείς στην πρόσφατη πολιτική ιστορία μας, ωστόσο, οι πρόωρες εκλογές, βάσει του Συντάγματος, πρέπει να συνοδεύονται από μία, έστω τυπική, επίκληση “σπουδαίου εθνικού λόγου”. Τα δημοσιονομικά δεν είναι κάτι τέτοιο, τα εθνικά θέματα, όμως, είναι.

Κι εδώ, επιστρέφουμε στο εισαγωγικό σχόλιο περί τύχης…

Δείτε τι δήλωσαν κατά τη συνάντησή τους Κυριάκος Μητσοτάκης και Νίκος Χριστοδουλίδης ενόψει την επίσημης επίσκεψης του ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, την Δευτέρα στη Λευκωσία. Και λάβετε υπ όψιν ότι ο στόχος Γκουτέρες είναι η πραγματοποίηση πενταμερούς διάσκεψης εντός του Σεπτεμβρίου!

Οι δηλώσεις Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη

«Καλωσήρθες για ακόμα μια φορά στην Αθήνα. Σε ευχαριστούμε που μας έφερε και λίγο δροσιά και λίγο βροχή που είναι πάντα τόσο καλοδεχούμενη, μέσα στην πίεση των καλοκαιρινών μηνών, βλέποντας και το τι γίνεται στη άλλη μεριά της Ευρώπης με τις πρωτοφανείς πυρκαγιές στην Ισπανία και στη Γαλλία. Αναδεικνύεται για ακόμα μια φορά πόσο σημαντική είναι η κοινή πρωτοβουλία μας για την ανάπτυξη ενός πιο ισχυρού μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ελλάδα ήδη συνεισφέρει δύο πυροσβεστικά αεροσκάφη στην προσπάθεια των Ισπανών φίλων μας να περιορίσουν τις μεγάλες φωτιές κοντά στη Μαδρίτη.

Συναντιόμαστε σε μία εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Να ξεκινήσω λέγοντας ότι δυστυχώς φαίνεται ότι τα τύμπανα του πολέμου στην ευρύτερη περιοχή μας ηχούνε πάλι δυνατά και ενδεχομένως να βρισκόμαστε πάλι μπροστά σε μια νέα κλιμάκωση των εχθροπραξιών η οποία αυτή τη φορά δεν φαίνεται να αφήνει ανεπηρέαστη και την περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας. Σε αυτή τη συγκυρία λοιπόν ο συντονισμός μας νομίζω ότι καθίσταται πιο επίκαιρος παρά ποτέ. Αν λάβουμε δε και υπόψη το γεγονός ότι έχουμε μια πολύ σημαντική κινητικότητα στο κυπριακό ζήτημα θεωρώ εξαιρετικά χρήσιμη την παρουσία σου σήμερα στην Αθήνα».

Όπως πρόσθεσε, «μετά από σχεδόν 20 χρόνια ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θα βρεθεί στην Κύπρο την επόμενη εβδομάδα. Εμείς στηρίζουμε απόλυτα τις πρωτοβουλίες σου για μια ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών, πάντα στο πλαίσιο των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, είναι μια θέση από την οποία ποτέ δεν πρόκειται η Ελλάδα και η Κύπρος να αποκλίνουμε. Οπότε νομίζω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχουμε στη συνέχεια μία αναλυτική συζήτηση για να υπάρχει ένας απόλυτος συντονισμός καθώς αυτή η κινητικότητα συνδυάζεται και με τη λήξη της θητείας του νυν Γενικού Γραμματέα, οπότε υπάρχει και μια αίσθηση επείγοντος αν πρόκειται να υπάρξει μια πραγματική πρόοδος. Τώρα είναι η ώρα να διερευνήσουμε τις πιθανότητες αυτό να γίνει πράξη. Να γνωρίζεις ότι πάντα η Ελλάδα στέκεται στο πλευρό της Κύπρου έμπρακτα και θα είμαστε και πάλι παρόντες, συμπαραστεκόμενοι σε σένα προσωπικά ενόψει αυτών των δύσκολων και απαιτητικών συζητήσεων που θα έχεις».

Παίρνοντας τον λόγο ο Κύπριος Πρόεδρος ανέφερε τα εξής: «Αγαπητέ Κυριάκο όντως βρισκόμαστε σε μία δύσκολη συγκυρία σε σχέση με την περιοχή, βλέπουμε τις εξελίξεις, ευελπιστούμε να πρυτανεύσουν επιλογές οι οποίες δεν θα οδηγήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση. Μια κλιμάκωση που επηρεάζει όλους μας, επηρεάζει την Ευρώπη, το είδαμε και στο πρόσφατο παρελθόν. Την ίδια στιγμή βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη συγκυρία σε σχέση με το κυπριακό. Μετά από πάρα πολλά χρόνια βλέπουμε αυτή τη διεθνή κινητικότητα. Οι ενέργειές μας, η στρατηγική που ακολουθήσαμε, η πολιτική μας βούληση έχει οδηγήσει σε αυτό το διεθνές ενδιαφέρον, τον Γενικό Γραμματέα να φτάνει στην Κύπρο τη Δευτέρα το βράδυ. Μετά από τόσα χρόνια έχουμε μια τέτοια επίσκεψη.

Βλέπουμε πάρα πολύ αυξημένο ενδιαφέρον από πλευράς Ε.Ε ως αποτέλεσμα των κοινών μας πρωτοβουλιών, των κοινών μας προσπαθειών. Πλέον είναι σε όλους κατανοητό ότι το κυπριακό είναι ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα. Έχουμε τον διορισμό του εκτελεστικού αντιπροέδρου που είναι ξεκάθαρα ένδειξη και του ενδιαφέροντος αλλά και των προθέσεων της Προέδρου της Επιτροπής. Θέλω να σε ευχαριστήσω για την πρωτοβουλία να βρεθούμε, να ανταλλάξουμε απόψεις. Στόχος και επιδίωξή μας είναι μέσα από την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα να προκύψουν θετικά αποτελέσματα, έχουμε την πολιτική βούληση, έχουμε τον σχεδιασμό, θα συζητήσουμε πολύ συγκεκριμένα στη συνέχεια έτσι ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες που θα οδηγήσουν στην επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που διακόπηκαν το καλοκαίρι του 2017, πάντα εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και φυσικά των αρχών και αξιών και του δικαίου της ΕΕ. Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ είχε χθες μια συνάντηση με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών, είχα μια πρώτη ενημέρωση, θα τα συζητήσουμε όλα αυτά έτσι ώστε – επαναλαμβάνω – μέσα από την κοινή μας πορεία να πετύχουμε τον στόχο. Όχι μόνο να επαναρχίσουν οι συνομιλίες αλλά να υπάρξει επιτέλους μετά από 52 χρόνια που συμπληρώθηκαν και πρόσφατα από την τουρκική εισβολή, 52 χρόνια κατοχής, να έχουμε ένα θετικό αποτέλεσμα προς την κατεύθυνση επανένωσης της Κύπρου».

Δεν λέμε ότι μπορεί το Κυπριακό να προβληθεί ως “σπουδαίος εθνικός λόγος” για εκλογές, όμως από τα λεγόμενα των δύο ηγετών και την όντως ενδιαφέρουσα συγκυρία με τις πιέσεις της ΕΕ και την πρωτοβουλία Γκουτέρες δημιουργείται το κατάλληλο περιβάλλον.

Και ιδού τι …διδάσκει η ιστορία:

Η ιστορία με το Κυπριακό ως “λόγος” πρόωρων εκλογών

Με βάση τη συνταγματική ιστορία της Ελλάδας και την εφαρμογή του άρθρου 41 παρ. 2 του Συντάγματος, πρόωρες βουλευτικές εκλογές με ρητή και επίσημη επίκληση του Κυπριακού ζητήματος ως «σπουδαίου εθνικού λόγου» έχουν διεξαχθεί δύο φορές.

Οι συγκεκριμένες εκλογικές αναμετρήσεις ήταν οι εξής:

1. Εκλογές της 10ης Οκτωβρίου 1993-Πρωθυπουργός: Κωνσταντίνος Μητσοτάκης (Νέα Δημοκρατία)

Το πλαίσιο: Η κυβέρνηση είχε απωλέσει την οριακή κοινοβουλευτική της πλειοψηφία (150 βουλευτές) μετά την αποσκίρτηση του βουλευτή Γιώργου Συμπιλίδη.

Η επίκληση: Προκειμένου να οδηγηθεί η χώρα σε κάλπες, ο τότε Πρωθυπουργός επικαλέστηκε επίσημα το Κυπριακό (καθώς και γενικότερα τα εθνικά θέματα στην εξωτερική πολιτική) ως το κρίσιμο εθνικό ζήτημα που απαιτούσε ανανέωση της λαϊκής εντολής.

2. Εκλογές της 7ης Μαρτίου 2004-Πρωθυπουργός: Κώστας Σημίτης (ΠΑΣΟΚ)

Το πλαίσιο: Η τετραετής θητεία της κυβέρνησης έληγε κανονικά τον Απρίλιο του 2004, ωστόσο επιλέχθηκε η πρόωρη διάλυση της Βουλής λίγες εβδομάδες νωρίτερα.

Η επίκληση: Ο Κώστας Σημίτης ζήτησε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τη διάλυση του κοινοβουλίου επικαλούμενος τις κρίσιμες εξελίξεις στο Κυπριακό ενόψει των διαπραγματεύσεων για το Σχέδιο Ανάν και την επικείμενη ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι χρειαζόταν μια νωπή και ισχυρή λαϊκή εντολή για τον χειρισμό αυτής της κορυφαίας εθνικής υπόθεσης.

Ο διπλός στόχος Γκουτέρες

Σύμφωνα με την κυπριακή εφημερίδα “Πολίτης”, η επίσκεψη του γ.γ. του ΟΗΕ στο νησί εξυπηρετεί δύο στόχους. Πρώτον, να πραγματοποιηθούν συναντήσεις υψηλού επιπέδου με τους δύο ηγέτες στην Κύπρο ώστε να καθοριστεί το περιεχόμενο μιας πιθανής πενταμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό εντός του Σεπτεμβρίου. Ο κ. Γκουτέρες επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η πενταμερής διάσκεψη θα είναι προσανατολισμένη στο αποτέλεσμα, αποφεύγοντας τις άκαρπες συζητήσεις του παρελθόντος. Επίσης, κατά τις συναντήσεις υψηλού επιπέδου με τους δύο ηγέτες,, ο κ. Γκουτέρες θα επιδιώξει τον καθορισμό χρονοδιαγραμμάτων στην όλη διαδικασία που θα ακολουθήσει στο Κυπριακό εάν ευοδώσουν οι προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών.

Ο δεύτερος στόχος του γ.γ. του ΟΗΕ είναι οι επαφές με την κοινωνία των πολιτών στις δύο πλευρές ώστε να ενθαρρύνει τα οργανωμένα σύνολα να εμπλακούν ενεργά στη διαδικασία του Κυπριακού.